ΔΥΣΠΝΟΙΑ


Δυσανάλογη αύξηση του κατά λεπτό αερισμού ή της αναπνευστικής συχνότητας σε σχέση με το επίπεδο της φυσικής δραστηριότητας του ατόμου.
Εμφανίζεται σε ελαφρά ή μέτρια προσπάθεια, αλλά και στην ηρεμία.
Ταξινόμηση δύσπνοιας κατά την Καρδιολογική Εταιρία της Νέας Υόρκης
Ποσοτικοποίηση έντασης βάσει του προσδιορισμού του βαθμού της σωματικής προσπάθειας που απαιτείται για την πρόκληση δύσπνοιας.
1ου βαθμού: σε έντονη σωματική προσπάθεια (π.χ. ταχύ βάδισμα, ταχεία άνοδος δύο ορόφων).
2ου βαθμού: στη συνήθη σωματική προσπάθεια (π.χ. άνοδος 1 – 2 ορόφων).  
3ου βαθμού: σε ελάχιστη σωματική προσπάθεια (π.χ. βάδιση από δωμάτιο σε δωμάτιο).
4ου βαθμού: στην ηρεμία, στη βάδιση ολίγων βημάτων.
Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί
- Διέγερση αγγειακών υποδοχέων.
- Κάματος αναπνευστικών μυών, υπερδιάταση πνευμόνων, διέγερση υποδοχέων J.
- Υποξαιμία, υπερκαπνία, οξέωση.
- Ψυχογενείς παράγοντες.
[!] Αποτελεί συνήθη εκδήλωση πνευμονικής συμφόρησης εξαιτίας ανεπάρκειας της αριστεράς κοιλίας ή στένωσης της μιτροειδούς βαλβίδας.
[!] Εμφανίζεται και σε φυσιολογικές καταστάσεις (π.χ. έντονη σωματική άσκηση, μεγάλο υψόμετρο).
ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΝΕΥΡΙΚΟΥ  ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
Αναπνοή Biot: σημαντική αύξηση του πνευμονικού αερισμού που διακόπτεται από περιόδους άπνοιας και ακολουθείται από 4 – 5 αναπνευστικές κινήσεις παρομοίου βάθους. Εμφανίζεται σε νεοπλασίες του ΚΝΣ και σε εγκεφαλικές αιμορραγίες.
[!] Αύξηση πνευμονικού αερισμού παρατηρείται και σε κακώσεις του εγκεφάλου.
ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ
Δύσπνοια
Αποδίδεται σε αύξηση της πίεσης των πνευμονικών τριχοειδών, αύξηση της πίεσης του αριστερού κόλπου και – πιθανώς – κόπωση των αναπνευστικών μυών.
Αρχίζει ως δύσπνοια στην προσπάθεια και εξελίσσεται σταδιακά σε ορθόπνοια, παροξυσμική νυκτερινή δύσπνοια και δύσπνοια στην ηρεμία (χωρίς ο ασθενής να κοιμάται).
Διαγνωστικές πληροφορίες λαμβάνονται από το ιστορικό και την κλινική εξέταση (3ος ή 4ος καρδιακός τόνος, φυσήματα, σφαγιτιδική διάταση, ηπατομεγαλία, περιφερικά οιδήματα).
Καρδιοπάθειες με ελαττωμένη διατασιμότητα πνευμόνων
1. Στεφανιαία νόσος.
2. Μυοκαρδιοπάθειες.
3. Βαλβιδοπάθειες.
4. Αρτηριακή υπέρταση.
5. Συγγενείς καρδιοπάθειες με διαφυγή από αριστερά προς τα δεξιά.
- Δυσλειτουργία αριστεράς κοιλίας: η αύξηση της πίεσης στις πνευμονικές φλέβες και στα τριχοειδή προκαλεί πνευμονική συμφόρηση. Η δύσπνοια εμφανίζεται κατά την άσκηση ή την κατάκλιση και υποχωρεί με τη διακοπή της προσπάθειας ή σε όρθια στάση του σώματος.
[!] Συνύπαρξη δυσλειτουργίας της δεξιάς κοιλίας: η κλινική εικόνα συμπληρώνεται από οιδήματα κάτω άκρων, άλγος στην άνω κοιλία (συμφορητική ηπατομεγαλία) και νυκτουρία.
