ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΠΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ (ΙΙ)



Οι κεντρικές αποφυάδες των φωτοϋποδοχέων (ραβδία, κωνία) αποτελούν τον 1ο νευρώνα και συνάπτονται με γαγγλιακά κύτταρα, οι νευράξονες των οποίων (2ος νευρώνας) σχηματίζουν το οπτικό νεύρο. Ενδοκρανιακά, τα οπτικά νεύρα σχηματίζουν το οπτικό χίασμα εμπρός από το τουρκικό εφίππιο. Δεδομένου ότι ο χιασμός των ινών είναι μερικός, κάθε οπτική ταινία περιλαμβάνει χιασθείσες ίνες από το ρινικό ημιμόριο και αχίαστες ίνες από το κροταφικό ημιμόριο. Οι οπτικές ταινίες καταλήγουν στο έξω γονατώδες σώμα. Εκεί, ορισμένες ίνες, οι οποίες αφορούν το αντανακλαστικό της κόρης στο φως, φέρονται στους πυρήνες του τετραδύμου. Από τα άνω διδύμια, άλλες ίνες καταλήγουν στον πυρήνα Edinger-Westphal, για τον σφιγκτήρα της κόρης. Το γονατοφλοιώδες δεμάτιο (οπτική ακτινοβολία) φέρεται από το έξω γονατώδες σώμα προς τον οπτικό φλοιό (πληκτραία σχισμή).

Η εξέταση του οπτικού νεύρου περιλαμβάνει την εκτίμηση της οπτικής οξύτητας, της αντίληψης των χρωμάτων, των οπτικών πεδίων και του βυθού του οφθαλμού. Η αντικειμενική εκτίμηση της οπτικής οξύτητας πραγματοποιείται με τη χρήση των οπτοτύπων Snellen ή Jaeger και με την εφαρμογή των προκλητών δυναμικών του ινιακού λοβού. Διαθλαστικές ανωμαλίες, ελάττωση της διαφάνειας των διαθλαστικών μέσων (κερατοειδής, φακός, υαλοειδές σώμα) και βλάβες της οπτικής οδού οδηγούν σε περιορισμό της οπτικής οξύτητας. Οι διαταραχές της αντίληψης των χρωμάτων (συγγενείς ή επίκτητες) αξιολογούνται με ειδικούς πίνακες (π.χ. ψευδοχρωματικοί πίνακες Ishihara). Ως οπτικό πεδίο ορίζεται το τμήμα του χώρου, με τα ορατά αντικείμενα από κάθε οφθαλμό χωριστά, όταν το βλέμμα παραμένει ακίνητο σε ένα σημείο. Για την εκτίμηση των οπτικών πεδίων, ο εξεταζόμενος κάθεται εμπρός από τον ιατρό, καλύπτει τον έναν οφθαλμό και σταθεροποιεί το βλέμμα του στη μύτη του ιατρού. Ο ιατρός μετακινεί αργά τους δείκτες του μέχρι να τους αντιληφθεί ο εξεταζόμενος από την περιφέρεια του πεδίου προς το κέντρο. Η μετακίνηση πρέπει να γίνεται με βραδύ ρυθμό ώστε να παρέχεται χρόνος στον εξεταζόμενο να ανταποκριθεί. Ο έλεγχος πραγματοποιείται σε οκτώ διευθύνσεις για κάθε οφθαλμό (3η, 6η, 9η, 12η ώρα και στις θέσεις ανάμεσα σε αυτές). Με αυτόν τον τρόπο εντοπίζονται σκοτώματα, ημιανοψίες και αμαύρωση. Σκότωμα είναι μία περιοχή σχετικής ή πλήρους απώλειας της όρασης εντός ενός σχετικά φυσιολογικού οπτικού πεδίου. Ημιανοψία είναι η απώλεια της όρασης στο ήμισυ του οπτικού πεδίου και των δύο οφθαλμών. Αμαύρωση είναι η απώλεια της όρασης ενός οφθαλμού. Εφόσον αποκαλυφθεί οπτική απώλεια, σημειώνεται ως εξής: μονόπλευρη ολική τύφλωση, αμφικροταφική ημιανοψία (απώλεια και των δύο κροταφικών πεδίων), ομώνυμη ημιανοψία (απώλεια και των δύο δεξιών ή και των δύο αριστερών πεδίων), ομώνυμη τεταρτοκυκλική ημιανοψία (απώλεια όμοιων τεταρτοκυκλίων σε κάθε οφθαλμό), σκοτώματα.




Τέλος, κατά τη βυθοσκόπηση, ελέγχεται η κατάσταση της οπτικής θηλής και των αγγείων του βυθού και είναι δυνατός ο εντοπισμός μελαγχρωματικών κηλίδων ή ανευρυσμάτων. Σημειώνεται ότι η παρουσία μικρο-ανευρυσμάτων είναι διαγνωστική του σακχαρώδους διαβήτη. Οίδημα της οπτικής θηλής εμφανίζεται σε καταστάσεις αυξημένης ενδοκράνιας πίεσης (π.χ. νεοπλασίες, αποστήματα), φλεγμονή του οπτικού νεύρου (οπτική νευρίτιδα – θηλίτιδα), κακοήθη υπέρταση, αιματολογικές παθήσεις με σύνδρομο υπεργλοιότητας (π.χ. λευχαιμίες, μακροσφαιριναιμία) ή νεφρωσικό σύνδρομο. Όταν το οίδημα της οπτικής θηλής συνοδεύει αύξηση της ενδοκράνιας πίεσης, είναι αμφοτερόπλευρο. Αντίθετα, είναι συνήθως μονόπλευρο και λιγότερο έντονο σε οπτική – οπισθοβολβική νευρίτιδα στο πλαίσιο απομυελινωτικών καταστάσεων (π.χ. πολλαπλή σκλήρυνση). Επίσης, είναι περιορισμένο σε οπτική νευρίτιδα αγγειακής αιτιολογίας (π.χ. σακχαρώδης διαβήτης, αρτηριοσκλήρυνση, κροταφική αρτηρίτιδα) και σε τοξική νευρίτιδα (π.χ. βαρέα μέταλλα, ινδική κάνναβη).

No comments: