ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΑΝΕΛΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ


Η κανέλα χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο ήδη από τα χρόνια των αρχαίων πολιτισμών. Εκτός από τις αρωματικές ιδιότητες στη μαγειρική, οι αρχαίοι Αιγύπτιοι τη χρησιμοποιούσαν στην Ιατρική αλλά και κατά τη διαδικασία ταρίχευσης των νεκρών! Η παρουσία της κανέλας στον αρχαίο κινεζικό πολιτισμό επιβεβαιώνεται από την αναφορά της σε ιατρικό κείμενο του 2700 πΧ. Με το πέρασμα του χρόνου, η κανέλα έγινε περισσότερο γνωστή κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα όταν αποτέλεσε ένα από τα πρώτα προϊόντα που χρησιμοποιήθηκε ως είδος εμπορίου μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Η κανέλα είναι ένα μικρό δέντρο που αναπτύσσεται κυρίως στην Ινδία, στη Σρι Λάνκα, στην Ινδονησία, στη Βραζιλία, στο Βιετνάμ και στην Αίγυπτο. Κατά την επεξεργασία της, ο φλοιός των κλάδων του δένδρου αποξηραίνεται και οδηγείται σε ειδικούς μύλους ώστε να προκύψει η γνωστή πούδρα της κανέλας. Μετά την αποξήρανση, η κανέλα είναι επίσης διαθέσιμη με τη μορφή των sticks (ξυλάκια κανέλας). Το χαρακτηριστικό άρωμα και η γεύση της κανέλας οφείλεται σε αιθέριο έλαιο του φλοιού. Παρόλο που υπάρχουν περίπου 100 ποικιλίες κανέλας (Cinnamomum verum, όπως είναι το επιστημονικό της όνομα), η κανέλα της Κεϋλάνης και η σινική κανέλα θεωρούνται ως οι κυριότερες από άποψη ευρείας κατανάλωσης. Η κανέλα της Κεϋλάνης είναι ακριβότερη και έχει πιο γλυκιά γεύση. Τα ξυλάκια είναι μαλακότερα και μπορούν να «περάσουν» εύκολα από έναν μύλο για καφέ. H λιγότερο ακριβή ποικιλία της σινικής κανέλας έχει σκουρότερο χρώμα και τα ξυλάκια της είναι πιο σκληρά. Συνεπώς, δεν είναι εύκολο να γίνουν σκόνη με τη χρήση μύλου.

Οι μαγειρικές και μη χρήσεις της κανέλας

Η συχνότερη χρήση της κανέλας στη μαγειρική και τα ροφήματα με κανέλα αποτελούν έναν εξαίσιο τρόπο για να συμπεριλάβετε αυτό το υπέροχο μπαχαρικό στο διαιτολόγιό σας. Στη μαγειρική χρησιμοποιείται κυρίως για το άρωμα που προσδίδει. Υπάρχουν διάφορες συνταγές για γλυκά. Επίσης, η κανέλα αποτελεί σημαντικό συστατικό κατά την παρασκευή λικέρ. Στη Μέση Ανατολή χρησιμοποιείται συχνά σε πιάτα με κοτόπουλο ή αρνί. Ακόμα, η πούδρα της κανέλας αποτελεί ένα σημαντικό μπαχαρικό της περσικής κουζίνας, όπου χρησιμοποιείται σε διάφορες παχιές σούπες, ποτά και γλυκά.
Πέρα από τη χρήση της στη μαγειρική, η κανέλα πιστεύεται ότι έχει θετικές επιδράσεις για την υγεία. Σε παλιά γιατροσόφια έχει χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση της διάρροιας και των άλλων διαταραχών της λειτουργίας του γαστρεντερικού (θεωρείται ότι ανακουφίζει από τη συγκέντρωση αερίων στο έντερο). Επιπλέον, η κανέλα έχει παραδοσιακά χρησιμοποιηθεί για την ανακούφιση από τον πονόδοντο και την αντιμετώπιση της δυσάρεστης αναπνοής. Στα ενεργειακά ιατρικά συστήματα της Ανατολής, η κανέλα έχει σημαντική θέση. Οι Κινέζοι χρησιμοποιούσαν την κανέλα σε κρυολογήματα, ναυτία, διάρροια και για την ανακούφιση γυναικών με ιδιαίτερα επώδυνη έμμηνο ρύση. Επίσης, υπήρχε η άποψη ότι βελτίωνε την ενεργητικότητα και την κυκλοφορία του σώματος, οπότε οι θεραπευτές τη συνιστούσαν σε άτομα που υπέφεραν από κρύα πόδια. Σύμφωνα με τις αρχές της Ayurveda (αρχαίο Ινδικό σύστημα φυσικής Ιατρικής), η κανέλα αποτελεί φάρμακο για την αντιμετώπιση του διαβήτη, της δυσπεψίας και των κρυολογημάτων και ακόμα συνιστάται σε άτομα με τον τύπο kapha. Ο τύπος αυτός θεωρείται ότι είναι επιρρεπής σε διαταραχές του κυκλοφορικού, κολπίτιδες, αύξηση του σωματικού βάρους, σακχαρώδη διαβήτη και κατακράτηση υγρών.

Ποια είναι τα επιστημονικά δεδομένα για τα οφέλη της κανέλας στην υγεία;

Οι θετικές επιδράσεις της κανέλας για την υγεία οφείλονται σε τρία βασικά συστατικά των αιθέριων ελαίων του φλοιού (κινναμαλδεϋδη, οξικό κινναμωμύλιο, κινναμωμυλική αλκοόλη) σε συνδυασμό με μια ευρεία ομάδα άλλων πτητικών ουσιών.
1. Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι η κανέλα μπορεί να συμβάλει στον έλεγχο των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα
Η κανέλα μπορεί να βοηθήσει σημαντικά ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ να βελτιώσουν την ανταπόκριση του οργανισμού στην ινσουλίνη, με αποτέλεσμα την επίτευξη φυσιολογικών επιπέδων σακχάρου αίματος. Τόσο μελέτες στο εργαστήριο, όσο και σε πειραματόζωα κατέληξαν ότι συστατικά της κανέλας όχι μόνο ενεργοποιούν τους υποδοχείς ινσουλίνης των κυττάρων, αλλά επιπλέον αναστέλλουν ένα ένζυμο που τους απενεργοποιεί. Με αυτούς τους μηχανισμούς αυξάνουν την ικανότητα των κυττάρων να χρησιμοποιούν τη γλυκόζη. Μια από τις πρώτες μελέτες σε ανθρώπους δημοσιεύθηκε το 2003 στο περιοδικό Diabetes Care. Εξήντα ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ έπαιρναν 1, 3 ή 6 γραμμάρια κανέλας την ημέρα σε μορφή χαπιού (η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου σε ¼ έως 1 κουταλάκι κανέλας). Μετά από 40 ημέρες και οι τρεις ποσότητες κανέλας πέτυχαν μείωση της γλυκόζης νηστείας από 18 έως 29%, των τριγλυκεριδίων από 23 έως 30%, της «κακής» χοληστερίνης από 7 έως 27% και της ολικής χοληστερόλης από 12 έως 26%. Σε μια άλλη μελέτη αξιολογήθηκαν οι επιδράσεις της κανέλας σε 79 άτομα με διαβήτη τύπου ΙΙ που υποβάλλονταν σε αντιδιαβητική αγωγή από το στόμα (όχι ινσουλίνη) και ακολουθούσαν κατάλληλη δίαιτα. Έπαιρναν περίπου 3 γραμμάρια κανέλας ή εικονικό φάρμακο (placebo) 3 φορές την ημέρα για 4 μήνες. Διαπιστώθηκε μια σημαντική μείωση των επιπέδων του σακχάρου αίματος στα άτομα που έπαιρναν την κανέλα σε σύγκριση με τους ασθενείς που υποβλήθηκαν σε εικονική αγωγή. Ενδιαφέρον είναι ότι δεν παρατηρήθηκε διαφορά ως προς τα επίπεδα της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1C), η οποία είναι ένας δείκτης που υποδεικνύει πόσο καλά ελεγχόταν η γλυκόζη του αίματος τους προηγουμένους 3 – 4 μήνες. Από την άλλη πλευρά, σε μια μελέτη 25 μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών χορηγήθηκε 1,5 γραμμάριο κανέλας ημερησίως ή εικονικό σκεύασμα για 6 εβδομάδες. Δεν διαπιστώθηκε κάποια επίδραση ως προς τα επίπεδα του σακχάρου, την ευαισθησία στην ινσουλίνη ή τα επίπεδα της χοληστερόλης.
Μια μικρή σουηδική μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό American Journal of Clinical Nutrition, εξέτασε τα αποτελέσματα της λήψης κανέλας σε 14 άτομα. Οι συμμετέχοντες έτρωγαν είτε σκέτο ρυζόγαλο είτε ρυζόγαλο με κανέλα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η προσθήκη κανέλας χαμήλωνε τη μεταγευματική αύξηση της γλυκόζης του αίματος σε σύγκριση με τα άτομα που δεν κατανάλωναν κανέλα. Συνεπώς, η προσθήκη κανέλας σε ένα τρόφιμο με υψηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες είναι πιθανό να συμβάλει στον περιορισμό της επίδρασής τους στα επίπεδα του σακχάρου. Η κανέλα επιβραδύνει τον ρυθμό κένωσης του στομάχου μετά τα γεύματα περιορίζοντας την αύξηση του σακχάρου.
2. Η κανέλα έχει ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες
Η κανέλα είναι τόσο ισχυρό αντιοξειδωτικό που συγκρινόμενη με πέντε άλλα αντιοξειδωτικά συστατικά (γλυκάνισος, πιπερόριζα, μέντα, μοσχοκάρυδο και βανίλια) και χημικά συντηρητικά των τροφών (BHA, BH, propyl gallate), αποδεικνύεται δραστικότερη – τόσο των φυσικών (εκτός της μέντας) όσο και των χημικών.
3. Οι αντιθρομβωτικές δράσεις της κανέλας
Η κινναμαλδεϋδη έχει μελετηθεί επαρκώς για τις επιδράσεις της στα αιμοπετάλια. Τα αιμοπετάλια συμμετέχουν στον σχηματισμό του θρόμβου σε επείγουσες καταστάσεις (όπως μετά από έναν τραυματισμό) ώστε να σταματήσει η αιμορραγία. Ωστόσο, είναι δυνατό να μειώσουν τη ροή του αίματος όταν εμφανίζουν μια παθολογικά αυξημένη τάση συσσωμάτωσης. Η κινναμαλδεϋδη της κανέλας συμβάλλει στην πρόληψη της μη σκόπιμης συσσωμάτωσης των αιμοπεταλίων. Αυτό το επιτυγχάνει μέσω της αναστολής της απελευθέρωσης του αραχιδονικού οξέος από τη μεμβράνη των αιμοπεταλίων και της μείωσης του σχηματισμού ενός διαμεσολαβητή της φλεγμονής (που καλείται θρομβοξάνη Α2). Επίσης, η ιδιότητα της κανέλας να αναστέλλει την απελευθέρωση του αραχιδονικού οξέος από τη μεμβράνη των αιμοπεταλίων, την τοποθετεί στην ομάδα των τροφών με αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.
4. Προκαταρκτικές μελέτες έχουν δείξει ότι η κανέλα εμφανίζει αντιβακτηριακές και αντιμυκητιασικές ιδιότητες
Τα αιθέρια έλαια της κανέλας την κατατάσσουν επίσης ως ένα μπαχαρικό με αντιμικροβιακές ιδιότητες. Σε διάφορες μελέτες έχει αξιολογηθεί η ιδιότητα της κανέλας να συμβάλει στην αναστολή της ανάπτυξης βακτηρίων και μυκήτων, συμπεριλαμβανομένων των συχνά εμφανιζόμενων μυκήτων Candida.Σε ορισμένες εργαστηριακές μελέτες, μύκητες που ήταν ανθεκτικοί στο αντι-μυκητιασικό φάρμακο φλουκοναζόλη, ήταν συχνά (αλλά όχι πάντα) ευαίσθητοι στην κανέλα. Επίσης, είναι δραστική έναντι του Helicobacter pylori, δηλαδή του βακτηρίου που είναι υπεύθυνο για τα έλκη του στομάχου. Υπάρχουν ακόμα στοιχεία ότι μπορεί σκοτώσει τη σαλμονέλα, η οποία είναι γνωστό ότι προκαλεί πολλές από τις τροφικές δηλητηριάσεις.
Οι αντιμικροβιακές ιδιότητες της κανέλας είναι τόσο αποτελεσματικές που μια σχετικά πρόσφατη έρευνα έχει δείξει ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως εναλλακτικό μέσο για τη συντήρηση των τροφίμων. Στη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2003 στο περιοδικό International Journal of Food Microbiology, η προσθήκη μερικών μόνο σταγόνων αιθέριου ελαίου κανέλας σε 100 ml ζωμού, ο οποίος κατόπιν καταψύχθηκε, πέτυχε να αναστείλει την ανάπτυξη του παθογόνου Bacillus cereus για τουλάχιστον 60 ημέρες. Όταν ο ζωμός καταψύχθηκε χωρίς την προσθήκη κανέλας, το παθογόνο B. cereus αναπτύχθηκε παρά τη χαμηλή θερμοκρασία. Επιπλέον, οι ερευνητές σημείωσαν ότι η προσθήκη κανέλας όχι μόνο έδρασε ως συντηρητικό, αλλά επίσης βελτίωσε και το άρωμα του ζωμού.
5. Το άρωμα της κανέλας ενισχύει τη λειτουργία του εγκεφάλου
Εκτός από τις άλλες θετικές επιδράσεις της κανέλας για την υγεία, το να μυρίζει κάποιος το υπέροχο άρωμά της πιστεύεται ότι ενισχύει την εγκεφαλική λειτουργία. Ο Δρ P. Zoladz και η ερευνητική του ομάδα πραγματοποίησε μια μελέτη κατά την οποία διαπιστώθηκε ότι η μάσηση τσίχλας με άρωμα κανέλας ή απλά η μυρωδιά της κανέλας βελτίωνε τη νοητική λειτουργία των συμμετεχόντων. Ειδικότερα, οι συμμετέχοντες εκτέθηκαν σε τέσσερις διαφορετικές μυρωδιές: απουσία αρώματος, μέντα, γιασεμί και κανέλα. Η τελευταία αποδείχθηκε ότι είχε τις ισχυρότερες θετικές επιπτώσεις στη λειτουργία του εγκεφάλου. Ενθαρρυμένοι από αυτά τα αποτελέσματα, οι ερευνητές σκοπεύουν να αξιολογήσουν τη δυνατότητα της κανέλας να βελτιώσει τη νοητική λειτουργία στους ηλικιωμένους, να βοηθήσει άτομα που εμφανίζουν έντονο άγχος κατά τις εξετάσεις ή ακόμα και να αποδειχθεί χρήσιμη σε πάσχοντες από νοσήματα που οδηγούν σε νοητική έκπτωση.
6. Το ασβέστιο και οι ίνες της κανέλας βελτιώνουν την υγεία του εντέρου και προστατεύουν έναντι των καρδιοπαθειών
Η κανέλα αποτελεί επίσης μια εξαιρετική πηγή του ιχνοστοιχείου μαγγανίου και μια αρκετά καλή πηγή ινών, σιδήρου και ασβεστίου. Ο συνδυασμός ασβεστίου και ινών στην κανέλα είναι σημαντικός και μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμος για την αντιμετώπιση διάφορων παθολογικών καταστάσεων. Το ασβέστιο και οι ίνες συνδέονται με τα χολικά άλατα και συμβάλλουν στην απομάκρυνσή τους από τον οργανισμό. Με την απομάκρυνση των χολικών αλάτων προλαμβάνεται η βλάβη που μπορεί να προκαλέσουν σε κύτταρα του παχέος εντέρου, περιορίζοντας με αυτόν τον τρόπο τον κίνδυνο του καρκίνου. Επίσης, με την απομάκρυνση της χολής, ο οργανισμός οδηγείται σε διάσπαση της χοληστερόλης με αποτέλεσμα να μειώνονται τα επίπεδά της στο αίμα. Έτσι, προλαμβάνεται η εμφάνιση αθηροσκλήρωσης και καρδιοπάθειας. Τέλος, σε πάσχοντες από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου οι ίνες της κανέλας είναι πιθανό να προσφέρουν ανακούφιση από τις διαταραχές των κενώσεων.


Η κανέλα είναι διαθέσιμη είτε με τη μορφή stick είτε πούδρας. Η πούδρα έχει εντονότερη μυρωδιά. Όταν την αγοράζετε – εάν είναι δυνατό – μυρίστε την κανέλα ώστε να βεβαιωθείτε ότι έχει ένα γλυκό άρωμα (στοιχείο που δείχνει ότι είναι φρέσκια). Η κανέλα πρέπει να αποθηκεύεται σε γυάλινα – αεροστεγή δοχεία σε δροσερό, σκοτεινό και ξηρό μέρος. Τα ξυλάκια της κανέλας μπορεί να αποθηκευτούν για περισσότερο χρονικό διάστημα. Η πούδρα κανέλας είναι δυνατό να αποθηκευτεί για περίπου 6 μήνες, ενώ τα ξυλαράκια παραμένουν φρέσκα για περίπου έναν χρόνο με αυτόν τον τρόπο. Εναλλακτικά, μπορείτε να παρατείνετε τον χρόνο αποθήκευσης βάζοντάς την στο ψυγείο. Εάν η κανέλα δεν έχει πλέον γλυκιά γεύση, αυτό σημαίνει ότι δεν είναι φρέσκια και πρέπει να πετάγεται.

Τι να προσέξετε

Οι θετικές επιδράσεις της κανέλας για την υγεία έχουν οδηγήσει στην παρασκευή συμπληρωμάτων διατροφής (π.χ. με τη μορφή ταμπλέτας) που παρέχουν στον οργανισμό τα ευεργετικά συστατικά της. Τα προϊόντα αυτά απευθύνονται και σε άτομα με διαταραχές του κυκλοφορικού, αυξημένη χοληστερίνη ή σακχαρώδη διαβήτη. Όμως, σε αυτές τις περιπτώσεις καλό είναι οι ασθενείς να ζητούν τη συμβουλή του ιατρού τους. Γενικά, τα άτομα που υποβάλλονται σε αντιδιαβητική αγωγή ή λαμβάνουν κάποιο φάρμακο που επηρεάζει τα επίπεδα της γλυκόζης του αίματος ή της ινσουλίνης, δεν θα πρέπει να παίρνουν μεγάλες δόσεις κανέλας (τουλάχιστον χωρίς την καθοδήγηση ενός ειδικού). Η συνδυαστική λήψη της κανέλας με τα φάρμακα αυτά μπορεί να προκαλέσει αύξηση της δραστικότητας των δεύτερων και να επιφέρει σημαντική πτώση των επιπέδων της γλυκόζης. Επίσης, οι ασθενείς που υποβάλλονται σε αγωγή για σακχαρώδη διαβήτη, δεν θα πρέπει να μειώνουν τη δόση των φαρμάκων ή να σταματούν την αγωγή χωρίς τη συμβουλή ιατρού με σκοπό να την αντικαταστήσουν από τη λήψη κανέλας. Μην ξεχνάτε ότι ο μη ελεγχόμενος σακχαρώδης διαβήτης μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, όπως είναι οι καρδιοπάθειες, τα εγκεφαλικά επεισόδια, οι νεφροπάθειες και διάφορες νευρολογικές διαταραχές. Παρόλο που τα επίπεδα των φυσικών ουσιών με αντιπηκτικές (για το αίμα) ιδιότητες στην κανέλα της Κεϋλάνης είναι πολύ χαμηλά και είναι απίθανο να προκαλέσουν προβλήματα για την υγεία, τα αντίστοιχα επίπεδα στη σινική κανέλα είναι ψηλότερα και είναι δυνατό να προκαλέσουν διαταραχές σε ορισμένα άτομα – ειδικά όταν προσλαμβάνουν μεγάλες ποσότητες σε μόνιμη βάση. Επιπλέον, τα συμπληρώματα κανέλας δεν θα πρέπει να λαμβάνονται ταυτόχρονα με αντιπηκτικά φάρμακα (όπως η βαρφαρίνη) ή από άτομα με αιμορραγικές παθήσεις. Τέλος, οι γυναίκες σε κατάσταση εγκυμοσύνης θα πρέπει να αποφεύγουν τη λήψη υπερβολικών ποσοτήτων κανέλας και ειδικά είναι σκόπιμο να μην λαμβάνουν τα αντίστοιχα συμπληρώματα. Αν και δεν φαίνεται να είναι επιβλαβής με κάποιο τρόπο η κανέλα κατά την εγκυμοσύνη, δεν υπάρχουν ακόμα επαρκή δεδομένα για την ασφάλειά της.

No comments: