ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ: ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ


Η στεφανιαία αγγειογραφία ανήκει στην ομάδα των ιατρικών διαδικασιών, που πραγματοποιούνται με καθετηριασμό της καρδιάς. Ο καρδιακός καθετηριασμός αποσκοπεί στη διάγνωση, αλλά και στη θεραπευτική αντιμετώπιση καρδιολογικών προβλημάτων. Η στεφανιαία αγγειογραφία είναι η πιο συχνή από τις διαδικασίες καρδιακού καθετηριασμού. Κατά τη διάρκειά της, εγχέεται στα αγγεία της καρδιάς σκιαγραφική ουσία, η οποία επιτρέπει την απεικόνισή τους. Συγκεκριμένα, με τη βοήθεια ακτίνων Χ, λαμβάνονται πολλαπλές εικόνες με ταχύ ρυθμό, οι οποίες προσφέρουν μια λεπτομερή απεικόνιση των αιμοφόρων αγγείων. Εφόσον τα ευρήματα το απαιτήσουν, ο ιατρός μπορεί να προχωρήσει στην εφαρμογή και θεραπευτικών παρεμβάσεων κατά τη διάρκεια της στεφανιαίας αγγειογραφίας.

Σε ποιες περιπτώσεις πραγματοποιείται μια στεφανιαία αγγειογραφία;

Ο ιατρός μπορεί να ζητήσει την εκτέλεση μιας στεφανιαίας αγγειογραφίας στις εξής περιπτώσεις:
- Για τη διερεύνηση συμπτωμάτων, τα οποία σχετίζονται με την ύπαρξη στεφανιαίας νόσου, όπως είναι ο πόνος στο στήθος (στηθάγχη). Ειδικά όταν εμφανίζεται ένας πόνος στο στήθος, στη γνάθο, στον αυχένα ή στο άνω άκρο, ο οποίος παραμένει ασαφής μετά την εκτέλεση άλλων διαγνωστικών εξετάσεων, είναι δυνατό να διερευνηθεί η προέλευσή του με την εφαρμογή στεφανιαίας αγγειογραφίας.
- Σε άτομα με συγγενείς καρδιοπάθειες, δηλαδή εκ γενετής παθολογικές καταστάσεις της καρδιάς.
- Σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια.
- Μετά από τραυματισμό στην περιοχή του θώρακα.
- Όταν μια καρδιακή βαλβίδα παρουσιάζει δυσλειτουργία και απαιτείται χειρουργική αντιμετώπιση του προβλήματος.
Επίσης, μερικές φορές είναι σκόπιμη η πραγματοποίηση στεφανιαίας αγγειογραφίας εφόσον ένας ασθενής πρόκειται να υποβληθεί σε επέμβαση, η οποία αν και δεν είναι σχετική με την καρδιά συνοδεύεται από σημαντικό κίνδυνο εμφάνισης καρδιακών διαταραχών (κυρίως εξαιτίας της γενικότερης κατάστασης του ασθενούς).

Η στεφανιαία αγγειογραφία σχετίζεται με μια μικρή πιθανότητα επιπλοκών. Για αυτόν τον λόγο, εφαρμόζεται αφού έχουν προηγηθεί άλλες μη επεμβατικές μέθοδοι ελέγχου της καρδιάς, όπως το ηλεκτροκαρδιογράφημα, το υπερηχογράφημα και το τεστ κοπώσεως.

Ποιες είναι οι επιπλοκές;

Κάθε επεμβατική διαγνωστική μέθοδος συνοδεύεται από έναν υπαρκτό κίνδυνο επιπλοκών. Το ίδιο ισχύει για τη στεφανιαία αγγειογραφία, αν και – ευτυχώς – οι σοβαρότερες εξ΄ αυτών είναι σπάνιες. Γενικά, στις πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνονται:
- Πρόκληση εμφράγματος του μυοκαρδίου ή αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου.
- Τραυματισμός ή ρήξη του τοιχώματος της αρτηρίας, στην οποία εφαρμόζεται ο καθετηριασμός.
- Ρήξη του καρδιακού τοιχώματος μετά από άστοχους χειρισμούς.
- Εμφάνιση αρρυθμιών (παθολογικοί καρδιακοί ρυθμοί) κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
- Αλλεργικές αντιδράσεις στη σκιαγραφική ουσία ή στις φαρμακευτικές ουσίες, που χορηγούνται στον εξεταζόμενο.
- Διαταραχές της νεφρικής λειτουργίας.
- Πρόκληση εκτεταμένης αιμορραγίας.
- Εμφάνιση λοιμώξεων εξαιτίας της διαδικασίας.
- Πρόκληση θρομβώσεων.

Τι περιλαμβάνει η προετοιμασία του εξεταζόμενου;

Ορισμένες φορές, η στεφανιαία αγγειογραφία πραγματοποιείται ως επείγουσα εξέταση σε ασθενείς με οξέα καρδιολογικά συμπτώματα. Συνήθως, όμως, εφαρμόζεται μετά από προγραμματισμό. Έτσι, εξασφαλίζεται από τον εξεταζόμενο ο απαραίτητος χρόνος για να προετοιμαστεί. Οι αγγειογραφίες γίνονται σε ειδικό χώρο του νοσοκομείου. Ο εξεταζόμενος έρχεται στο νοσοκομείο το πρωί της ίδιας ημέρας, καθώς εκτελούνται συνήθως τις πρωινές ώρες. Ήδη θα πρέπει να έχει λάβει από τον ιατρό του ορισμένες γενικές οδηγίες:
- Δεν πρέπει να έχει φάει ή πιει τίποτα μετά τα μεσάνυχτα της προηγουμένης ημέρας.
- Να φέρει μαζί του στο νοσοκομείο όλα τα φάρμακα που ελάμβανε στο σπίτι, μαζί με τις συσκευασίες τους.
- Εάν η λήψη κάποιου φαρμάκου είναι προγραμματισμένη για τις πρωινές ώρες, θα πρέπει να ακολουθήσει τις σχετικές οδηγίες του ιατρού.
- Ειδικά εάν πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη, η εφαρμοζόμενη αντιδιαβητική αγωγή (συμπεριλαμβανομένης της χορήγησης ινσουλίνης) μπορεί να τροποποιηθεί πριν την εκτέλεση της αγγειογραφίας.
Στο νοσοκομείο, ο ιατρός θα εξηγήσει τη διαδικασία στον εξεταζόμενο, δίδοντάς του επιπλέον πληροφορίες. Πριν από την έναρξη της διαδικασίας, αξιολογούνται στοιχεία του ιατρικού ιστορικού, όπως ενδεχόμενες αλλεργίες σε φάρμακα. Πραγματοποιείται εξέταση του ασθενούς και λαμβάνονται τα ζωτικά σημεία, κυρίως η αρτηριακή πίεση και η καρδιακή συχνότητα. Η ουροδόχος κύστη δεν πρέπει να είναι πλήρης, οπότε ο εξεταζόμενος οδηγείται να ουρήσει εάν το επιθυμεί. Κατόπιν, φοράει μια ειδική ρόμπα και αφαιρεί φακούς επαφής, γυαλιά οράσεως ή κοσμήματα, τα οποία ενδεχομένως φέρει.

Κατά τη διάρκεια της αγγειογραφίας

Για να αρχίσει η αγγειογραφία, ο ασθενής ξαπλώνει ανάσκελα στο εξεταστικό κρεβάτι. Επειδή αυτό μπορεί να χρειαστεί να λάβει κλίση κατά τη διάρκεια της εξέτασης, τοποθετούνται ιμάντες γύρω από τον θώρακα και τα κάτω άκρα του ασθενούς ώστε να είναι ασφαλής. Σε μια φλέβα του άνω άκρου εισάγεται καθετήρας για τη χορήγηση ορού και φαρμάκων. Σημειώνεται ότι δεν προκαλείται αναισθησία κατά την εξέταση για να μπορεί ο εξεταζόμενος να εφαρμόσει εντολές του ιατρού, όπως «πάρε μια βαθιά ανάσα», «κράτησε την αναπνοή σου» ή «βήξε». Επιχειρείται απλά να χαλαρώσει ο εξεταζόμενος με τη χορήγηση ενός ηρεμιστικού. Η καρδιακή λειτουργία παρακολουθείται συνεχώς με ηλεκτρόδια, τα οποία τοποθετούνται στον θώρακα. Η εκτίμηση της αρτηριακής πίεσης και της οξυγόνωσης του αίματος είναι – αντίστοιχα – συνεχής για όσο διαρκεί η εξέταση.