Καρδιοπάθειες με φυσιολογική διατασιμότητα πνευμόνων
Αποδίδεται σε υποξαιμία ή χαμηλή καρδιακή παροχή σε καρδιοπάθειες με φυσιολογική διατασιμότητα των πνευμόνων (π.χ. σοβαρή στένωση πνευμονικής).
ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΕΣ
Δύσπνοια
1. Αποφρακτικά νοσήματα: εντόπιση απόφραξης από τους εξωθωρακικούς αεραγωγούς έως την περιφέρεια του αναπνευστικού δένδρου στους πνεύμονες.
- Απόφραξη ανώτερων αεραγωγών: οξεία δύσπνοια με εισπνευστική δυσχέρεια, εισπνευστικός συριγμός, εισολκή υπερκλειδίων βόθρων. 
- Αναστρέψιμη ενδοθωρακική απόφραξη: οξεία διαλείπουσα δύσπνοια με εκπνευστικό συριγμό. 
- Εμφύσημα: χρόνια – βραδέως εξελισσόμενη δύσπνοια στην προσπάθεια.
2. Παρεγχυματικά νοσήματα (π.χ. σαρκοείδωση): δύσπνοια που συσχετίζεται με την προσπάθεια κυρίως στα αρχικά στάδια της νόσου. Τυπικά, η κλινική εικόνα περιλαμβάνει όψιμη ταχύπνοια και εκπνευστικούς ρόγχους.
Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια: συνήθως έντονη δύσπνοια χωρίς διακυμάνσεις.
Διάμεση πνευμονική ίνωση: δύσπνοια στην κόπωση που συνοδεύεται από ξηρό βήχα (συχνά συνυπάρχει πληκτροδακτυλία).
Βρογχικό άσθμα: παροξυσμική ή χρόνια εκπνευστική δύσπνοια, βήχας και συσφιγκτικό αίσθημα στον θώρακα.
Πνευμονική εμβολή: δύσπνοια αιφνίδιας έναρξης που συνοδεύεται από αίσθημα παλμών, αιμόπτυση και πλευριτικό άλγος. Σε υποτροπιάζουσες πνευμονικές εμβολές μπορεί να παρατηρηθούν επαναλαμβανόμενα επεισόδια δύσπνοιας ή βραδέως εξελισσόμενη δύσπνοια.
ΑΛΛΑ ΑΙΤΙΑ ΔΥΣΠΝΟΙΑΣ
1. Σοβαρή αιμορραγία: έντονη δύσπνοια.
2. Χρόνια αναιμία: δύσπνοια κατά την προσπάθεια (συνήθως).
3. Διαβητική κετοξέωση (pH 6,95 – 7,20): βραδύπνοια και βαθύπνοια (αναπνοή Kussmaul).
4. Ουραιμία (μεταβολική οξέωση).
5. Σοβαρή παραμόρφωση σπονδυλικής στήλης (π.χ. κυφοσκολίωση): χρόνια δύσπνοια και πνευμονική καρδία.
6. Αμφοτερόπλευρη παράλυση διαφράγματος: παθολογικές αναπνευστικές κινήσεις, ορθόπνοια σε ύπτια θέση.  
7. Ψυχιατρικές παθήσεις (π.χ. υστερική διαταραχή, αγχώδης νεύρωση): υπέρπνοια, αναπνευστική αλκάλωση.    
ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΔΥΣΠΝΟΙΑΣ
Δύσπνοια στην προσπάθεια
Εμφανίζεται στη σωματική προσπάθεια (π.χ. ταχύ βάδισμα, άνοδος σκάλας).
Υποχωρεί με ελάττωση της προσπάθειας.
Υποδεικνύει τον βαθμό ανεπάρκειας της αριστεράς κοιλίας.
Δύσπνοια στην ηρεμία
- Ορθόπνοια
Οφείλεται σε αυξημένη φλεβική επαναφορά από τα κάτω άκρα και τα σπλάγχνα.
Εμφανίζεται στην κατάκλιση και υποχωρεί σε καθιστή ή όρθια θέση.
Χαρακτηρίζει την ανεπάρκεια της αριστεράς κοιλίας.
- Παροξυσμική νυχτερινή δύσπνοια
Συσχετίζεται με επίταση του διαμέσου πνευμονικού οιδήματος, αυξημένη επαναφορά αίματος στους πνεύμονες (2 – 5 ώρες μετά την κατάκλιση), απορρόφηση οιδήματος από τα κάτω άκρα, υπο-διεγερσιμότητα του αναπνευστικού κέντρου, υποξαιμία.
Εμφανίζεται αιφνίδια κατά τις νυχτερινές ώρες και αφυπνίζει τον ασθενή.
Συνοδεύεται από εφίδρωση και εκπνευστικό συριγμό.
Διαρκεί 10 – 20 min και υποχωρεί ταχέως με την έγερση (αν και μπορεί να εξελιχθεί σε οξύ πνευμονικό οίδημα).
Χαρακτηρίζει την ανεπάρκεια της αριστεράς κοιλίας ή αποτελεί εκδήλωση μη αντιρροπούμενης στένωσης της μιτροειδούς βαλβίδας.
- Οξύ πνευμονικό οίδημα
Βαριά κλινική εκδήλωση οξείας ανεπάρκειας της αριστεράς κοιλίας.
Οφείλεται σε αύξηση της πίεσης των πνευμονικών τριχοειδών (>30 mmHg), η οποία υπερβαίνει την κολλοειδωσμωτική πίεση του αίματος (περίπου 25 mmHg) και προκαλεί εξαγγείωση υγρού στον διάμεσο χώρο και στις κυψελίδες (ΔΙΙΔΡΩΜΑ). Μπορεί να συνυπάρχει ρήξη μικρών αγγείων στο πνευμονικό παρέγχυμα.
Συσχετίζεται με οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου (μπορεί να αποτελεί την πρώτη εκδήλωση), επεισόδια παροξυσμικής νυχτερινής δύσπνοιας, προχωρημένη στένωση της μιτροειδούς βαλβίδας.  
Κλινικά ευρήματα: έντονη δύσπνοια, αίσθημα πνιγμονής – επικειμένου θανάτου, βήχας, ροδόχροα πτύελα, ωχρότητα, περιφερική κυάνωση, ψυχρά άκρα, εφίδρωση, άφθονοι – μη μουσικοί ρόγχοι (καταλαμβάνουν τις βάσεις και μπορεί να επεκτείνονται σε ολόκληρη την έκταση των πνευμόνων), βρογχόσπασμος, ταχυκαρδία.
[!] Διαφοροδιάγνωση από μη καρδιογενές οξύ πνευμονικό οίδημα, το οποίο χαρακτηρίζεται από διαταραχές διαβατότητας του ενδοθηλίου των πνευμονικών τριχοειδών (διάφορα αίτια), φυσιολογική ή ελαττωμένη πίεση στα πνευμονικά τριχοειδή, διάμεσο οίδημα (υγρό πλούσιο σε λευκώματα – ΕΞΙΔΡΩΜΑ).  
ΔΙΑΦΟΡΟΔΙΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΠΝΟΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ VS. ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑΣ
Ιστορικό: βαθμιαία έναρξη δύσπνοιας σε αναπνευστικά αίτια.
Κλινική εξέταση: ευρήματα καρδιοπάθειας ή πνευμονοπάθειας (μπορεί να απουσιάζουν στην ηρεμία).
Καρδιακή λειτουργία: μειωμένο κλάσμα εξώθησης αριστεράς κοιλίας στην ηρεμία ή και στην άσκηση σε ασθενείς με δύσπνοια καρδιακής αιτιολογίας.
Λειτουργικές δοκιμασίες αναπνευστικού συστήματος: δείκτες αποφρακτικής νόσου (FEV1, FEV1/FVC) ή περιοριστικής νόσου (ολική πνευμονική χωρητικότητα) λαμβάνουν τιμές κατώτερες του 80% των φυσιολογικών τιμών.   
[!] Χρόνια απόφραξη ανώτερων αεραγωγών: η καμπύλη αναπνευστικής ροής – όγκου μπορεί να αναδείξει εισπνευστική διακοπή της ροής (ενδεικτική μεταβαλλόμενης εξω-θωρακικής απόφραξης).
Πλάγια ακτινογραφία τραχήλου: ανάδειξη απόφραξης ανωτέρων αεραγωγών.

No comments: