ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ


Βασικό χαρακτηριστικό της καρδιακής ανεπάρκειας είναι η αδυναμία της καρδιάς να λειτουργήσει αποτελεσματικά ως αντλία με συνέπεια η προκύπτουσα καρδιακή παροχή να μην επαρκεί για την κάλυψη των απαιτήσεων των διαφόρων οργάνων και ιστών. Η καρδιακή παροχή εξαρτάται από τους εξής παράγοντες:
1. Προφορτίο (τελοδιαστολικός όγκος). Σε αύξηση του προφορτίου (π.χ. ανεπάρκεια μιτροειδούς, ανεπάρκεια αορτής, αυξημένη φλεβική επαναφορά) παρατηρείται εντονότερη συστολή και αύξηση του όγκου παλμού. Σε ανεπάρκεια του κοιλιακού μυοκαρδίου παρατηρείται αύξηση της τελοδιαστολικής πίεσης και στάση του αίματος στη φλεβική κυκλοφορία.
2. Μεταφορτίο (σύνολο αντιστάσεων κατά την εξώθηση του αίματος από την αριστερή κοιλία). Το μεταφορτίο είναι αυξημένο στην αρτηριακή υπέρταση, στη στένωση της αορτής και σε οποιοδήποτε αίτιο αύξησης των περιφερικών αντιστάσεων. Αντίθετα, είναι μειωμένο σε ανεπάρκεια της μιτροειδούς. Εφόσον το προφορτίο είναι φυσιολογικό, ο όγκος παλμού καθορίζεται από το μεταφορτίο.
3. Συσταλτικότητα μυοκαρδίου. Η συσταλτικότητα του μυοκαρδίου καθορίζει τον όγκο παλμού επί σταθερών συνθηκών προφορτίου και μεταφορτίου. Η διέγερση του συμπαθητικού προκαλεί αύξηση της συσταλτικότητας, ελάττωση της τελοδιαστολικής πίεσης και αύξηση της καρδιακής παροχής. Τα φάρμακα με θετική ινότροπη δράση (π.χ. δακτυλίτιδα, δοβουταμίνη, ντοπαμίνη) αυξάνουν την καρδιακή συσταλτικότητα και την καρδιακή παροχή. Αντίθετα, οι αναστολείς των β-υποδοχέων προκαλούν μείωση της συσταλτικότητας και της καρδιακής παροχής. Συνεπώς, υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσουν καρδιακή ανεπάρκεια σε ασθενείς με μυοκαρδιακή βλάβη.
4. Καρδιακή συχνότητα. Η σοβαρή ταχυκαρδία (άνω των 160 παλμών / min) συνοδεύεται από μείωση του όγκου παλμού και της καρδιακής παροχής. Η καρδιακή παροχή είναι μειωμένη και σε βραδυκαρδία παρά την αύξηση του προφορτίου και του όγκου παλμού.
Η καρδιακή ανεπάρκεια διακρίνεται σε δεξιά, αριστερή και ολική καρδιακή ανεπάρκεια. Η αδυναμία, η κόπωση και η περιορισμένη αντοχή στην προσπάθεια αποτελούν εκδηλώσεις όλων των τύπων καρδιακής ανεπάρκειας. Ωστόσο, ορισμένες εκδηλώσεις είναι χαρακτηριστικές του τμήματος της καρδιάς που πάσχει εντονότερα.
ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΚΟΙΛΙΑΣ
Η ανεπάρκεια της αριστερής κοιλίας μπορεί να οφείλεται σε:
1. Κάθε παθολογική κατάσταση που συνδυάζεται με ελάττωση της συσταλτικότητας του μυοκαρδίου (ισχαιμία μυοκαρδίου, έμφραγμα μυοκαρδίου, μυοκαρδιοπάθεια, φλεγμονώδεις ή εκφυλιστικές παθήσεις).
2. Αρτηριακή υπέρταση.
3. Βαλβιδικές παθήσεις αορτής, στένωση ισθμού αορτής.
4. Ανεπάρκεια της μιτροειδούς.
Η αριστερή καρδιακή ανεπάρκεια χαρακτηρίζεται από τις εκδηλώσεις της πνευμονικής συμφόρησης και της ελάττωσης της παροχής αίματος στην περιφέρεια.
- Πνευμονική συμφόρηση: βήχας, δύσπνοια στην προσπάθεια, ορθόπνοια, παροξυσμική νυχτερινή δύσπνοια, οξύ πνευμονικό οίδημα.
- Ελάττωση παροχής αίματος στην περιφέρεια: ωχρότητα δέρματος, μικρός αρτηριακός σφυγμός ή εναλλασσόμενος σφυγμός, εύκολη κόπωση, εκδηλώσεις μειωμένης αιμάτωσης του εγκεφάλου (π.χ. ζάλη, σύγχυση) και των νεφρών (ολιγουρία).
- Επίσης: μικρή διαφορική πίεση, αναπνοή Cheyne-Stokes (ηλικιωμένοι ασθενείς), καλπαστικός ρυθμός, ελάττωση του πρώτου καρδιακού τόνου στην κορυφή, αύξηση της έντασης του πνευμονικού στοιχείου του δευτέρου τόνου στην εστία ακρόασης της πνευμονικής.
ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΔΕΞΙΑΣ ΚΟΙΛΙΑΣ
Η δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί συνήθως συνέπεια προϋπάρχουσας ανεπάρκειας της αριστερής κοιλίας, η οποία οδηγεί σε αύξηση των πνευμονικών αντιστάσεων. Αμιγής ανεπάρκεια της δεξιάς κοιλίας μπορεί να εμφανιστεί σε χρόνιες πνευμονικές παθήσεις και συγγενή μεσοκολπική επικοινωνία. Επίσης, οι καταστάσεις υπερκινητικής κυκλοφορίας (π.χ. αναιμία, υπερθυρεοειδισμός) επιβαρύνουν το μυοκάρδιο και των δύο κοιλιών, αλλά εμφανίζεται νωρίτερα δεξιά καρδιακή ανεπάρκεια επειδή το τοίχωμα της δεξιάς κοιλίας είναι ασθενέστερο. Στα αίτια της δεξιάς καρδιακής ανεπάρκειας περιλαμβάνονται:
1. Προϋπάρχουσα ανεπάρκεια αριστερής κοιλίας.
2. Χρόνιες πνευμονικές παθήσεις (π.χ. χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, πολλαπλές πνευμονικές εμβολές).
3. Μυοκαρδιοπάθειες.
4. Συγγενείς καρδιοπάθειες (π.χ. μεσοκολπική επικοινωνία, στένωση πνευμονικής).
5. Στένωση μιτροειδούς.
6. Ανεπάρκεια τριγλώχινος.
7. Στένωση τριγλώχινος.
Η κλινική εικόνα των ασθενών με δεξιά ή ολική καρδιακή ανεπάρκεια περιλαμβάνει τις εκδηλώσεις της αυξημένης φλεβικής πίεσης στην περιφέρεια, της ελάττωσης της καρδιακής παροχής και της πνευμονικής νόσου (σε αρκετές περιπτώσεις). Σημειώνεται ότι σε καταστάσεις υπερκινητικής κυκλοφορίας, η καρδιακή παροχή είναι αυξημένη και η διαταραχή χαρακτηρίζεται ως καρδιακή ανεπάρκεια με υψηλή καρδιακή παροχή.
- Κλινικές εκδηλώσεις: δύσπνοια (πνευμονική νόσος, συνυπάρχουσα ανεπάρκεια αριστερής κοιλίας), εύκολη κόπωση (χαμηλή καρδιακή παροχή), ολιγουρία, διάταση φλεβών τραχήλου (αύξηση σφαγιτιδικής πίεσης), διόγκωση ήπατος, θετική δοκιμασία ηπατοσφαγιτιδικής παλινδρόμησης, ηπατικός φλεβικός σφυγμός, οίδημα κάτω άκρων (περιπατητικοί ασθενείς), οίδημα σε οσφύ – μηρούς – κνήμες (σε κατάκλιση, σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια), ύδρωπας ανασάρκα, συλλογή πλευριτικού υγρού (ολική καρδιακή ανεπάρκεια), ασκίτης (προχωρημένη καρδιακή ανεπάρκεια), κυάνωση, καλπαστικός ρυθμός, ανορεξία, ναυτία, έμετος, καχεξία.
(*) Ηπατικός φλεβικός σφυγμός: διαπιστώνεται με αμφίχειρο εξέταση. Η δεξιά άκρα χείρα του εξετάζοντος τοποθετείται πάνω από το διογκωμένο ήπαρ και η αριστερή πίσω και κάτω από τις κατώτερες πλευρές του δεξιού ημιθωρακίου του εξεταζομένου. Η δοκιμασία είναι θετική σε ανεπάρκεια της τριγλώχινος βαλβίδας.

Comments