Ο καρδιακός καθετήρας εισάγεται στο σώμα από ένα αγγείο στο άνω άκρο ή στη βουβωνική χώρα. Το σημείο εισαγωγής του καθετήρα καθαρίζεται προσεκτικά. Κατόπιν, πραγματοποιείται τοπική αναισθησία στην περιοχή και γίνεται μια μικρή τομή, από όπου εισάγεται μικρού μήκους πλαστικός σωλήνας (θήκη) στο αγγείο. Ο καρδιακός καθετήρας εισέρχεται μέσω της θήκης και προωθείται προς την καρδιά με προσοχή. Φυσιολογικά, η προώθηση του καθετήρα δεν προκαλεί πόνο, ούτε ο εξεταζόμενος αισθάνεται την κίνησή του στο σώμα. Εάν νιώσει δυσφορία, πρέπει να ενημερώσει τον ιατρό. Ακολουθεί η έγχυση της σκιαγραφικής ουσίας μέσω του καθετήρα, η οποία μπορεί να προκαλέσει μια στιγμιαία αίσθηση θερμότητας. Επίσης, ο εξεταζόμενος είναι πιθανό να αισθανθεί μια εκτροπή της καρδιακής λειτουργίας από τον φυσιολογικό ρυθμό. Οι εκδηλώσεις αυτές δεν είναι ανησυχητικές, αλλά εάν ο εξεταζόμενος νιώσει πόνο ή δυσφορία, πρέπει να πάλι να ενημερώσει τον ιατρό.

Η έγχυση της σκιαγραφικής ουσίας επιτρέπει τη λήψη εικόνων των αγγείων της καρδιάς, μέσω των οποίων ο ιατρός διαπιστώνει περιοχές στένωσης ή απόφραξης. Ανάλογα με τα ευρήματα, ενδέχεται να προχωρήσει στην εκτέλεση μιας θεραπευτικής μεθόδου για τη διάνοιξη του αγγείου, όπως είναι η αγγειοπλαστική με «μπαλονάκι» ή η τοποθέτηση στεντ. Η διαδικασία διαρκεί περίπου μία ώρα ή και περισσότερο - ειδικά εάν συνδυαστεί με την εφαρμογή θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Τι ακολουθεί μετά το κύριο μέρος της εξέτασης;

Όταν η διαδικασία ολοκληρωθεί, ο καρδιακός καθετήρας αφαιρείται από το χέρι ή τη βουβωνική χώρα και ασκείται έντονη πίεση στο σημείο του καθετηριασμού. Κατόπιν, ο ασθενής οδηγείται στην αίθουσα ανάνηψης, όπου είναι ευκολότερη η παρακολούθηση της κατάστασης και η καταγραφή των ζωτικών σημείων του μέσω μόνιτορ. Συνιστάται η λήψη μεγάλης ποσότητας υγρών, ώστε να αποβληθεί η σκιαγραφική ουσία από τον οργανισμό. Εάν το επιθυμεί, μπορεί να φάει κάτι ελαφρύ.

Είναι πιθανό ο εξεταζόμενος να επιστρέψει στο σπίτι του την ίδια ημέρα ή να πρέπει να παραμείνει στο νοσοκομείο. Ο ιατρός θα τον ενημερώσει σχετικά με ζητήματα της καθημερινότητας, όπως ο κατάλληλος χρόνος επιστροφής στην εργασία. Για μερικές ημέρες, σκόπιμο θα ήταν να αποφεύγει να σηκώνει βαριά αντικείμενα. Γενικά, πράξεις, οι οποίες απαιτούν έντονη μυϊκή προσπάθεια, θα πρέπει να αποφεύγονται. Στο σημείο της παρακέντησης, είναι πιθανό να παραμείνει ευαισθησία για λίγες ημέρες ή και να σχηματιστεί μια μελανιά και ένα μικρό έπαρμα.

Μετά την έξοδο από το νοσοκομείο, ο εξεταζόμενος πρέπει άμεσα να ενημερώσει τον ιατρό εάν αντιληφθεί κάποια από τις ακόλουθες εκδηλώσεις:
- Αιμορραγία ή οίδημα (πρήξιμο) στο σημείο του καθετηριασμού. Εκτός από την αναζήτηση ιατρικής συμβουλής, συνιστάται η εφαρμογή πίεσης στο σημείο, μέχρι να εκτιμήσει την κατάσταση ο ιατρός.
- Πόνος, η ένταση του οποίου αυξάνεται, και δυσφορία στην περιοχή εισαγωγής του καρδιακού καθετήρα.
- Σημεία λοίμωξης στην ίδια περιοχή (όπως ερυθρότητα και εκροή υγρού) ή εμφάνιση πυρετού.
- Αλλαγή στη θερμοκρασία ή στη χροιά του δέρματος του άκρου, όπου πραγματοποιήθηκε ο καθετηριασμός.
- Αίσθημα λιποθυμίας ή αδυναμίας.
- Πόνος στο στήθος ή δυσκολία στην αναπνοή.

Ποιες πληροφορίες λαμβάνονται από μια στεφανιαία αγγειογραφία;

Η στεφανιαία αγγειογραφία παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη ροή του αίματος στα αγγεία της καρδιάς. Οι πληροφορίες αυτές δίδουν απαντήσεις σε ερωτήματα, όπως:
- Ποια αγγεία έχουν αποφραχθεί εξαιτίας αθηρωματικών πλακών (αθηροσκλήρωση);
- Σε ποιο σημείο έχει συμβεί η στένωση ή η απόφραξη;
- Σε τι ποσοστό παρεμποδίζεται η αιματική ροή;
Επίσης, μια αγγειογραφία παρέχει στοιχεία σχετικά με την επιτυχία προηγούμενων θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Βάσει των ευρημάτων, ο ιατρός θα καθορίσει τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης της κατάστασης και θα προσδιορίσει τον βαθμό επιβάρυνσης του οργανισμού. Ακόμα, θα αξιολογήσει τη σκοπιμότητα άμεσης εκτέλεσης μιας θεραπευτικής παρέμβασης (αγγειοπλαστική ή τοποθέτηση στεντ) κατά τη διάρκεια της αγγειογραφίας.

Τι είναι η αξονική στεφανιογραφία;

Η αξονική στεφανιογραφία είναι πιο σύγχρονη εξέταση, σε σύγκριση με τη στεφανιαία αγγειογραφία, για την απόκτηση πληροφοριών σχετικά με τη ροή του αίματος στα αγγεία της καρδιάς. Η διαγνωστική μέθοδος βασίζεται στη χρήση των ακτίνων Χ. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, η οποία ολοκληρώνεται σε 10 λεπτά, οι ακτίνες Χ διαπερνούν το σώμα του εξεταζόμενου και συλλέγονται από έναν ανιχνευτή. Τα στοιχεία, που προκύπτουν, αξιοποιούνται με την εφαρμογή κατάλληλου λογισμικού για τον σχηματισμό τρισδιάστατης απεικόνισης των αγγείων σε οθόνη ηλεκτρονικού υπολογιστή. Με αυτόν τον τρόπο, αποκαλύπτεται η ύπαρξη αθηρωματικών πλακών στο τοίχωμα των αγγείων. Η αξονική στεφανιογραφία είναι λιγότερο επεμβατική μέθοδος συγκριτικά με την κλασική αγγειογραφία. Παρόλο που η χρήση της ολοένα και αυξάνεται, η κλασική μέθοδος εξακολουθεί να θεωρείται ως «μέθοδος εκλογής» για την ανίχνευση των στενώσεων των αγγείων της καρδιάς. Ωστόσο, πλεονεκτεί έναντι της παλαιότερης μεθόδου στο ότι μπορεί να αποκαλύψει πρώιμες βλάβες, οι οποίες τελικά θα οδηγήσουν σε στενώσεις των αγγείων, εάν το άτομο δεν πραγματοποιήσει μεταβολές του τρόπου ζωής ή δεν λάβει κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.

No comments: