ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ


ΑΙΤΙΑ
- Γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος.
- Λοιμώδης γαστρεντερίτιδα.
- Πεπτικό έλκος.
- Ηπατίτιδα.
- Ηπατικές νεοπλασίες.
- Σύνδρομο Budd-Chiari.
- Χολοκυστίτιδα.
- Χολαγγειίτιδα.
- Απόφραξη χοληφόρων.
- Παγκρεατίτιδα.
- Παγκρεατικό απόστημα.
- Ψευδοκύστη παγκρέατος.
- Νεοπλασίες παγκρέατος.
- Απόφραξη παγκρεατικού πόρου.
- Σπληνικό απόστημα.
- Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
- Φλεγμονώδεις νόσοι εντέρου.
- Εκκολπωματίτιδα.
- Σκωληκοειδίτιδα.
- Κολίτιδα.
- Μεσεντέριος λεμφαδενίτιδα.
- Εντερική απόφραξη (νεοπλασίες, συμφύσεις, εγκολεασμός).
- Βακτηριακή λοίμωξη περιτοναίου.
- Χημικός ερεθισμός περιτοναίου.
- Αντιδραστική φλεγμονή περιτοναίου (π.χ. σε παρακείμενη φλεγμονή).
- Διάτρηση κοίλου σπλάγχνου.
- Περίσφιξη κήλης.
- Ουρητηρική απόφραξη.
- Λοιμώξεις νεφρού.
- Νεοπλασίες νεφρού.
- Έκτοπος κύηση.
- Απόστημα ωοθήκης.
- Μεσεντέριος θρομβοεμβολική νόσος.
- Αρτηριακές βλάβες (π.χ. ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής).
- Απόφραξη αγγείου λόγω εξωτερικής πίεσης (π.χ. νεοπλασία).
- Βλάβες κοιλιακού τοιχώματος (τραύμα, φλεγμονές μυών, αιματώματα).
- Αιμοσφαιρινοπάθειες (κυρίως δρεπανοκυτταρική αναιμία).
- Νοσήματα κολλαγόνου (πρόκληση φλεγμονής περιτοναίου).
- Δηλητηριάσεις (π.χ. μόλυβδος).
- Μεταβολικές διαταραχές (π.χ. ουραιμία, κετοξέωση).
- Νευρολογικές διαταραχές (π.χ. έρπης ζωστήρ).
- Αντανακλαστικό άλγος από διαταραχές οργάνων σε παρακείμενες θέσεις (π.χ. καρδιά, πνεύμονες, οισοφάγος, γεννητικά όργανα).
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΑΛΓΟΥΣ
1. Εντόπιση, χαρακτήρας, αντανακλάσεις.
2. Διάρκεια.
3. Συνοδά συμπτώματα.
4. Παράγοντες επιδείνωσης – ανακούφισης.
Συχνά, αποδεικνύεται χρήσιμη η συλλογή στοιχείων βάσει των εξής ερωτημάτων:
- Επηρεάζεται από τη λήψη τροφής;
- Παρατηρούνται μεταβολές των συνηθειών του εντέρου;
- Ξυπνά τον ασθενή τη νύχτα;
- Υπάρχει ιστορικό χορήγησης ελκογόνων φαρμάκων;
ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Χαρακτήρας – διάρκεια
1. Μη ειδικό κοιλιακό άλγος. Έχει διάρκεια ολίγων ημερών και, αρκετές φορές, αυτοϊάται χωρίς να προσδιοριστεί η υποκείμενη αιτία. Μπορεί να προκαλείται από δυσκοιλιότητα, δυσπεψία, δυσμηνόρροια, μεσεντέριο λεμφαδενίτιδα και άλλες καταστάσεις. Βασικό χαρακτηριστικό του μη ειδικού κοιλιακού άλγους είναι ότι δεν απαιτεί χειρουργική αντιμετώπιση.
2. Σπλαγχνικό άλγος. Εντοπίζεται στη μέση γραμμή και είναι δυνατό να αντανακλά σε θέσεις εκτός της κοιλιακής χώρας. Το σπλαγχνικό άλγος, το οποίο οφείλεται σε απόφραξη κοίλου σπλάγχνου (π.χ. έντερο, χοληδόχος κύστη, χοληφόρα, ουρητήρας), καλείται κωλικοειδές, παρουσιάζει αυξομειώσεις και συνοδεύεται συχνά από έμετο. Αντίθετα, το άλγος, που προκαλείται από φλεγμονή, είναι συνεχές με αραιές εξάρσεις.
3. Σωματικό άλγος. Προκαλείται από φλεγμονή του περιτοναίου, εντοπίζεται σαφέστερα (σε σχέση με το σπλαγχνικό) ως προς την πάσχουσα περιοχή και επιδεινώνεται με την κίνηση του ασθενούς. Ο περιτοναϊκός ερεθισμός συνοδεύεται από αντανακλαστική σύσπαση του κοιλιακού τοιχώματος και αναπηδώσα ευαισθησία (rebound tenderness).
4. Κοιλιακό άλγος μεταβολικών διαταραχών (π.χ. διαβητική κετοξέωση, υπερπαραθυρεοειδισμός, ιδιοπαθής υπερλιπιδαιμία, οξεία διαλείπουσα πορφυρία, ιδιοπαθής υπερλιπιδαιμία). Μπορεί να υποδύεται οποιοδήποτε τύπο κοιλιακού άλγους.
Επίσης, το κοιλιακό άλγος είναι δυνατό να διακριθεί σε οξύ και σε χρόνιο. Το οξύ κοιλιακό άλγος εμφανίζεται αιφνίδια, συσχετίζεται με σύσπαση των κοιλιακών τοιχωμάτων και συνοδεύεται από έμετο. Ορισμένα αίτια του οξέος κοιλιακού άλγους απαιτούν επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση (οξεία σκωληκοειδίτιδα, οξεία χολοκυστίτιδα, εντερική απόφραξη, οξεία περιτονίτιδα, ενδοκοιλιακή αιμορραγία, έμφρακτο μεσεντερίου). Άλλα αίτια δεν απαιτούν άμεση χειρουργική αντιμετώπιση (χολολιθίαση, νεφρολιθίαση, οξεία παγκρεατίτιδα, κωλικός εντέρου). Για να χαρακτηριστεί το κοιλιακό άλγος ως χρόνιο πρέπει να έχει διάρκεια μεγαλύτερη της μίας εβδομάδας. Πιθανά αίτια αποτελούν το πεπτικό έλκος, η χολοκυστοπάθεια και η χρόνια δυσκοιλιότητα.
Αντανακλάσεις άλγους
Οι αντανακλάσεις του άλγους μπορεί να είναι χρήσιμες ως προς τον εντοπισμό της πάσχουσας περιοχής.
- Δεξιός ώμος: ήπαρ, χοληφόρα.
- Αριστερός ώμος: σπλήνας.
- Μεσότητα ράχης: πάγκρεας.
- Οσφύ: κεντρικό ουροποιητικό σύστημα.
- Λαγόνιοι βόθροι: περιφερικό ουροποιητικό σύστημα, γεννητικά όργανα.
Συνοδά συμπτώματα
1. Πυρετός με ή χωρίς ρίγος (φλεγμονή, έμφρακτο).
2. Απώλεια σωματικού βάρους (φλεγμονή, νεοπλασία, δυσαπορρόφηση, ισχαιμία).
3. Ναυτία – έμετος (φλεγμονή, μεταβολικά αίτια, απόφραξη ΓΕΣ).
4. Δυσφαγία – επώδυνη κατάποση (βλάβες οισοφάγου).
5. Ταχύς κορεσμός (βλάβες στομάχου).
6. Αιματέμεση (βλάβες οισοφάγου).
7. Ίκτερος (βλάβες χοληφόρων – ήπατος, αιμόλυση).
8. Διάροια ( φλεγμονή, δυσαπορρόφηση, νεοπλασία, ισχαιμία).
9. Δυσουρία (διαταραχές ουροποιητικού).
10. Αιματουρία (διαταραχές ουροποιογεννητικού).
11. Αιματοχεσία (βλάβες παχέος εντέρου, ορθού).
Παράγοντες επιδείνωσης ή ανακούφισης από το άλγος
1. Λήψη τροφής: νόσοι ανωτέρου ΓΕΣ, χοληφόρων, παγκρέατος, ισχαιμία εντέρου.
2. Λήψη ορισμένων τροφών ή φαρμάκων: διαταραχές κινητικότητας ΓΕΣ, τροφικές δυσανεξίες, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, κετοξέωση, επινεφριδιακή ανεπάρκεια.
3. Αφόδευση: νόσοι παχέος εντέρου, ορθού.
4. Ούρηση: νόσοι ουροποιητικού, παχέος εντέρου, ορθού.
5. Αναπνοή: νόσοι πνευμόνων, υπεζωκότα, ήπατος, χοληφόρων.
6. Θέση σώματος: νόσοι παγκρέατος, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, μυοσκελετικά αίτια.
7. Άγχος: διαταραχές κινητικότητας ΓΕΣ, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, μη ελκωτικά αίτια δυσπεψίας.
Προδιαθεσικοί παράγοντες
1. Οικογενειακό ιστορικό (φλεγμονώδεις νόσοι εντέρου, καρκίνος, παγκρεατίτιδα).
2. Αρτηριακή υπέρταση.
3. Αθηροσκλήρωση.
4. Σακχαρώδης διαβήτης.
5. Κάπνισμα.
6. Κατανάλωση οινοπνεύματος.
7. Νόσοι συνδετικού ιστού (ορογονίτιδα).
8. Κατάθλιψη (διαταραχές κινητικότητας ΓΕΣ).
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗΓενική εξέταση
1. Εκδηλώσεις αιμοδυναμικής αστάθειας, οξεοβασικών διαταραχών, ανεπάρκειας θρεπτικών συστατικών, διαταραχών πήξεως, αποφρακτικής αρτηριοπάθειας.
2. Εκδηλώσεις ηπατοπάθειας.
3. Ενδείξεις καρδιακής δυσλειτουργίας.
4. Λεμφαδενοπάθεια.
5. Δερματικές βλάβες.
6. Διαταραχές αρθρώσεων.
7. Βλάβες οφθαλμών.
Επισκόπηση κοιλίας
1. Προηγούμενη κάκωση, πρόσφατος τραυματισμός.
2. Χειρουργικές τομές.
3. Διάταση κοιλίας.
4. Κήλες.
Ακρόαση κοιλιακής χώρας
1. Εντερικοί ήχοι.
2. Αναζήτηση φυσημάτων.
Επίκρουση κοιλιακής χώρας
Διάταση κοιλίας: υγρό ή αέρας;
Ψηλάφηση κοιλιακής χώρας
1. Ευαισθησία, αναπηδώσα ευαισθησία.
2. Μέγεθος ήπατος.
3. Μέγεθος σπληνός.
4. Ψηλάφηση κοιλιακών μαζών.
5. Κήλες.
Δακτυλική εξέταση
1. Ευαισθησία.
2. Μάζες.
3. Παρουσία αίματος.
Εξέταση πυέλου στις γυναίκες.
Εργαστηριακές εξετάσεις
- Εξετάσεις αίματος και ούρων
1. Γενική εξέταση αίματος.
2. Ηλεκτρολύτες ορού.
3. Παράμετροι πήξης.
4. Γλυκόζη ορού.
5. Ηπατική βιοχημεία.
6. Παράμετροι νεφρικής λειτουργίας.
7. Δείκτες παγκρεατικής λειτουργίας.
8. Γενική εξέταση ούρων.
- Ακτινολογικές εξετάσεις
1. Ακτινογραφία θώρακος: παθολογικές καταστάσεις πνευμόνων, υπεζωκότα, μεσοθωρακίου, καρδιάς.
2. Απλή ακτινογραφία κοιλίας: εντερική διάταση, ύπαρξη υγρού ή αέρα, χολόλιθοι, νεφρικοί λίθοι, ασβεστώσεις σε χρόνια παγκρεατίτιδα.
3. Υπερηχογράφημα: χοληδόχος κύστη, χοληφόρα, ήπαρ, πάγκρεας, νεφροί.
4. Βαριούχο γεύμα.
5. Βαριούχος υποκλυσμός.
6. Αξονική τομογραφία: φλεγμονή, αποστήματα, νεοπλασίες, ανεύρυσμα αορτής.
7. Μαγνητική τομογραφία.
8. Σπινθηρογραφικός έλεγχος.
- Επεμβατικές διαδικασίες
1. Γαστροσκόπηση.
2. Ορθοσιγμοειδοσκόπηση - κολονοσκόπηση.
3. ERCP
4. Αγγειογραφία.
5. Παρακέντηση.
6. Διαδερμική βιοψία.
7. Λαπαροσκόπηση.
8. Ερευνητική λαπαροτομία
ΟΞΕΙΑ ΣΚΩΛΗΚΟΕΙΔΙΤΙΔΑ
Το άλγος της οξείας σκωληκοειδίτιδας εντοπίζεται περιομφαλικά και κατόπιν στον δεξιό λαγόνιο βόθρο. Είναι έντονο και επιδεινώνεται με την κίνηση του ασθενούς και τον βήχα. Μπορεί να συνοδεύεται από ανορεξία, ναυτία και έμετο. Κατά την εξέταση διαπιστώνονται αναπηδώσα ευαισθησία και σύσπαση στον δεξιό λαγόνιο βόθρο.
ΟΞΕΙΑ ΧΟΛΟΚΥΣΤΙΤΙΔΑ
Το άλγος της οξείας χολοκυστίτιδας εντοπίζεται στο επιγάστριο, στο δεξιό υποχόνδριο και αντανακλά στη δεξιά ωμοπλάτη. Αρχικά, είναι κωλικοειδές και κατόπιν συνεχές. Επιδεινώνεται στη βαθιά εισπνοή και μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό με ρίγος, ναυτία και έμετο. Κατά την εξέταση διαπιστώνονται αναπηδώσα ευαισθησία, μυϊκή σύσπαση στο δεξιό υποχόνδριο, θετικό σημείο Murphy και ίκτερος.
- Θετικό σημείο Murphy: έντονο κοιλιακό άλγος με απότομη διακοπή της αναπνοής κατά τη ψηλάφηση του ήπατος σε βαθιά εισπνοή.
ΟΞΕΙΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ
Το άλγος της οξείας παγκρεατίτιδας εντοπίζεται στο επιγάστριο, στο αριστερό υποχόνδριο και αντανακλά στη ράχη. Είναι έντονο, συνεχές με αιφνίδια έναρξη. Μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία και έμετο. Κατά την εξέταση διαπιστώνονται ταχυκαρδία, ευαισθησία στην άνω κοιλία με αμυντική σύσπαση, ψηλαφητή μάζα στο επιγάστριο, θετικά σημεία Cullen / Grey-Turner και ίκτερος.
- Θετικό σημείο Cullen: περιομφαλική εκχύμωση του δέρματος εξαιτίας ενδοπεριτοναϊκής αιμορραγίας.
- Θετικό σημείο Grey-Turner: εκχύμωση του δέρματος της πλάγιας επιφάνειας της κοιλίας.
ΑΠΟΦΡΑΞΗ ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ
Το άλγος της απόφραξης του λεπτού εντέρου εντοπίζεται περιομφαλικά, είναι έντονο και κωλικοειδές. Αρχικά, εμφανίζεται έμετος και κατόπιν δυσκοιλιότητα. Κατά την εξέταση διαπιστώνονται διάταση κοιλίας, ευαισθησία και αυξημένοι εντερικοί ήχοι.
ΑΠΟΦΡΑΞΗ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ
Το άλγος της απόφραξης του παχέος εντέρου εντοπίζεται στο υπογάστριο, είναι έντονο και κωλικοειδές. Αρχικά, εμφανίζεται δυσκοιλιότητα και κατόπιν έμετος. Κατά την εξέταση διαπιστώνεται διάταση κοιλίας.
ΔΙΑΤΡΗΣΗ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ
Το άλγος της διάτρησης του πεπτικού έλκους εντοπίζεται στο επιγάστριο, είναι αιφνίδιο – έντονο - συνεχές και αντανακλά στον ώμο και στην υπόλοιπη κοιλιακή χώρα. Η έντασή του επιδεινώνεται με την πάροδο των ωρών, ειδικά κατά την κίνηση του ασθενούς και στην εισπνοή. Μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία και έμετο. Κατά την εξέταση διαπιστώνονται πυρετός, ταχυκαρδία, υπόταση, σανιδώδης σύσπαση κοιλίας, απουσία εντερικών ήχων και εξαφάνισης της ηπατικής αμβλύτητας.
ΚΩΛΙΚΟΣ ΝΕΦΡΟΥ
Το άλγος του κωλικού του νεφρού εντοπίζεται στη νεφρική χώρα, είναι έντονο – κωλικοειδές και αντανακλά στη βουβωνική χώρα. Μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία και έμετο. Κατά την εξέταση διαπιστώνεται θετικό σημείο Giordano.
- Θετικό σημείο Giordano: πλήξη της νεφρικής χώρας με το ωλένιο χείλος της άκρας χειρός του εξεταστή προκαλεί έντονο άλγος.
ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΜΕΣΕΝΤΕΡΙΟΥ
Το άλγος της θρόμβωσης του μεσεντερίου εντοπίζεται περιομφαλικά, είναι έντονο – συνεχές με αιφνίδια έναρξη. Μπορεί να συνοδεύεται από κυάνωση, ναυτία, έμετο και αιμορραγικές κενώσεις. Κατά την εξέταση διαπιστώνονται πυρετός, ταχυκαρδία, ευαισθησία και σύσπαση του κοιλιακού τοιχώματος.
ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ ΩΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
1. Έντονο κοιλιακό άλγος με αιφνίδια έναρξη.
2. Κοιλιακό άλγος που συνοδεύεται από συγκοπική κρίση, υπόταση, σηπτική εικόνα.
Πιθανά αίτια: απόφραξη, διάτρηση ή ρήξη κοίλου σπλάγχνου, ρήξη μεγάλων αγγείων (ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ), εξέλκωση, σήψη, κετοξέωση, επινεφριδιακή ανεπάρκεια.
Διαγνωστική διερεύνηση
- Ζωτικά σημεία.
- Γενική εξέταση: κυάνωση, εκδηλώσεις διαταραχών πήξεως.
- Εξέταση κοιλίας: ευαισθησία, αναπηδώσα ευαισθησία, σφύζουσα κοιλιακή μάζα, κοιλιακά φυσήματα, ασκίτης, αίμα στο ορθό.
- Εξετάσεις αίματος: αέρια αρτηριακού αίματος, αιματοκρίτης, λευκοκύτταρα, ηλεκτρολύτες, ουρία, κρεατινίνη, γλυκόζη, λιπάση, αμυλάση, ουρικό οξύ.
- Ακτινολογικές εξετάσεις: απλή ακτινογραφία κοιλίας σε ύπτια και όρθια θέση, υπερηχογράφημα, αξονική τομογραφία κοιλίας.
- Παρακέντηση κοιλίας (στοιχεία αιμορραγίας ή αυτόματης περιτονίτιδας).
Αρχική αντιμετώπιση: ενδοφλέβια χορήγηση υγρών, διόρθωση οξεοβασικών διαταραχών, εκτίμηση ανάγκης για επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση.

No comments: