ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΡΑΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ


Με τον χρόνο αυξάνεται σημαντικά ο αριθμός των επιστημονικών μελετών που υποδεικνύουν ότι οι πολυφαινόλες, που βρίσκονται στο κόκκινο κρασί, είναι πιθανό να προσφέρουν σημαντική αντιοξειδωτική προστασία στον οργανισμό. Αυτό σημαίνει ότι χημικές ουσίες στο κόκκινο κρασί έχουν τη δυνατότητα να εξουδετερώσουν τις ελεύθερες ρίζες που είναι γνωστό ότι προκαλούν κυτταρικές βλάβες. Οι βλάβες αυτές σε επίπεδο κυττάρων αποτελούν την αιτία της εμφάνισης πολλών μορφών καρκίνου και καρδιοπαθειών.

Τι είναι οι πολυφαινόλες και πώς συμβάλλουν στην πρόληψη του καρκίνου;

Οι πολυφαινόλες αποτελούν αντιοξειδωτικά συστατικά των σταφυλιών. Κατά την παραγωγή του κρασιού από τα σταφύλια, το οινόπνευμα που παράγεται κατά τη διαδικασία της ζύμωσης υγροποιεί τις πολυφαινόλες. Το κόκκινο κρασί περιέχει περισσότερες πολυφαινόλες από το λευκό επειδή η παραγωγή του δεύτερου προϋποθέτει την απομάκρυνση του πολτού των σταφυλιών μετά τη σύνθλιψη. Στις φαινόλες του κόκκινου κρασιού περιλαμβάνονται η κατεχίνη, η επικατεχίνη και το γαλλικό οξύ. Οι αντιοξειδωτικές ιδιότητες των πολυφαινολών συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από τις οξειδωτικές βλάβες που προκαλούνται από τις ελεύθερες ρίζες. Οι ελεύθερες ρίζες είναι δυνατό να οδηγήσουν σε διαταραχές σημαντικών τμημάτων των κυττάρων, όπως είναι οι πρωτεΐνες, οι κυτταρικές μεμβράνες και το DNA. Οι κυτταρικές αυτές διαταραχές θεωρείται ότι εμπλέκονται στην ανάπτυξη των κακοήθων νεοπλασιών. Σύμφωνα με μελέτες, τα αντιοξειδωτικά συστατικά του κόκκινου κρασιού είναι πιθανό να παρεμποδίζουν την ανάπτυξη συγκεκριμένων μορφών καρκίνου. Ωστόσο, άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι το οινόπνευμα αυξάνει τα επίπεδα των οιστρογόνων και προάγει την ανάπτυξη των όγκων σε γυναίκες, που βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο ή πάσχουν από καρκίνο μαστού ο οποίος είναι ευαίσθητος στην επίδραση των οιστρογόνων.

Η ρεσβερατρόλη, μια σημαντική ουσία του κρασιού

Η ρεσβερατρόλη αποτελεί μια μορφή πολυφαινόλης που ανήκει στις φυτοαλεξίνες. Οι φυτοαλεξίνες είναι μια ομάδα ουσιών που παράγονται από τους φυτικούς οργανισμούς ως τμήμα του αμυντικού τους συστήματος. Συγκεκριμένα, η σύνθεσή τους αποτελεί απάντηση στην είσοδο παθογόνων μικροοργανισμών, στον τραυματισμό ή στην έκθεση του φυτού στην υπεριώδη ακτινοβολία. Το κόκκινο κρασί περιέχει υψηλά επίπεδα ρεσβερατρόλης, όπως άλλωστε συμβαίνει και με τα σταφύλια, τα φυστίκια και άλλες φυτικές τροφές. Η ρεσβερατρόλη φαίνεται ότι μειώνει τη συχνότητα των όγκων σε πειραματόζωα επηρεάζοντας ένα ή περισσότερα στάδια της νεοπλασματικής ανάπτυξης. Επίσης έχει αποδειχθεί ότι περιορίζει την ανάπτυξη πολλών τύπων νεοπλασματικών κυττάρων σε καλλιέργειες στο εργαστήριο. Υπάρχουν ακόμα δεδομένα ότι μπορεί να έχει αντιφλεγμονώδη δράση. Καταστέλλει την ενεργοποίηση μιας πρωτεΐνης (NF kappa B) που παράγεται από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Η πρωτεΐνη αυτή επηρεάζει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων και των μεταστάσεων στον καρκίνο. Ερευνητές από τη Σκωτία και τη Σιγκαπούρη υποστηρίζουν ότι έχουν βρει την απάντηση σε ένα θέμα που προβλημάτιζε τους επιστήμονες από τη στιγμή που αποκαλύφθηκαν οι ευεργετικές επιδράσεις του κόκκινου κρασιού για την υγεία: πώς η ρεσβερατρόλη ελέγχει τη διαδικασία της φλεγμονής; Σε μια μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2009 στο περιοδικό The FASEB Journal, περιέχονται πληροφορίες τόσο για τον μηχανισμό της αντιφλεγμονώδους δράσης της ρεσβερατρόλης όσο και για τις πιθανές εφαρμογές της στην αντιμετώπιση δυνητικώς θανατηφόρων φλεγμονωδών καταστάσεων, όπως είναι η περιτονίτιδα και η γενικευμένη σήψη. «Οι οξείες σοβαρές φλεγμονώδεις καταστάσεις, όπως είναι η σηπτική κατάσταση, είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν και κάθε ημέρα αρκετοί άνθρωποι πεθαίνουν εξαιτίας της απουσίας μιας αποτελεσματικής θεραπείας», αναφέρει ο Alirio Melendez που εργάζεται στο Κέντρο Βιοϊατρικών Μελετών της Γλασκώβης και ανήκει στην ερευνητική ομάδα που πραγματοποίησε τη μελέτη. «Επιπλέον, πολλοί άνθρωποι που επιβιώνουν από μια σηπτική κατάσταση χαρακτηρίζονται κατόπιν από πτωχή ποιότητα ζωής εξαιτίας των βλαβών των εσωτερικών οργάνων που προκλήθηκαν από τη φλεγμονή». Κατά τη διάρκεια της μελέτης οι ερευνητές χορήγησαν έναν παράγοντα που προκαλεί φλεγμονή σε δυο ομάδες ποντικών. Στη μια από τις ομάδες είχε προηγουμένως χορηγηθεί ρεσβερατρόλη. Σκοπός ήταν να διερευνηθεί η επίδραση της συγκεκριμένης ουσίας στην αναμενόμενη φλεγμονώδη απόκριση. Στα πειραματόζωα που δεν είχε προηγουμένως χορηγηθεί ρεσβερατρόλη, παρατηρήθηκε μια έντονη φλεγμονώδη απόκριση, ενώ στην ομάδα της ρεσβερατρόλης η εξέλιξη αυτή ήταν σημαντικά περιορισμένη. Επίσης, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι είναι πιθανό η ρεσβερατρόλη να αναστέλλει τη φλεγμονή μέσω της καταστολής της παραγωγής δυο ουσιών που πυροδοτούν τη φλεγμονώδη απόκριση (sphingosine kinase and phospholipase D). Το εύρημα αυτό μπορεί να οδηγήσει στη χρήση της ρεσβερατρόλης για την αντιμετώπιση των φλεγμονωδών καταστάσεων ή στη σύνθεση ακόμα πιο αποτελεσματικών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων με βάση τη ρεσβερατρόλη.

Κόκκινο κρασί και οφέλη για το καρδιαγγειακό σύστημα

Πολλές μελέτες έχουν επιβεβαιώσει ότι η μέτρια κατανάλωση οινοπνεύματος συμβάλλει στη μείωση της πιθανότητας εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. Η αποκαλούμενη Μεσογειακή Διατροφή, στην οποία περιλαμβάνεται και η πρόσληψη μιας μέτριας ποσότητας κρασιού, έχει για παράδειγμα συσχετιστεί με χαμηλότερη συχνότητα καρδιαγγειακών νοσημάτων. Ωστόσο, δεν υπήρχαν σαφή δεδομένα ότι η κατανάλωση κόκκινου κρασιού υπερτερεί έναντι άλλων οινοπνευματωδών ποτών σε αυτό το θέμα. Όμως, είναι πιθανό μια ομάδα ερευνητών από πανεπιστημιακά ιδρύματα του Λονδίνου (Barts and the London School of Medicine, Queen Mary University) να έχει αποκαλύψει έναν μηχανισμό μέσω του οποίου προκύπτουν τα οφέλη του κόκκινου κρασιού για την υγεία. Υποστηρίζουν ότι το κόκκινο κρασί φαίνεται να παρεμβαίνει στην παραγωγή μιας ουσίας η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στην απόφραξη των αρτηριών και την εμφάνιση των καρδιακών επεισοδίων. Η συγκεκριμένη ουσία, που ονομάζεται ενδοθηλίνη-1, είναι γνωστό ότι συμμετέχει στη διαδικασία σχηματισμού των πρώιμων βλαβών των αρτηριών, όπως είναι οι λιπώδεις εναποθέσεις στο τοίχωμα των αγγείων. Αντίθετα, ουσίες, οι οποίες δρουν ανασταλτικά έναντι της ενδοθηλίνης-1, έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν την πιθανότητα καρδιακών επεισοδίων σε ασθενείς με καρδιοπάθεια. Η ερευνητική ομάδα από το Λονδίνο μελέτησε 23 τύπους κόκκινου κρασιού, 4 λευκού κρασιού, ενός ροζέ και έναν χυμό σταφυλιών χωρίς αλκοόλ μετά από το εύρημα ότι οι πολυφαινόλες των σταφυλιών Cabernet Sauvignon μείωσαν την παραγωγή της ενδοθηλίνης-1 σε κύτταρα του αρτηριακού τοιχώματος βοοειδούς. Διαπίστωσαν ότι ειδικά για τα κόκκινα κρασιά το μέγεθος της αναστολής της ενδοθηλίνης-1 κινείται παράλληλα με την ποσότητα των πολυφαινολών που περιέχονται σε αυτά. Σε άλλες μελέτες, έχει διαπιστωθεί ότι το κόκκινο κρασί είναι δυνατό να αυξήσει τα επίπεδα της «καλής χοληστερίνης» και να περιορίσει τη σύνθεση της «κακής χοληστερίνης». Έτσι θεωρείται πιθανό το κόκκινο κρασί να προλαμβάνει τον σχηματισμό των θρόμβων στο αίμα και να μειώνει τις βλάβες των αγγείων που προκαλούνται από τις λιπώδεις εναποθέσεις σε αυτά.

Η ρεσβερατρόλη ή οι τανίνες αποτελούν το σημείο – κλειδί για τις ευεργετικές επιδράσεις του κρασιού στην καρδιά;

Ο αριθμός των μελετών που έρχονται να επιβεβαιώσουν την ευεργετική επίδραση της ρεσβερατρόλης για την υγεία αυξάνεται συνεχώς. Η ρεσβερατρόλη έχει συσχετιστεί σε διάφορες μελέτες με οφέλη για την υγεία του καρδιαγγειακού, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του κινδύνου για την εμφάνιση ενός καρδιακού επεισοδίου. Δεδομένης μάλιστα της μεγαλύτερης περιεκτικότητας της ουσίας αυτής στο κόκκινο κρασί έχει υποστηριχθεί ότι αυτό μπορεί να προσφέρει περισσότερα οφέλη για την καρδιά σε σχέση με το λευκό. Όμως πιο πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι στο λευκό κρασί περιέχονται άλλοι τύποι πολυφαινολών που επίσης είναι δυνατό να κάνουν καλό στην καρδιά. Άλλωστε, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, η σημασία της ουσίας αυτής μάλλον έχει υπερεκτιμηθεί αναφορικά με την πραγματική κατανάλωση κρασιού από τους ανθρώπους. «Υπάρχουν πολλές εντυπωσιακές επιδράσεις της ρεσβερατρόλης σε πειραματόζωα», παραδέχεται ο Alan Crozier που είναι βιοχημικός με ειδίκευση στους φυτικούς οργανισμούς στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης. «Για να φθάσουμε όμως σε παρόμοιες δόσεις στους ανθρώπους μέσω της κατανάλωσης κόκκινου κρασιού πρέπει κάποιος να πίνει περισσότερο από 1.000 λίτρα κρασιού την ημέρα». Είναι προφανές ότι μια τέτοια κατανάλωση υπερβαίνει τις συνήθειες ακόμα και του πιο φανατικού οινόφιλου. Ο Crozier και ο συνάδελφός του Roger Corder στο Queen Mary's School of Medicine and Dentistry στο Λονδίνο προσπάθησαν να αναγνωρίσουν ποια ακριβώς είναι τα συστατικά στο κόκκινο κρασί που συμβάλλουν στη βελτίωση της υγείας της καρδιάς. Χρησιμοποιώντας ενδοθηλιακά κύτταρα από το τοίχωμα των αρτηριών ανθρώπου, οι ερευνητές αναγνώρισαν τις ουσίες που είχαν την μεγαλύτερη επίδραση. Σύμφωνα με τα αποτελέσματά τους, μια ομάδα φλαβονοειδών που ονομάζονται προανθοκυανίδες (συμπυκνωμένες τανίνες) είναι αυτές που προκάλεσαν τη μείωση της παραγωγής της ουσίας που οδηγεί στις βλάβες των αρτηριών. Οι προανθοκυανίδες μπορεί να αποτελούν έως και το 50% των ενεργών συστατικών στο κρασί, όπως υποστηρίζουν οι ερευνητές. Επίσης, συσχέτισαν περιοχές, όπου παρατηρείται μια ασυνήθιστα μεγάλη επιβίωση των ανδρών, με το κρασί που παράγεται στις συγκεκριμένες περιοχές. Σε μια περιοχή στη Σαρδηνία και σε μια άλλη της νοτιοδυτικής Γαλλίας οι άνδρες εμφανίζουν σχετικά μεγάλη επιβίωση (άνω των 75 ετών). Πιθανότατα όχι τυχαία, τα κρασιά που παράγονται τοπικά σε αυτές τις περιοχές είναι περίπου τέσσερις φορές πλουσιότερα σε προανθοκυανίδες σε σχέση με τα υπόλοιπα. Ο λόγος βρίσκεται στον παραδοσιακό τρόπο παραγωγής τους. Τα σταφύλια αφήνονται στο αμπέλι για όσο το δυνατό μεγαλύτερο διάστημα και κατόπιν η διαδικασία της ζύμωσης διαρκεί για τέσσερις εβδομάδες, σε αντίθεση με την τυπική διάρκεια της μιας εβδομάδας για τα περισσότερα κρασιά. Έτσι οι αμπελουργοί σε αυτές τις περιοχές παράγουν κρασί με υψηλή περιεκτικότητα σε προανθοκυανίδες. Εξίσου σημαντικοί παράγοντες είναι ο τύπος του σταφυλιού που χρησιμοποιείται και το υψόμετρο των αμπελώνων. Η υπεριώδης ακτινοβολία δρα ως καταλύτης για την παραγωγή των προανθοκυανιδών στους αμπελώνες της Σαρδηνίας που βρίσκονται σε μεγάλο υψόμετρο.

Άλλα πλεονεκτήματα για την υγεία από την κατανάλωση κρασιού

- Για την υγεία συνολικά: αντιγηραντικοί παράγοντες στα κόκκινα σταφύλια.
- Για το αναπνευστικό σύστημα: βελτίωση της λειτουργίας των πνευμόνων εξαιτίας αντιοξειδωτικών παραγόντων στο λευκό κρασί.
- Για την προστασία από το έλκος: περιορισμός του βακτηρίου που προκαλεί έλκος.
- Για την υγεία των γυναικών: μείωση του κινδύνου καρκίνου των ωοθηκών, αύξηση της δύναμης των οστών, μείωση του κινδύνου εγκεφαλικών επεισοδίων.
Οι περισσότερες μελέτες συνηγορούν για την αξία της μέτριας κατανάλωσης κρασιού ώστε να προκύψουν τα οφέλη για την υγεία. Πώς ορίζεται η μέτρια κατανάλωση; Ένα ή δυο ποτήρια την ημέρα, αλλά χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορείτε να μην πιείτε καθόλου τις εργάσιμες μέρες ώστε να τα «φυλάξετε» όλα για το Σαββατοκύριακο. Στην πραγματικότητα, η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας κρασιού είτε αυτή γίνεται καθημερινά είτε εβδομαδιαία, μπορεί να έχει σημαντικές αρνητικές επιδράσεις για την υγεία. Έτσι, αντί να ωφεληθείτε από τις ευεργετικές ιδιότητες του κρασιού, θα αυξήσετε τις πιθανότητες να αποκτήσετε σοβαρές παθήσεις που συνδέονται με την υπερβολική πρόσληψη οινοπνεύματος.

Εάν δεν πίνω ή εάν πίνω σπάνια κρασί πρέπει να αρχίσω τώρα λόγω των θετικών συμπερασμάτων των μελετών;

Η απάντηση είναι σίγουρα όχι. Ένα μειονέκτημα της κατανάλωσης κρασιού είναι η αύξηση των επιπέδων των τριγλυκεριδίων, τα οποία συνδέονται με διαταραχές του καρδιαγγειακού συστήματος. Συνεπώς όσοι έχουν ήδη υψηλά τριγλυκερίδια θα πρέπει να αποφύγουν ή να περιορίσουν σημαντικά την κατανάλωση οινοπνεύματος, συμπεριλαμβανομένου του κρασιού. Επίσης, η κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών παρέχει στον οργανισμό «κενές θερμίδες», δηλαδή θερμίδες χωρίς ο οργανισμός να προσλαμβάνει χρήσιμα θρεπτικά συστατικά με αποτέλεσμα να αυξάνεται η πιθανότητα ανόδου του σωματικού βάρους. Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρία συνιστά να μην αρχίσει κάποιος να καταναλώνει αλκοόλ εφόσον δεν το έκανε προηγουμένως. Ακόμα υπάρχουν μελέτες που συσχετίζουν την πρόσληψη οινοπνεύματος με την αύξηση του κινδύνου ορισμένων μορφών καρκίνου. Τέλος, το κρασί αποτελεί συχνά εκλυτικό παράγοντα για την έναρξη κεφαλαλγίας σε άτομα που υποφέρουν από ημικρανίες. Παρόλο που το λευκό κρασί περιέχει περισσότερα θειώδη από το κόκκινο (τα θειώδη προστίθενται στο λευκό κρασί για να διατηρηθεί το φωτεινό του χρώμα), το κόκκινο κρασί φαίνεται να είναι ισχυρότερος εκλυτικός παράγοντας των ημικρανιών.

Που έχουν καταλήξει οι μελέτες για την επίδραση του κόκκινου κρασιού στον καρκίνο;

Σε κυτταρικές μελέτες και σε μελέτες με πειραματόζωα έχουν διερευνηθεί οι επιδράσεις του κόκκινου κρασιού σε διάφορες μορφές καρκίνου, όπως είναι οι λευχαιμίες και ο καρκίνος του δέρματος, του μαστού ή του προστάτη. Οι ερευνητές επικεντρώνονται στη ρεσβερατρόλη για να μάθουν περισσότερα σχετικά με τις προληπτικές της ιδιότητες έναντι του καρκίνου. Φαίνεται ότι η συγκεκριμένη αντιφλεγμονώδης ουσία δρα προστατευτικά στα διάφορα στάδια της καρκινικής ανάπτυξης. Παρόλο που η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας οινοπνευματούχων ποτών γενικά αυξάνει τον κίνδυνο ορισμένων μορφών καρκίνου, είναι ενδιαφέρουν ότι όλο και περισσότερες μελέτες συμφωνούν ότι τα οφέλη για την υγεία από το κόκκινο κρασί αποδίδονται σε συστατικά του πέρα από το οινόπνευμα.

No comments: