31.1.11

ΙΟΣ Η1Ν1: ΔΙΑΧΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΥΘΟ

Η γρίπη εξαιτίας του ιού Η1Ν1/09 έχει προκαλέσει προβληματισμό στους ειδικούς, αλλά – πιθανώς – μεγαλύτερη ανησυχία στην κοινή γνώμη. Πρόκειται για έναν ιό, του οποίου το γονιδίωμα περιλαμβάνει γονίδια από 5 διαφορετικούς τύπους ιών της γρίπης:
- Ιός γρίπης των χοίρων Βορείου Αμερικής.
- Ιός γρίπης των πτηνών Βορείου Αμερικής.
- Ιός γρίπης των ανθρώπων.
- Δύο τύποι ιού γρίπης των χοίρων της Ασίας και της Ευρώπης.
Ο ιός Η1Ν1/09 μεταδίδεται με την επαφή με άτομα που νοσούν ή μέσω μολυσμένων επιφανειών και αντικειμένων. Οι ασθενείς μεταδίδουν τον ιό για όσο διάστημα παρουσιάζουν συμπτώματα και πιθανώς έως και 7 ημέρες μετά την εκδήλωση της νόσου. Τα παιδιά (ειδικά στις μικρότερες ηλικίες) είναι πιθανό να μεταδίδουν τον ιό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Τα προκαλούμενα συμπτώματα είναι παρόμοια με αυτά της κοινής γρίπης: πυρετός. βήχας, πονόλαιμος, κεφαλαλγία, σωματικά άλγη και αίσθημα κόπωσης. Ωστόσο, σε ορισμένα περιστατικά έχουν αναφερθεί έμετος και διάρροια. Θα πρέπει να τονιστεί ότι, στην πλειοψηφία των ασθενών, η κλινική εικόνα παραμένει ήπια και οι ασθενείς αναρρώνουν λαμβάνοντας τα συνήθη μέτρα (όπως και για την κοινή γρίπη).
Στην πραγματικότητα, ο μόνος λόγος ευρείας κάλυψης του θέματος από τα ΜΜΕ θα έπρεπε να είναι η γνωστοποίηση των μέτρων πρόληψης (με κυριότερο το τακτικό πλύσιμο των χεριών) και η επισήμανση της αναγκαιότητας της πιστής τήρησής τους. Κάθε έτος, συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού καλούνται να υποβληθούν σε εμβολιασμό έναντι της εποχικής γρίπης. Ο εμβολιασμός δεν γίνεται ώστε να αποφύγουν απλά τα ενοχλητικά συμπτώματα της λοίμωξης, αλλά επειδή τα άτομα αυτά χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερο κίνδυνο μόλυνσης ή υψηλότερη πιθανότητα επιπλοκών (εάν νοσήσουν). Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στις ΗΠΑ 36.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε έτος εξαιτίας της εποχικής γρίπης. Παρόλα αυτά, ο τρόπος κάλυψης του θέματος διεθνώς έχει δημιουργήσει την εντύπωση ότι η γρίπη από τον ιό Η1Ν1/09 χαρακτηρίζεται από νοσηρότητα και θνησιμότητα, οι οποίες καμία σχέση δεν έχουν με όσα γνωρίζουν οι ειδικοί για την εποχική γρίπη.

Από την άλλη πλευρά, βέβαια, η αυξημένη κινητοποίηση της επιστημονικής κοινότητας για τον Η1Ν1/09 δεν είναι αδικαιολόγητη. Δεδομένου ότι πρόκειται για έναν καινούργιο ιό, είναι αναμενόμενο ότι θα νοσήσουν περισσότερα άτομα με δυσμενείς εξελίξεις για την υγεία τους. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του ECDC, η Ελλάδα ανήκει στην ομάδα των 18 χωρών, στις οποίες παρατηρείται αύξηση των κρουσμάτων. Κατά το επταήμερο 17 – 23 Ιανουαρίου 2011, η αναζήτηση ιατρικής συμβουλής λόγω γριπώδους συνδρομής κινήθηκε σε υψηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με την αμέσως προηγούμενη εβδομάδα. Επίσης, ήταν υψηλότερη έναντι του αντίστοιχου επταημέρου της περιόδου γρίπης 2008 – 2009 (τελευταία περίοδος πριν την εμφάνιση του ιού Η1Ν1/09). Από τις αρχές του Ιανουαρίου 2011, 65 ασθενείς έχουν παρουσιάσει τόσο σοβαρές επιπλοκές ώστε να κριθεί σκόπιμη η νοσηλεία τους σε ΜΕΘ (44 άνδρες, 21 γυναίκες, μέση ηλικία 49 ετών, εύρος ηλικιών 14 – 80 ετών). Δώδεκα ασθενείς πέθαναν από την αρχή του έτους. Περίπου τα μισά από τα βιολογικά δείγματα ατόμων με ύποπτα συμπτώματα, τα οποία αποστάλθηκαν πρόσφατα σε εργαστήρια αναφοράς, αναγνωρίσθηκαν ως θετικά για την ύπαρξη ιού της γρίπης. Συγκεκριμένα, το επταήμερο 17 – 23 Ιανουαρίου 2011, εξετάστηκαν 493 δείγματα. Το 54% των δειγμάτων διαπιστώθηκε ότι ήταν θετικά (266):
- Η1Ν1: 264
- Η3Ν2:1
- Β: 1


ECDC SURVEILLANCE REPORT - Week 1/2011 influenza overview

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ


Έχουν διατυπωθεί διάφορες θεωρίες, οι οποίες υποστηρίζουν ότι τα θετικά συναισθήματα έλκουν από τους άλλους ανάλογα συναισθήματα και η έλξη αυτή περιλαμβάνει ενέργεια. Μάλιστα, οι αρχές της έλξης μπορούν να επεκταθούν για να ερμηνεύσουν τον τρόπο με τον οποίο η θετική ή η αρνητική ενέργεια είναι δυνατό να επηρεάσουν την κατάσταση της υγείας. Άλλωστε, η θεωρία της ροής θετικής ενέργειας αποτελεί τον πυρήνα πολλών ανατολικών μεταφυσικών συστημάτων.
Η Judith Orloff είναι ψυχίατρος και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο UCLA. Περιγράφει τον εαυτό της ως «ενεργειακή ψυχίατρο». Υποστηρίζει ότι η ψυχική ενέργεια, στην οποία διάφορα μεταφυσικά συστήματα αναφέρονται με διαφορετικούς όρους (chi, qi, prana), υπάρχει σε όλους τους ανθρώπους σε ένα ασαφώς καθοριζόμενο επίπεδο. Μάλιστα, οι άνθρωποι συνεχώς λειτουργούν ως πομποί και δέκτες αυτής της μορφής ενέργειας. Κατά τη διάρκεια της κλινικής της εμπειρία, αναφέρει ότι έχει διαπιστώσει προαγωγή της υγείας, εξαιτίας ενίσχυσης της θετικής ενέργειας, και τα αντίθετα αποτελέσματα λόγω των συνεπειών της αρνητικής ενέργειας (εξασθένηση και νόσος). Προσθέτει ότι έχει δει ασθενείς, οι οποίοι υπέφεραν από χρόνιες παθήσεις, να βελτιώνονται όταν έμαθαν πώς να «δουλεύουν» με την ενέργειά τους.


Παράγοντας θετική ενέργεια

Για να δημιουργήσει κάποιος θετική ενέργεια στη ζωή του, πρώτα πρέπει να παρατηρήσει και να συνειδητοποιήσει την ενέργεια που τον περιβάλλει. Αρχικά, αναφέρει η Judith Orloff, χρειάζεται να καταβάλει μια συνειδητή προσπάθεια παρατήρησης του εαυτού του τις ημέρες κατά τις οποίες είναι χαρούμενος, δηλαδή όταν εκπέμπει σήματα θετικής ενέργειας στους γύρω του. Πρέπει να αναγνωρίσει τους τύπους των συναισθημάτων που τον διακατέχουν και τον τρόπο αντίδρασης των άλλων σε αυτά. Η προσπάθεια πρέπει να συνεχίζεται μέχρις ότου η επίγνωση της εκπεμπόμενης ενέργειας σε κάθε χρονική στιγμή να προκύπτει φυσικά σε συνειδητό επίπεδο. Εφόσον αυτό έχει επιτευχθεί, μπορεί να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο, τη μετατροπή της αρνητικής ενέργειας σε θετική. Για την παραγωγή μιας θετικής ροής, η Judith Orloff συμβουλεύει να προσδιορίζονται οι τομείς, οι οποίοι αυξάνουν τη θετική ενέργεια κάθε ανθρώπου. Μπορεί να αυξήσει τα θετικά συναισθήματα για τον εαυτό του και – συνεπώς – την ενέργειά του, αναγνωρίζοντας τα θετικά στοιχεία της προσωπικότητάς του (όπως χιούμορ, συμπόνια, διορατικότητα και εντιμότητα) και επικεντρώνοντας σε αυτά, παρά στους φόβους του. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό κατά την αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους. Η Judith Orloff προτείνει το άτομο να επικεντρώνεται νοητικά σε ένα σταθερό πλαίσιο ιδεών, οι οποίες αφορούν τα θετικά στοιχεία της προσωπικότητάς του όποτε εισέρχεται σε μια ομάδα ατόμων.


Αυτοάμυνα έναντι της αρνητικής ενέργειας

Επιπρόσθετα, κάθε άνθρωπος πρέπει να βρει τρόπους προστασίας της ενέργειάς του από αρνητικές επιδράσεις. Αναμφίβολα, ο πρώτος κανόνας είναι η προστασία έναντι των ατόμων, τα οποία ο Judith Orloff ονομάζει «ενεργειακά βαμπίρ». Πρόκειται για τα άτομα που είναι δυνατό να «αποξηράνουν» τους άλλους με τις ανάγκες τους. Προσδιορίζει ως «ενεργειακά βαμπίρ» όσους συμπεριφέρονται συνεχώς ως θύματα ή κατηγορούν εύκολα τους άλλους ή θέλουν πάντα κάποιον να τους φροντίζει. Ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος χειρισμού τέτοιων προσωπικοτήτων είναι ο καθορισμός και η τήρηση συγκεκριμένων ορίων στη διαπροσωπική αλληλεπίδραση μαζί τους. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Eckhart Tolle (ο οποίος διατυπώνει μια ακόμα πιο προχωρημένη θεωρία), η θετική ενέργεια κάθε ατόμου μπορεί να του προσφέρει προστασία έναντι των αρνητικών ψυχικών ενεργειακών πεδίων των άλλων. Τα αρνητικά ψυχικά πεδία παράγονται από συναισθήματα όπως ο φόβος, ο θυμός και η κατάθλιψη.

ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΓΝΩΣΤΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ


Οι διαταραχές της συμπεριφοράς και οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν καταστάσεις που απασχολούν όλο και περισσότερο τους ειδικούς. Μόνο στις ΗΠΑ σε περισσότερα από έξι εκατομμύρια παιδιά τίθεται πλέον η διάγνωση του συνδρόμου ελλειμματικής προσοχής, το οποίο είναι η κυριότερη διαταραχή αυτής της ομάδας. Θα μπορούσε να αναρωτηθεί κάποιος ποια είναι η αιτία αυτής της ξαφνικής επιδημίας. Μήπως ο σύγχρονος τρόπος ζωής, με την έκθεση των ανθρώπων σε διάφορους τοξικούς παράγοντες, προκαλεί διαταραχή της εγκεφαλικής λειτουργίας, η οποία δυσχεραίνει τη διαδικασία της μάθησης; Η΄ η πρόοδος της επιστήμης έχει πλέον επιτρέψει τη διάγνωση μιας παθολογικής κατάστασης, η οποία διέφευγε της προσοχής έως τώρα; Βέβαια, υπάρχουν και ορισμένοι ειδικοί (περισσότερο αιρετικοί), οι οποίοι υποστηρίζουν ότι το σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής είναι μια διάγνωση κατά βάση υποκειμενική και – συνεπώς – σε μεγάλο βαθμό κατασκευασμένη.
Το σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής με υπερκινητικότητα είναι μια διαταραχή, η οποία περιλαμβάνει μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης, αυξημένη κινητικότητα και παρορμητικότητα. Τα παιδιά δεν μπορούν να κάτσουν για πολλή ώρα στο θρανίο, η προσοχή τους διασπάται εύκολα, αδυνατούν να ακολουθήσουν οδηγίες και αποκρίνονται με παρορμητικότητα. Ανάμεσα στους διάφορους ειδικούς, υπάρχει μεγάλο εύρος προσέγγισης του συνδρόμου. Στη μια άκρη του φάσματος βρίσκονται εκείνοι που αναγνωρίζουν το σύνδρομο ως υπαρκτή νοσολογική οντότητα και συστήνουν φαρμακοθεραπεία για την αντιμετώπισή του. Στην άλλη άκρη του φάσματος βρίσκονται εκείνοι που αρνούνται ακόμα και την ύπαρξη του συνδρόμου. Πολλοί από αυτούς προειδοποιούν, επίσης, για τους κινδύνους της αύξησης του αριθμού των παιδιών, τα οποία υποβάλλονται σε φαρμακευτική αγωγή. Υποστηρίζουν ότι – σε τελική ανάλυση – κάθε παιδί, με απείθαρχη συμπεριφορά, θα μπορούσε να διαγνωστεί με μαθησιακή διαταραχή. Ανάμεσα στα δύο άκρα βρίσκονται όσοι θεωρούν ότι οι μαθησιακές διαταραχές πράγματι υπάρχουν, αλλά πρέπει να αντιμετωπίζονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Αναγνωρίζουν σε αυτές τις διαταραχές διατροφικές, βιοχημικές και άλλες παραμέτρους, πέραν από τις ψυχολογικές και συμπεριφορικές συνιστώσες της παθολογικής κατάστασης.

Ποια είναι τα αίτια των μαθησιακών διαταραχών;

Οι μαθησιακές διαταραχές μπορεί να αποτελούν συνέπεια διαφόρων παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων τοξικών ουσιών και διατροφικών ανεπαρκειών. Με την αύξηση της χρήσης των φυτοφαρμάκων, της κατανάλωσης επεξεργασμένων τροφών και της γενικότερης μόλυνσης του περιβάλλοντος, η επάρκεια των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών στον ανθρώπινο οργανισμό (και ειδικά στον εγκέφαλο) επηρεάζεται αρνητικά. Όταν συμβαίνει αυτό, είναι πιθανό να διαταράσσονται φυσιολογικές λειτουργίες του εγκεφάλου σε βιοχημικό επίπεδο. Τελική συνέπεια είναι η εμφάνιση ανώμαλων νοητικών και συναισθηματικών λειτουργιών, οι οποίες εκδηλώνονται με παθολογική συμπεριφορά. Άλλα αίτια, τα οποία έχουν ενοχοποιηθεί για την εμφάνιση των μαθησιακών διαταραχών, είναι:
- Τροφικές αλλεργίες: απελευθέρωση φλεγμονωδών ουσιών στο αίμα που επηρεάζουν τη φυσιολογική εγκεφαλική λειτουργία.
- Υποθυρεοειδισμός: η υπολειτουργία του θυρεοειδούς αδένα επιδρά αρνητικά στον εγκέφαλο.
Σε πολλές μελέτες έχει επιχειρηθεί η αναγνώριση των αιτίων που προκαλούν το σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής με υπερκινητικότητα. Πιστεύεται ότι μπορεί να συμμετέχουν μηχανισμοί νευροδιαβιβαστών (ντοπαμίνη, νορ-αδρεναλίνη, σεροτονίνη) και ορισμένοι γενετικοί παράγοντες.


Αντιμετώπιση των μαθησιακών διαταραχών

Η φαρμακευτική αντιμετώπιση των διαταραχών περιλαμβάνει τη χορήγηση φαρμάκων που αποσκοπούν στον έλεγχο της συμπεριφοράς. Αυτό επιχειρείται κυρίως μέσω της τροποποίησης των συμπτωμάτων, χωρίς να αντιμετωπίζονται οι ενδεχόμενες υποκείμενες αιτίες. Για αυτόν τον λόγο, αρκετοί ειδικοί πιστεύουν ότι θα ήταν προτιμότερο να στραφεί η προσπάθεια αντιμετώπισης στη ρίζα των μαθησιακών προβλημάτων, ώστε οι θεραπευτικές παρεμβάσεις να αφορούν την υποκείμενη αιτία.
Είναι σημαντικό να παρέχονται στον εγκέφαλο όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την ομαλή λειτουργία του. Υπάρχουν δεδομένα που υποστηρίζουν ότι πολλά άτομα ανταποκρίθηκαν ικανοποιητικά μετά από εφαρμογή του κατάλληλου προγράμματος διατροφής και συμπληρωματικής λήψης θρεπτικών συστατικών. Το μαγνήσιο και το σελήνιο αποτελούν δύο ιχνοστοιχεία, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας. Πράγματι, τα χαμηλά επίπεδα μαγνησίου έχουν συνδεθεί με την εμφάνιση υπερκινητικότητας και μειωμένης ικανότητας προσοχής. Ο ψευδάργυρος είναι άλλο ένα σημαντικό στοιχείο, δεδομένου ότι τα ανεπαρκή επίπεδά του στον οργανισμό είναι δυνατό να προκαλέσουν διαταραχή της λειτουργίας ενζύμων και – κατ’ επέκταση – να οδηγήσουν σε παρεκκλίσεις της εγκεφαλικής λειτουργίας από το φυσιολογικό. Ακόμα, υπάρχουν ευρήματα που συνηγορούν στη βελτίωση της κατάστασης παιδιών μετά από συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης Β6 και ασβεστίου. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να σημειωθεί ότι η αποτελεσματικότητα της συμπληρωματικής χορήγησης διαφόρων ιχνοστοιχείων και βιταμινών δεν έχει επιβεβαιωθεί σε μεγάλες κλινικές μελέτες. Γενικά, η χορήγηση βιταμινών και ιχνοστοιχείων θεωρείται αμφισβητούμενη μέθοδος αντιμετώπισης των διαταραχών από τη συμβατική Ιατρική. Ωστόσο, ενώ τα συστατικά αυτά μπορεί να προσληφθούν μέσω συμπληρωμάτων, το κατάλληλο διαιτολόγιο είναι μεγαλύτερης σημασίας. Τα βιολογικά προϊόντα αποτελούν την καλύτερη επιλογή, καθώς με την κατανάλωσή τους περιορίζεται η έκθεση του οργανισμού σε τοξίνες και μεγιστοποιείται η πρόσληψη των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών.
Η Δρ Doris Rapp είναι ειδικός στους τομείς της Περιβαλλοντικής Ιατρικής και της Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας. Υποστηρίζει ότι υπάρχει σχέση μεταξύ των διαταραχών της συμπεριφοράς και χημικών παραγόντων, τροφικών αλλεργιών και πτωχής διατροφής. Αναφέρει ότι είναι πλέον διαθέσιμα τα στοιχεία για τη δράση ορισμένων χημικών παραγόντων ως προς την τροποποίηση της εγκεφαλικής λειτουργίας. Οι παράγοντες αυτοί διαταράσσουν την παροχή αίματος στον εγκέφαλο και – με αυτόν τον τρόπο – επηρεάζουν τη λειτουργικότητα συγκεκριμένων περιοχών. Για παράδειγμα, εάν επηρεαστεί η περιοχή της ομιλίας, το παιδί μπορεί να αρχίσει να μιλάει γρήγορα ή να αδυνατεί να θυμηθεί λέξεις. Εάν επηρεαστεί ο μετωπιαίος λοβός, το παιδί μπορεί να εκδηλώσει απότομα επιθετική συμπεριφορά, να γίνει ευερέθιστο, αποσυρμένο ή κυκλοθυμικό και να εμφανίσει καταθλιπτικά συμπτώματα. Η Δρ Rapp θεωρεί ότι, για πολλά από αυτά που παλαιότερα αποδίδονταν ευθύνες στους γονείς για την ανατροφή των παιδιών τους, υπάρχουν στοιχεία ότι προκαλούνται από περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Είναι ενδιαφέρον το παράδειγμα της αντιμετώπισης των μαθησιακών διαταραχών στο Ontario του Καναδά. Δεδομένης της αδυναμίας των κλασικών μεθόδων να επιτύχουν μια δραστική αντιμετώπιση του προβλήματος, οι σχολικές αρχές απευθύνθηκαν σε ειδικούς, οι οποίοι επικεντρώθηκαν στη σημασία διατροφικών και περιβαλλοντικών παραγόντων (μεταξύ των οποίων και η Δρ Rapp). Αυτοί πρότειναν συγκεκριμένα μέτρα βελτίωσης της διατροφής των παιδιών και διατήρησης ελεύθερων των σχολικών αιθουσών από χημικούς παράγοντες. Οι παρεμβάσεις αυτές φάνηκε ότι βελτίωσαν τη σχολική απόδοση και την παρακολούθηση των μαθημάτων από τα παιδιά.

Τι περιλαμβάνει η φυσική αντιμετώπιση των μαθησιακών διαταραχών;

- Αυξημένη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών, τα οποία θεωρείται ότι συμβάλλουν στην ομαλή λειτουργία του εγκεφάλου (μαγνήσιο, σελήνιο, ψευδάργυρος, θειούχα αμινοξέα, ασβέστιο, βιταμίνη Β6).
- Προτίμηση βιολογικών προϊόντων στη διατροφή.
- Εκτίμηση του συνήθους διαιτολογίου του παιδιού για πιθανά αλλεργιογόνα και πραγματοποίηση των απαραίτητων διατροφικών παρεμβάσεων. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι τροφικές αλλεργίες αφορούν τρόφιμα, όπως είναι τα αυγά, οι ντομάτες, τα φιστίκια και το καλαμπόκι. Επίσης, οι μαθησιακές δυσκολίες στα παιδιά έχουν συσχετιστεί με την ύπαρξη υπερευαισθησίας στη γλουτένη και την καζεΐνη. Η γλουτένη αποτελεί συστατικό των δημητριακών και η καζεΐνη είναι πρωτεΐνη του γάλατος.
- Απομάκρυνση επικίνδυνων χημικών παραγόντων από το σχολικό και σπιτικό περιβάλλον του παιδιού. Ιδιαίτερα σημασία έχουν ορισμένα βαρέα μέταλλα, όπως είναι το αντιμόνιο, το αλουμίνιο, το αρσενικό, ο μόλυβδος και το κάδμιο. Μάλιστα, είναι ενδιαφέρον ότι υψηλά επίπεδα αυτών των μετάλλων έχουν ανευρεθεί σε ορισμένα παιδιά με αυτισμό.

Συμβουλές για τους γονείς παιδιών με σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής

- Στο παιδί πρέπει να τίθενται απλοί – κατανοητοί κανόνες και αυστηρά όρια. Πρέπει να μπορεί να αντιληφθεί τους κανόνες, αλλά και να γνωρίζει ότι δεν θα περάσει απαρατήρητο εάν δεν τους εφαρμόσει.
- Είναι σκόπιμο να ακολουθείται μια καθημερινή ρουτίνα, χωρίς συνεχείς συγκινήσεις που ενεργοποιούν το παιδί. Επίσης, η υπερβολική κούραση πρέπει να αποφεύγεται.
- Το παιδί καλό είναι να ηρεμεί για λίγο χρόνο μετά από το παιχνίδι. Αυτό είναι ακόμα πιο σημαντικό μετά από έντονη φυσική δραστηριότητα. Επίσης, θα πρέπει να βρίσκεται σε ήρεμη κατάσταση όταν ξαπλώνει για να κοιμηθεί.
- Τα μακρινά ταξίδια καλό είναι να αποφεύγονται.
- Οι γονείς δεν θα πρέπει να παίρνουν μαζί τους το παιδί όταν πρόκειται να κάνουν πολύωρα ψώνια.
- Το παιδί πρέπει να επιβραβεύεται όταν επιδεικνύει βελτιωμένη συμπεριφορά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς μάθησης.
- Η στενή συνεργασία των γονέων με τους δάσκαλους είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση. Για αυτόν τον λόγο, τόσο οι εκπαιδευτικοί όσο και οι γονείς θα πρέπει να είναι ενημερωμένοι για το θέμα.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ


Οι άνθρωποι συνήθως αισθάνονται άγχος για καταστάσεις που είτε δεν μπορούν να προβλέψουν ή να ελέγξουν είτε θεωρούν ότι είναι απειλητικές και επικίνδυνες. Υπάρχουν συγκεκριμένες σωματικές εκδηλώσεις, οι οποίες συνδέονται με το άγχος και αποτελούν συνέπεια της ετοιμότητας του οργανισμού να διαχειριστεί την (υποθετική ή μη) απειλή. Σε αυτές τις εκδηλώσεις περιλαμβάνονται αυξημένη κινητικότητα και μυϊκή τάση, εύκολη κόπωση, αίσθημα δύσπνοιας, εφίδρωση και κεφαλαλγία. Ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα άγχους μπορεί να προκαλέσουν αύξηση των καρδιακών παλμών και της αρτηριακής πίεσης, ναυτία και ζαλάδες. Στις νευροψυχικές εκδηλώσεις του άγχους περιλαμβάνονται διαταραχές του ύπνου και ελάττωση της σεξουαλικής διάθεσης.
Όλοι οι άνθρωποι αισθάνονται άγχος ως έναν βαθμό. Οι περισσότεροι συνήθως όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με μια νέα κατάσταση ή όταν προσπαθούν να κάνουν κάτι με επιτυχία. Ένας ήπιος έως μέτριος βαθμός άγχους σε αυτές τις καταστάσεις είναι φυσιολογικός, αν όχι και ευεργετικός. Το άγχος κινητοποιεί το άτομο να προετοιμαστεί για αυτό που πρόκειται να συμβεί και να παραμείνει συγκεντρωμένο σε αυτή την προσπάθεια. Παρόλα αυτά, είναι δυνατό να έχει και αρνητικές συνέπειες. Οι υπερβολικά αγχώδεις άνθρωποι αισθάνονται συχνά ανίκανοι να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που τους παρουσιάζονται.
Τα άτομα, τα οποία βιώνουν έντονο άγχος, υποφέρουν συνήθως από κάποια από τις διαταραχές του συναισθήματος που καλούνται αγχώδεις διαταραχές. Στις καταστάσεις του παθολογικού άγχους περιλαμβάνονται η διαταραχή γενικευμένου άγχους, οι διάφορες φοβίες (όπως η κλειστοφοβία), η διαταραχή πανικού, το άγχος που εμφανίζεται μετά από ένα ψυχοτραυματικό γεγονός (π.χ. σεξουαλική κακοποίηση, πόλεμος) και άλλες ειδικές καταστάσεις. Σε μια μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε σε άτομα 15 – 54 ετών στις ΗΠΑ, βρέθηκε ότι περίπου το 17% των συμμετεχόντων εμφάνιζε κάποια αγχώδη διαταραχή σε δεδομένη χρονική στιγμή. Οι αιτίες, οι οποίες προκαλούν τις αγχώδεις διαταραχές, δεν είναι έως σήμερα σαφείς. Συνήθως, αποδίδονται στη συνδυαστική δράση βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων. Σύμφωνα με μελέτες, οι διαταραχές αυτές εμφανίζονται συχνά σε συγκεκριμένες οικογένειες, γεγονός που συνηγορεί για την ύπαρξη ενός κληρονομικού παράγοντα. Το πιθανότερο, όμως, είναι συγκεκριμένα γονίδια να θέτουν το άτομο σε υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης αγχώδους συμπεριφοράς, η οποία εκδηλώνεται όταν προκύψουν οι κατάλληλες ψυχολογικές και κοινωνικές συνθήκες. Επίσης, το άγχος φαίνεται ότι συνδέεται με συγκεκριμένες ουσίες του εγκεφάλου. Το γ-αμινοβουτυρικό οξύ, η νορ-επινεφρίνη και η σεροτονίνη είναι νευροδιαβιβαστές, δηλαδή χημικές ουσίες που συμβάλλουν στην επικοινωνία μεταξύ των νευρικών κυττάρων. Η πρώτη φαίνεται ότι συμμετέχει στη ρύθμιση του επιπέδου του άγχους, οπότε τα χαμηλά επίπεδα αυτής προκαλούν την εμφάνιση έντονου άγχους. Για τις άλλες δύο υπάρχουν στοιχεία, τα οποία τις συνδέουν με μια από τις αγχώδεις διαταραχές (διαταραχή πανικού). Στον χώρο της Ψυχολογίας έχουν διατυπωθεί διάφορες θεωρίες για την ερμηνεία του άγχους. Ο Sigmund Freud θεωρούσε ότι το άγχος αποτελεί συνέπεια των συγκρούσεων που λαμβάνουν χώρα σε ασυνείδητο επίπεδο. Αντίθετα, οι συμπεριφοριστές ψυχολόγοι πιστεύουν ότι το άγχος συσχετίζεται με το κατά πόσο κάποιος θεωρεί ότι τα γεγονότα (που αντιμετωπίζει) μπορούν να προβλεφθούν ή και να ελεγχθούν. Επίσης, προσεγγίζουν το άγχος ως μια συμπεριφορά, την οποία μπορεί το άτομο να τη μάθει από ένα άλλο πρόσωπο (όπως οι γονείς του). Τέλος, έχει διατυπωθεί και η άποψη ότι το υπερβολικό άγχος αποτελεί συνέπεια λανθασμένης ερμηνείας φυσιολογικών συμβάντων ως απειλητικών. Δεν υπάρχει αμφιβολία, όμως, ότι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων το άγχος πυροδοτείται από κοινωνικές καταστάσεις (όπως ένα διαζύγιο, η πρώτη μέρα στην εργασία ή η μετανάστευση). Ακόμα, ο τρόπος έκφρασης του άγχους φαίνεται ότι επηρεάζεται σημαντικά από κοινωνικούς παράγοντες. Για παράδειγμα, μέχρι και σήμερα διατηρείται η αντίληψη ότι οι γυναίκες εκφράζουν πιο ελεύθερα το άγχος ή τα συναισθήματα που νιώθουν.

Η κλασική προσέγγιση στην αντιμετώπιση του άγχους

Η αντιμετώπιση του έντονου άγχους, στο πλαίσιο της συμβατικής Ιατρικής, περιλαμβάνει τη χορήγηση συγκεκριμένων ψυχοδραστικών φαρμάκων, πιθανότατα σε συνδυασμό με ψυχοθεραπεία. Τα κυριότερα φάρμακα είναι οι βενζοδιαζεπίνες που συμβάλλουν στη μείωση του άγχους ενισχύοντας τη δράση του γ-αμινοβουτυρικού οξέος. Αλλά και ορισμένα αντικαταθλιπτικά (τρικυκλικά, εκλεκτικοί αναστολείς της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης) φαίνεται ότι έχουν ευεργετική επίδραση. Όσον αφορά τη ψυχοθεραπεία, αυτή διαμορφώνεται βάσει των αντιλήψεων του θεραπευτή. Όσοι αποδίδουν το άγχος σε ασυνείδητες συγκρούσεις, ακολουθούν τη ψυχαναλυτική μέθοδο. Αντίθετα, σκοπός της συμπεριφορικής προσέγγισης είναι η εκπαίδευση του ατόμου σχετική με τη φύση της διαταραχής του. Κατόπιν, ο θεραπευόμενος καλείται να έρθει σταδιακά αντιμέτωπος με τις σκέψεις, τα αντικείμενα και τις καταστάσεις, που του προκαλούν άγχος. Σύμφωνα με μελέτες, η ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι το ίδιο (αν όχι περισσότερο) αποτελεσματική στην αντιμετώπιση των διαταραχών, οι οποίες έχουν ως κύρια εκδήλωση το έντονο άγχος, σε σχέση με τη χορήγηση φαρμάκων ως μονοθεραπεία. Επίσης, χαρακτηρίζεται από περισσότερο μακροχρόνια θετική επίδραση, όταν ο ασθενής διακόπτει τη θεραπεία.

Η Ομοιοπαθητική στην αντιμετώπιση του άγχους

Η επιλογή των φαρμάκων στην Ομοιοπαθητική γίνεται βάσει του γενικού κανόνα ότι «τα όμοια θεραπεύουν τα όμοια». Αυτό σημαίνει ότι φυτικές και άλλες φυσικές ουσίες, οι οποίες προκαλούν τα ίδια συμπτώματα με αυτά από τα οποία υποφέρει ο ασθενής, χορηγούνται σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις. Η Ομοιοπαθητική αποτελεί ολιστική μέθοδο θεραπείας με την έννοια ότι αποσκοπεί στην καλή κατάσταση της υγείας του ατόμου συνολικά, χωρίς να επικεντρώνεται στις κυρίαρχες παθολογικές εκδηλώσεις κάθε φορά. Συνεπώς, η πρώτη επίσκεψη σε έναν ειδικό στην Ομοιοπαθητική μπορεί να απαιτήσει αρκετή ώρα, καθώς θα πρέπει να συλλέξει πληροφορίες που αφορούν το πρότυπο διατροφής, τον τρόπο ζωής, τη συναισθηματική και νοητική κατάσταση του ατόμου, πέρα από τα στοιχεία που περιέχει ένα τυπικό ιατρικό ιστορικό. Σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή του κατάλληλου φαρμάκου για κάθε ασθενή είναι αποτέλεσμα συνυπολογισμού διαφόρων παραμέτρων, συμπεριλαμβανομένων των συνθηκών που εκδηλώνεται η αγχώδης συμπεριφορά. Εάν ο ασθενής λαμβάνει ήδη φάρμακα (π.χ. αντικαταθλιπτικά), σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να διακόπτει απότομα την προηγούμενη φαρμακευτική αγωγή. Αντίθετα, βάσει των υποδείξεων του ιατρού του, πρέπει να τροποποιεί κατάλληλα τη δοσολογία αυτών των φαρμάκων.

Αποτελεί η Ομοιοπαθητική μια ασφαλή μέθοδο θεραπείας;

Γενικά, τα ομοιοπαθητικά φάρμακα δεν φαίνεται να συνδέονται με σοβαρές παρενέργειες. Σχετικά με την ασφάλεια της Ομοιοπαθητικής, είναι σκόπιμο να επισημανθούν τα εξής:
- Με την προϋπόθεση ότι η εφαρμογή της θεραπείας γίνεται υπό την καθοδήγηση ειδικού, τα ομοιοπαθητικά φάρμακα σε υψηλές αραιώσεις θεωρούνται ασφαλή και είναι απίθανο να προκαλέσουν σοβαρές παρενέργειες.
- Οι ειδικοί στην Ομοιοπαθητική αναμένουν μια αρχική – προσωρινή επιδείνωση των συμπτωμάτων μετά την έναρξη της αγωγής σε ορισμένους ασθενείς. Παρόλα αυτά, δεν υπάρχουν αρκετά ευρήματα για το φαινόμενο αυτό σε κλινικές μελέτες, δεδομένου ότι οι σχετικές έρευνες είναι ελάχιστες.
- Δεν υπάρχουν στοιχεία για πιθανές αλληλεπιδράσεις των ομοιοπαθητικών με τα φάρμακα της συμβατικής Ιατρικής.

Αποτελεί η Ομοιοπαθητική μια αποτελεσματική μέθοδο θεραπείας;

Ερευνητές από το Bristol Homeopathic Hospital στη Μεγάλη Βρετανία οργάνωσαν ένα πιλοτικό πρόγραμμα συλλογής δεδομένων από τα πέντε κέντρα Ομοιοπαθητικής στο δίκτυο νοσοκομείων της χώρας. Το άγχος αποτελούσε την ένατη αιτία αναζήτησης συμβουλής ειδικού στην Ομοιοπαθητική από ένα σύνολο 235 παθολογικών καταστάσεων. Μια παρόμοια μελέτη πραγματοποίησαν οι Mathie και Robinson, συλλέγοντας δεδομένα από 14 ομοιοπαθητικούς ιατρούς στη Μεγάλη Βρετανία. Σύμφωνα με τα ευρήματά τους προέκυψαν ιδιαίτερα θετικά συμπεράσματα για την αντιμετώπιση του άγχους με τη μέθοδο της Ομοιοπαθητικής. Ωστόσο, άλλες μελέτες δεν επιβεβαιώνουν με σαφήνεια την αποτελεσματικότητα της Ομοιοπαθητικής, ιδιαίτερα εάν βάσει του σχεδιασμού τους περιλαμβάνεται και ομάδα ελέγχου (αξιολόγηση σε σχέση με την εφαρμογή εικονικής αγωγής - placebo).

23.1.11

MIND-BODY MEDICINE (MBM) THERAPIES FOR INFERTILITY


Some people believe that the mind can have a profound effect on the body. MΒΜ refers to the connection between mental health and body's health. It is a form of alternative medicine. However, MBM is commonly used alongside conventional treatments. In fact, most mind-body practitioners see ΜΒΜ as a way to lower stress, improve quality of life, and cure a disease or illness.
We know that stress can cause a variety of ailments, both physical and emotional. We also know that chronic illnesses, like infertility, lead to tremendous stress, which then may lead to depression, anxiety, and other mental illnesses. MBM offers you a way to cope better with the stress of infertility and fertility treatments. While much more research needs to be done, some research studies have reported improved pregnancy rates for couples involved in mind-body programs. Even in the studies where pregnancy rates were not looked at, the participant's emotional well-being was improved.
According to a study conducted by researchers from the University of California - San Francisco and published in the journal “Fertility and Sterility”, 29% of 428 couples (who were undergoing conventional fertility interventions at 8 reproductive clinics in Northern California) used at least one alternative fertility treatment:
- 22%: Acupuncture.
- 17 %: Medicinal herbs.
- 1 %: Meditation.
- 5 %: forms of body work therapy (such as massage or chiropractic)
Couples who failed to achieve pregnancy with conventional fertility treatments were almost 150% more likely to use alternative therapies than those who succeeded. The older a prospective mother was, the higher a couple's chance of using complementary treatments. Even after researchers adjusted for potential confounding factors such as the number of prior children, use of alternative therapies increased 29% with every five years of the mother's age. The researchers also found that couples with positive views on alternative therapies were 85% more likely to use them than couples with more negative views. Wealth was also a major predictor of a couple's use of alternative therapies; couples with a combined income of more than $200,000 per year were almost three times more likely to use such therapies than couples with a combined yearly income below $100,000.

Stress and Infertility

Twenty years ago the rate of unexplained infertility was between 10% and 20%. Today, for up to 40% of couples, no discernable reason for infertility can be found. And it is in this group that the effects of stress may be most profound. When stress-reduction techniques are employed, something happens in some women that allows them to get pregnant. Stress may actually play a role in up to 30% of all infertility problems. "It is becoming more and more important to focus our efforts on the physiological effects of stress and how they may play a role in conception" says M. Pisarska, co-director of Center for Reproductive Medicine at Cedars Sinai Medical Center in Los Angeles. While the exact pathways between fertility and stress remain unknown, hormones like cortisol or epinephrine (which rise and often remain high during times of chronic stress) may play a key role. It is also possible that reducing stress may help enhance proteins within the uterine lining that are involved in implantation. Moreover, stress reduction may increase blood flow to the uterus, which also affects conception.
While doctors may not know the exact links between stress and fertility, a series of studies shows the impact is hard to ignore. In research published in the journal “Human Reproduction”, pregnancy rates were compared in couples that reported being stressed and those who were not. Pregnancy was much more likely to occur during months when couples reported feeling happy and relaxed. Moreover, doctors say often the stress of undergoing infertility treatments can be so great it can stop even the most successful procedures from working. Thus, it is not just natural (unassisted) pregnancies that are affected. In research published in the journal “Fertility and Sterility” in 2005, experts at the University of California at San Diego reported that stress may play a role in the success of infertility treatments, including in vitro fertilization (IVF). On the other hand, a recent study from the Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development found different effects of stress in conception. The study involved approximately 270 couples, who had just begun trying to conceive, between the ages of 18 and 40. Researchers analyzed their salvia during the fertile window, looking for biological markers of stress. Higher levels of the enzyme alpha-amylase, a marker for stress, correlated with a decrease in the couple's pregnancy rate during the first cycle of the study. But, when researchers looked at all the months from the study combined, there was no statistically significant difference. In other words, this stress enzyme did not lead to trouble getting pregnant. Also, the study found that higher levels of cortisol seemed to be linked to higher rates of pregnancy overall.

Acupuncture

Acupuncture is a form of alternative energy medicine. It is also a mind-body therapy because it induces deep relaxation and emotional release. According to traditional Chinese medicine, it is often combined with herbs to treat:

1. Elevated follicle stimulating hormone (FSH).
2. Repeated pregnancy loss.
3. Idiopathic infertility.
4. Luteal phase defect.
5. Hyperprolactinemia (when not caused by a prolactinoma).
6. Polycystic ovarian syndrome (PCOS) with annovulatory cycles.
7. Hypothyroidism or hyperthyroidism.
8. Spasmed tubes.
9. Male factor including men affected with sperm-DNA-fragmentation.
Patients are commonly treated for three to four months before an insemination, IVF, or donor-egg transfer. Typically most miscarriages occur within the first three months of pregnancy. Therefore, treatment of patients may often last through week 12 to help prevent miscarriage. There are minimal risks when using acupuncture for fertility treatment. A risk of miscarriage may develop if incorrect acupuncture points are used. There are 6 contraindicated points which should be avoided when the patient is pregnant or pregnancy is suspected. Acupuncture is not contraindicated for anyone regardless of their pathology or what medications they are taking. Much research has been done on the connection between fertility and acupuncture. It may be the most commonly used alternative therapy of IVF patients. Some studies have found improved pregnancy rates among women who use acupuncture, while other research studies have not. In a study conducted in Germany and published in the journal “Fertility and Sterility”, women enrolled in an infertility program underwent acupuncture treatments just prior to and just after an embryo transfer into the uterus. Compared to women who did not have the acupuncture treatment, those who did had a significantly higher rate of pregnancy (42.5% vs. 26.3%). Moreover, almost all of the previous studies agree that acupuncture reduces stress and helps women relax.

Homeopathy

Homeopathy may be used in order to treat a variety of causes of infertility, including male infertility and female infertility. Each homeopathy treatment is individualized so as to suit the person’s specific needs, symptoms, lifestyle and health. Furthermore, specific remedies are used to treat different types of fertility problems.

The following remedies may be helpful in treating female infertility:
- Sepia 6c: irregular or absent ovulation.
- Sabina6c: recurrent miscarriage.
- Aurum: low sex drive and depression.
- Phosphorus: anxiety and stress.
- Silica: boosting the immune system in order to improve a woman’s chances of getting pregnant.
Moreover, the following homeopathy remedies are used in cases of male infertility:
- Sepia 6c: low sex drive.
- Medorrhinum: impotence.

Cognitive Behavioral Therapy

Cognitive behavioral therapy (CBT) is a style of counseling that helps you replace negative thought patterns with more positive ones. CBT also includes learning deep relaxation and breathing techniques to reduce anxiety. There has been research on CBT and infertility, with a few studies finding improved pregnancy rates in couples who go through CBT. Other studies have not found improved pregnancy rates, but have found decreased rates of depression and anxiety. A study at Emory University in Atlanta, Georgia, has revealed that stress-related infertility can be reversed by CBT. About 5% of women of reproductive age have stress-related amenorrhea. Previous studies had shown that excessive exercise and under-nutrition could result in anovulation. The researchers wanted to look at why women developed such behaviours, finding that they were often a means of coping with stress. Therefore, a combination of daily life stresses can lead to amenorrhea in women, as well as infertility in men. Moreover, the women had been found to have high levels of the stress hormone cortisol in their spinal fluid. The researchers tested the impact of CBT on stressed women of normal weight who had suffered from amenorrhea for more than six months. The women were divided into two equal groups. One group received CBT. The sessions consisted of coaching on what is good nutrition, an acceptable level of exercise, what are realistic expectations, and ways to reduce stress. The other group received no therapy. A staggering 80% of the women who received CBT started to ovulate again, as opposed to only 25% of those randomised to observations. Furthermore, there was a decline in the levels of cortisol in the CBT group.

Laughter Therapy

Anything that gets you laughing is good for your mind and your body. Moreover, maintaining a sense of humor during infertility treatment can help you cope better. Research on laughter therapy has found it can help raise mood, lower stress hormone levels, possibly improve immunity, and lower blood pressure. Interestingly, according to a unique study which was conducted at the Assaf Harofeh Medical Center in Israel, making a woman laugh increases her chances that she will conceive. Researchers accidentally discovered that using humor and laughter almost doubled the conception rate, probably due to an alleviation of stress experienced by women undergoing IVF treatment. The study involved 186 women between the ages of 25 and 40. All were undergoing IVF treatment. Half the women were visited by a "clown doctor" during the critical period after embryo transfer whilst recuperating in bed. The other half of the women got nothing (the control group). The results were striking. Of the women who had the clown treatment, 33 became pregnant versus only 18 women in the control group.

Meditation

Meditation involves gently encouraging the mind to come into a calmer, more relaxed, focused state of being. It is not only about "clearing the mind" of all thoughts. Meditation can also be about letting your thoughts flow, without trying to stop or focus on one specific idea. Or meditation can be about focusing on your breathing or repeating quietly a specific mantra (a meaningful word or phrase). Α good deal of research has been done on the relaxation effect of meditation, and how it can help patients with chronic illnesses feel more focused and calm. However, little research has been done specifically about infertility.

Guided Imagery

Guided imagery is a form of guided meditation. It involves closing the eyes, and listening to either a therapist or recording guide you through a relaxation exercise that is rich in imagined images. According to many research studies, guided imagery can help cancer and trauma patients feel calmer and less anxious. Although fertility-specific guided imagery programs are available nowadays, there is no much research on fertility and guided imagery.

Hypnosis

Hypnosis is a mind-body therapy that involves going into a light sleep-like state, induced by a therapist. However, it does not always involve the use of a therapist. Guided imagery can act as a kind of self-hypnosis. Once in this state, the mind is highly suggestible, and the therapist helps the patient change negative thought patterns by suggesting alternative ideas. For example, obesity and smoking can lead to fertility problems. Research on hypnosis has found that it can help women lose weight or quit smoking. Moreover, hypnosis can help reduce stress and anxiety. There has been some preliminary research on the effect of hypnosis and fertility. One study found that hypnosis done during embryo transfer led to increased treatment success rates. Researchers at Soroka University in Israel aimed to discover whether hypnosis could make the embryo transfer stage of IVF more successful. During this stage, the embryo is transferred into the uterus. According to their results, 28% of women in the hypnosis group became pregnant compared to 14% of those in the control group. However, much more research needs to be done.

Yoga

Yoga combines physical postures (asanas) and breathing practices (pranayama) to create a meditative and relaxing exercise. It has been used for healing purposes for over 5,000 years. Yoga for fertility is rapidly gaining popularity. Fertility yoga is a specific branch of yoga, where certain yoga poses are championed for helping with infertility as they open up pelvis and hip joints, increase blood flow to pelvis and rebalance hormones. Some poses even claim to help to stimulate ovaries.To alleviate stress about trying to conceive, the cycle of fertility is to be mapped. When entering a fertile time, restorative poses are to be practiced, which leads to softening the abdominal area and removing tension from around the uterus, fallopian tubes, and ovaries. Of course, to benefit from the relaxation that yoga has to offer, you do not have to sign up for a fertility-focused yoga class. Any yoga class that emphasizes relaxation should work.

Massage Therapy

Massage may hold another key to reducing infertility stress. In research published in the journal “International Journal of Neuroscience” in 2004, experts found that massage therapy worked to decrease the body's physical signals of stress, including heart rate and brain waves. But, it was not tested on infertility patients. In Eastern medicine, reproductive organ massage, known as Chi Nei Tsang, is quite literally a massage of the abdominal organs. The goal of the massage is to cleanse, balance and relax the woman’s body, making it an ideal environment for conception.

Biofeedback

Biofeedback is a method of relaxation training. The therapist monitors your heart rate, perspiration, muscle tension, brain waves, and other physiological stress markers, tracking them with a computer. Then, he/she leads you through relaxation or mediation exercises, using the computer readings to help discover what works best for you to reduce stress. An informal method of biofeedback may include becoming more aware of your own body, without any computers or technology. For example, noting that your muscles are tense or that your heart is racing, you would know that you are becoming anxious or worried. You can then use relaxation techniques to help calm your mind and body.

ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ


ΑΙΤΙΑ
- Γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος.
- Λοιμώδης γαστρεντερίτιδα.
- Πεπτικό έλκος.
- Ηπατίτιδα.
- Ηπατικές νεοπλασίες.
- Σύνδρομο Budd-Chiari.
- Χολοκυστίτιδα.
- Χολαγγειίτιδα.
- Απόφραξη χοληφόρων.
- Παγκρεατίτιδα.
- Παγκρεατικό απόστημα.
- Ψευδοκύστη παγκρέατος.
- Νεοπλασίες παγκρέατος.
- Απόφραξη παγκρεατικού πόρου.
- Σπληνικό απόστημα.
- Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.
- Φλεγμονώδεις νόσοι εντέρου.
- Εκκολπωματίτιδα.
- Σκωληκοειδίτιδα.
- Κολίτιδα.
- Μεσεντέριος λεμφαδενίτιδα.
- Εντερική απόφραξη (νεοπλασίες, συμφύσεις, εγκολεασμός).
- Βακτηριακή λοίμωξη περιτοναίου.
- Χημικός ερεθισμός περιτοναίου.
- Αντιδραστική φλεγμονή περιτοναίου (π.χ. σε παρακείμενη φλεγμονή).
- Διάτρηση κοίλου σπλάγχνου.
- Περίσφιξη κήλης.
- Ουρητηρική απόφραξη.
- Λοιμώξεις νεφρού.
- Νεοπλασίες νεφρού.
- Έκτοπος κύηση.
- Απόστημα ωοθήκης.
- Μεσεντέριος θρομβοεμβολική νόσος.
- Αρτηριακές βλάβες (π.χ. ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής).
- Απόφραξη αγγείου λόγω εξωτερικής πίεσης (π.χ. νεοπλασία).
- Βλάβες κοιλιακού τοιχώματος (τραύμα, φλεγμονές μυών, αιματώματα).
- Αιμοσφαιρινοπάθειες (κυρίως δρεπανοκυτταρική αναιμία).
- Νοσήματα κολλαγόνου (πρόκληση φλεγμονής περιτοναίου).
- Δηλητηριάσεις (π.χ. μόλυβδος).
- Μεταβολικές διαταραχές (π.χ. ουραιμία, κετοξέωση).
- Νευρολογικές διαταραχές (π.χ. έρπης ζωστήρ).
- Αντανακλαστικό άλγος από διαταραχές οργάνων σε παρακείμενες θέσεις (π.χ. καρδιά, πνεύμονες, οισοφάγος, γεννητικά όργανα).
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΟΙΛΙΑΚΟΥ ΑΛΓΟΥΣ
1. Εντόπιση, χαρακτήρας, αντανακλάσεις.
2. Διάρκεια.
3. Συνοδά συμπτώματα.
4. Παράγοντες επιδείνωσης – ανακούφισης.
Συχνά, αποδεικνύεται χρήσιμη η συλλογή στοιχείων βάσει των εξής ερωτημάτων:
- Επηρεάζεται από τη λήψη τροφής;
- Παρατηρούνται μεταβολές των συνηθειών του εντέρου;
- Ξυπνά τον ασθενή τη νύχτα;
- Υπάρχει ιστορικό χορήγησης ελκογόνων φαρμάκων;
ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Χαρακτήρας – διάρκεια
1. Μη ειδικό κοιλιακό άλγος. Έχει διάρκεια ολίγων ημερών και, αρκετές φορές, αυτοϊάται χωρίς να προσδιοριστεί η υποκείμενη αιτία. Μπορεί να προκαλείται από δυσκοιλιότητα, δυσπεψία, δυσμηνόρροια, μεσεντέριο λεμφαδενίτιδα και άλλες καταστάσεις. Βασικό χαρακτηριστικό του μη ειδικού κοιλιακού άλγους είναι ότι δεν απαιτεί χειρουργική αντιμετώπιση.
2. Σπλαγχνικό άλγος. Εντοπίζεται στη μέση γραμμή και είναι δυνατό να αντανακλά σε θέσεις εκτός της κοιλιακής χώρας. Το σπλαγχνικό άλγος, το οποίο οφείλεται σε απόφραξη κοίλου σπλάγχνου (π.χ. έντερο, χοληδόχος κύστη, χοληφόρα, ουρητήρας), καλείται κωλικοειδές, παρουσιάζει αυξομειώσεις και συνοδεύεται συχνά από έμετο. Αντίθετα, το άλγος, που προκαλείται από φλεγμονή, είναι συνεχές με αραιές εξάρσεις.
3. Σωματικό άλγος. Προκαλείται από φλεγμονή του περιτοναίου, εντοπίζεται σαφέστερα (σε σχέση με το σπλαγχνικό) ως προς την πάσχουσα περιοχή και επιδεινώνεται με την κίνηση του ασθενούς. Ο περιτοναϊκός ερεθισμός συνοδεύεται από αντανακλαστική σύσπαση του κοιλιακού τοιχώματος και αναπηδώσα ευαισθησία (rebound tenderness).
4. Κοιλιακό άλγος μεταβολικών διαταραχών (π.χ. διαβητική κετοξέωση, υπερπαραθυρεοειδισμός, ιδιοπαθής υπερλιπιδαιμία, οξεία διαλείπουσα πορφυρία, ιδιοπαθής υπερλιπιδαιμία). Μπορεί να υποδύεται οποιοδήποτε τύπο κοιλιακού άλγους.
Επίσης, το κοιλιακό άλγος είναι δυνατό να διακριθεί σε οξύ και σε χρόνιο. Το οξύ κοιλιακό άλγος εμφανίζεται αιφνίδια, συσχετίζεται με σύσπαση των κοιλιακών τοιχωμάτων και συνοδεύεται από έμετο. Ορισμένα αίτια του οξέος κοιλιακού άλγους απαιτούν επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση (οξεία σκωληκοειδίτιδα, οξεία χολοκυστίτιδα, εντερική απόφραξη, οξεία περιτονίτιδα, ενδοκοιλιακή αιμορραγία, έμφρακτο μεσεντερίου). Άλλα αίτια δεν απαιτούν άμεση χειρουργική αντιμετώπιση (χολολιθίαση, νεφρολιθίαση, οξεία παγκρεατίτιδα, κωλικός εντέρου). Για να χαρακτηριστεί το κοιλιακό άλγος ως χρόνιο πρέπει να έχει διάρκεια μεγαλύτερη της μίας εβδομάδας. Πιθανά αίτια αποτελούν το πεπτικό έλκος, η χολοκυστοπάθεια και η χρόνια δυσκοιλιότητα.
Αντανακλάσεις άλγους
Οι αντανακλάσεις του άλγους μπορεί να είναι χρήσιμες ως προς τον εντοπισμό της πάσχουσας περιοχής.
- Δεξιός ώμος: ήπαρ, χοληφόρα.
- Αριστερός ώμος: σπλήνας.
- Μεσότητα ράχης: πάγκρεας.
- Οσφύ: κεντρικό ουροποιητικό σύστημα.
- Λαγόνιοι βόθροι: περιφερικό ουροποιητικό σύστημα, γεννητικά όργανα.
Συνοδά συμπτώματα
1. Πυρετός με ή χωρίς ρίγος (φλεγμονή, έμφρακτο).
2. Απώλεια σωματικού βάρους (φλεγμονή, νεοπλασία, δυσαπορρόφηση, ισχαιμία).
3. Ναυτία – έμετος (φλεγμονή, μεταβολικά αίτια, απόφραξη ΓΕΣ).
4. Δυσφαγία – επώδυνη κατάποση (βλάβες οισοφάγου).
5. Ταχύς κορεσμός (βλάβες στομάχου).
6. Αιματέμεση (βλάβες οισοφάγου).
7. Ίκτερος (βλάβες χοληφόρων – ήπατος, αιμόλυση).
8. Διάροια ( φλεγμονή, δυσαπορρόφηση, νεοπλασία, ισχαιμία).
9. Δυσουρία (διαταραχές ουροποιητικού).
10. Αιματουρία (διαταραχές ουροποιογεννητικού).
11. Αιματοχεσία (βλάβες παχέος εντέρου, ορθού).
Παράγοντες επιδείνωσης ή ανακούφισης από το άλγος
1. Λήψη τροφής: νόσοι ανωτέρου ΓΕΣ, χοληφόρων, παγκρέατος, ισχαιμία εντέρου.
2. Λήψη ορισμένων τροφών ή φαρμάκων: διαταραχές κινητικότητας ΓΕΣ, τροφικές δυσανεξίες, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, κετοξέωση, επινεφριδιακή ανεπάρκεια.
3. Αφόδευση: νόσοι παχέος εντέρου, ορθού.
4. Ούρηση: νόσοι ουροποιητικού, παχέος εντέρου, ορθού.
5. Αναπνοή: νόσοι πνευμόνων, υπεζωκότα, ήπατος, χοληφόρων.
6. Θέση σώματος: νόσοι παγκρέατος, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, μυοσκελετικά αίτια.
7. Άγχος: διαταραχές κινητικότητας ΓΕΣ, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, μη ελκωτικά αίτια δυσπεψίας.
Προδιαθεσικοί παράγοντες
1. Οικογενειακό ιστορικό (φλεγμονώδεις νόσοι εντέρου, καρκίνος, παγκρεατίτιδα).
2. Αρτηριακή υπέρταση.
3. Αθηροσκλήρωση.
4. Σακχαρώδης διαβήτης.
5. Κάπνισμα.
6. Κατανάλωση οινοπνεύματος.
7. Νόσοι συνδετικού ιστού (ορογονίτιδα).
8. Κατάθλιψη (διαταραχές κινητικότητας ΓΕΣ).
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗΓενική εξέταση
1. Εκδηλώσεις αιμοδυναμικής αστάθειας, οξεοβασικών διαταραχών, ανεπάρκειας θρεπτικών συστατικών, διαταραχών πήξεως, αποφρακτικής αρτηριοπάθειας.
2. Εκδηλώσεις ηπατοπάθειας.
3. Ενδείξεις καρδιακής δυσλειτουργίας.
4. Λεμφαδενοπάθεια.
5. Δερματικές βλάβες.
6. Διαταραχές αρθρώσεων.
7. Βλάβες οφθαλμών.
Επισκόπηση κοιλίας
1. Προηγούμενη κάκωση, πρόσφατος τραυματισμός.
2. Χειρουργικές τομές.
3. Διάταση κοιλίας.
4. Κήλες.
Ακρόαση κοιλιακής χώρας
1. Εντερικοί ήχοι.
2. Αναζήτηση φυσημάτων.
Επίκρουση κοιλιακής χώρας
Διάταση κοιλίας: υγρό ή αέρας;
Ψηλάφηση κοιλιακής χώρας
1. Ευαισθησία, αναπηδώσα ευαισθησία.
2. Μέγεθος ήπατος.
3. Μέγεθος σπληνός.
4. Ψηλάφηση κοιλιακών μαζών.
5. Κήλες.
Δακτυλική εξέταση
1. Ευαισθησία.
2. Μάζες.
3. Παρουσία αίματος.
Εξέταση πυέλου στις γυναίκες.
Εργαστηριακές εξετάσεις
- Εξετάσεις αίματος και ούρων
1. Γενική εξέταση αίματος.
2. Ηλεκτρολύτες ορού.
3. Παράμετροι πήξης.
4. Γλυκόζη ορού.
5. Ηπατική βιοχημεία.
6. Παράμετροι νεφρικής λειτουργίας.
7. Δείκτες παγκρεατικής λειτουργίας.
8. Γενική εξέταση ούρων.
- Ακτινολογικές εξετάσεις
1. Ακτινογραφία θώρακος: παθολογικές καταστάσεις πνευμόνων, υπεζωκότα, μεσοθωρακίου, καρδιάς.
2. Απλή ακτινογραφία κοιλίας: εντερική διάταση, ύπαρξη υγρού ή αέρα, χολόλιθοι, νεφρικοί λίθοι, ασβεστώσεις σε χρόνια παγκρεατίτιδα.
3. Υπερηχογράφημα: χοληδόχος κύστη, χοληφόρα, ήπαρ, πάγκρεας, νεφροί.
4. Βαριούχο γεύμα.
5. Βαριούχος υποκλυσμός.
6. Αξονική τομογραφία: φλεγμονή, αποστήματα, νεοπλασίες, ανεύρυσμα αορτής.
7. Μαγνητική τομογραφία.
8. Σπινθηρογραφικός έλεγχος.
- Επεμβατικές διαδικασίες
1. Γαστροσκόπηση.
2. Ορθοσιγμοειδοσκόπηση - κολονοσκόπηση.
3. ERCP
4. Αγγειογραφία.
5. Παρακέντηση.
6. Διαδερμική βιοψία.
7. Λαπαροσκόπηση.
8. Ερευνητική λαπαροτομία
ΟΞΕΙΑ ΣΚΩΛΗΚΟΕΙΔΙΤΙΔΑ
Το άλγος της οξείας σκωληκοειδίτιδας εντοπίζεται περιομφαλικά και κατόπιν στον δεξιό λαγόνιο βόθρο. Είναι έντονο και επιδεινώνεται με την κίνηση του ασθενούς και τον βήχα. Μπορεί να συνοδεύεται από ανορεξία, ναυτία και έμετο. Κατά την εξέταση διαπιστώνονται αναπηδώσα ευαισθησία και σύσπαση στον δεξιό λαγόνιο βόθρο.
ΟΞΕΙΑ ΧΟΛΟΚΥΣΤΙΤΙΔΑ
Το άλγος της οξείας χολοκυστίτιδας εντοπίζεται στο επιγάστριο, στο δεξιό υποχόνδριο και αντανακλά στη δεξιά ωμοπλάτη. Αρχικά, είναι κωλικοειδές και κατόπιν συνεχές. Επιδεινώνεται στη βαθιά εισπνοή και μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό με ρίγος, ναυτία και έμετο. Κατά την εξέταση διαπιστώνονται αναπηδώσα ευαισθησία, μυϊκή σύσπαση στο δεξιό υποχόνδριο, θετικό σημείο Murphy και ίκτερος.
- Θετικό σημείο Murphy: έντονο κοιλιακό άλγος με απότομη διακοπή της αναπνοής κατά τη ψηλάφηση του ήπατος σε βαθιά εισπνοή.
ΟΞΕΙΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ
Το άλγος της οξείας παγκρεατίτιδας εντοπίζεται στο επιγάστριο, στο αριστερό υποχόνδριο και αντανακλά στη ράχη. Είναι έντονο, συνεχές με αιφνίδια έναρξη. Μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία και έμετο. Κατά την εξέταση διαπιστώνονται ταχυκαρδία, ευαισθησία στην άνω κοιλία με αμυντική σύσπαση, ψηλαφητή μάζα στο επιγάστριο, θετικά σημεία Cullen / Grey-Turner και ίκτερος.
- Θετικό σημείο Cullen: περιομφαλική εκχύμωση του δέρματος εξαιτίας ενδοπεριτοναϊκής αιμορραγίας.
- Θετικό σημείο Grey-Turner: εκχύμωση του δέρματος της πλάγιας επιφάνειας της κοιλίας.
ΑΠΟΦΡΑΞΗ ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ
Το άλγος της απόφραξης του λεπτού εντέρου εντοπίζεται περιομφαλικά, είναι έντονο και κωλικοειδές. Αρχικά, εμφανίζεται έμετος και κατόπιν δυσκοιλιότητα. Κατά την εξέταση διαπιστώνονται διάταση κοιλίας, ευαισθησία και αυξημένοι εντερικοί ήχοι.
ΑΠΟΦΡΑΞΗ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ
Το άλγος της απόφραξης του παχέος εντέρου εντοπίζεται στο υπογάστριο, είναι έντονο και κωλικοειδές. Αρχικά, εμφανίζεται δυσκοιλιότητα και κατόπιν έμετος. Κατά την εξέταση διαπιστώνεται διάταση κοιλίας.
ΔΙΑΤΡΗΣΗ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ
Το άλγος της διάτρησης του πεπτικού έλκους εντοπίζεται στο επιγάστριο, είναι αιφνίδιο – έντονο - συνεχές και αντανακλά στον ώμο και στην υπόλοιπη κοιλιακή χώρα. Η έντασή του επιδεινώνεται με την πάροδο των ωρών, ειδικά κατά την κίνηση του ασθενούς και στην εισπνοή. Μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία και έμετο. Κατά την εξέταση διαπιστώνονται πυρετός, ταχυκαρδία, υπόταση, σανιδώδης σύσπαση κοιλίας, απουσία εντερικών ήχων και εξαφάνισης της ηπατικής αμβλύτητας.
ΚΩΛΙΚΟΣ ΝΕΦΡΟΥ
Το άλγος του κωλικού του νεφρού εντοπίζεται στη νεφρική χώρα, είναι έντονο – κωλικοειδές και αντανακλά στη βουβωνική χώρα. Μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία και έμετο. Κατά την εξέταση διαπιστώνεται θετικό σημείο Giordano.
- Θετικό σημείο Giordano: πλήξη της νεφρικής χώρας με το ωλένιο χείλος της άκρας χειρός του εξεταστή προκαλεί έντονο άλγος.
ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΜΕΣΕΝΤΕΡΙΟΥ
Το άλγος της θρόμβωσης του μεσεντερίου εντοπίζεται περιομφαλικά, είναι έντονο – συνεχές με αιφνίδια έναρξη. Μπορεί να συνοδεύεται από κυάνωση, ναυτία, έμετο και αιμορραγικές κενώσεις. Κατά την εξέταση διαπιστώνονται πυρετός, ταχυκαρδία, ευαισθησία και σύσπαση του κοιλιακού τοιχώματος.
ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΑΛΓΟΣ ΩΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
1. Έντονο κοιλιακό άλγος με αιφνίδια έναρξη.
2. Κοιλιακό άλγος που συνοδεύεται από συγκοπική κρίση, υπόταση, σηπτική εικόνα.
Πιθανά αίτια: απόφραξη, διάτρηση ή ρήξη κοίλου σπλάγχνου, ρήξη μεγάλων αγγείων (ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ), εξέλκωση, σήψη, κετοξέωση, επινεφριδιακή ανεπάρκεια.
Διαγνωστική διερεύνηση
- Ζωτικά σημεία.
- Γενική εξέταση: κυάνωση, εκδηλώσεις διαταραχών πήξεως.
- Εξέταση κοιλίας: ευαισθησία, αναπηδώσα ευαισθησία, σφύζουσα κοιλιακή μάζα, κοιλιακά φυσήματα, ασκίτης, αίμα στο ορθό.
- Εξετάσεις αίματος: αέρια αρτηριακού αίματος, αιματοκρίτης, λευκοκύτταρα, ηλεκτρολύτες, ουρία, κρεατινίνη, γλυκόζη, λιπάση, αμυλάση, ουρικό οξύ.
- Ακτινολογικές εξετάσεις: απλή ακτινογραφία κοιλίας σε ύπτια και όρθια θέση, υπερηχογράφημα, αξονική τομογραφία κοιλίας.
- Παρακέντηση κοιλίας (στοιχεία αιμορραγίας ή αυτόματης περιτονίτιδας).
Αρχική αντιμετώπιση: ενδοφλέβια χορήγηση υγρών, διόρθωση οξεοβασικών διαταραχών, εκτίμηση ανάγκης για επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση.

17.1.11

ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ;


Ο κύκλος της σεξουαλικής ανταπόκρισης διαιρείται σε τέσσερα στάδια και οι διαταραχές της σεξουαλικότητας μπορεί να εμφανιστούν σε ένα ή περισσότερα από αυτά:
1. Επιθυμία
2. Απόλαυση
3. Οργασμός
4. Ολοκλήρωση

Διαταραχές της σεξουαλικότητας

Με τον όρο διαταραχές της σεξουαλικότητας καλύπτονται παθολογικές καταστάσεις, κατά τις οποίες το άτομο είναι ανίκανο να συμμετέχει σε μια σεξουαλική σχέση με τον τρόπο που θα ήθελε. Εκτός από τις οργανικές διαταραχές ή τα σωματικά νοσήματα, οι διαταραχές της σεξουαλικότητας περιλαμβάνουν μείωση ή απώλεια της σεξουαλικής επιθυμίας, περιορισμό της ερωτικής απόλαυσης, διαταραχές του οργασμού, πρώιμη εκσπερμάτωση και άλλες καταστάσεις.
Ορισμένες σεξουαλικές διαταραχές παρατηρούνται τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες. Γενικά, οι περισσότερες γυναίκες, οι οποίες ζητούν τη συμβουλή ειδικού, αναφέρουν προβλήματα που αφορούν την υποκειμενική ποιότητα της σεξουαλικής εμπειρίας (π.χ. απώλεια του ενδιαφέροντος ή της απόλαυσης). Αντίθετα, οι άνδρες συνήθως αναφέρουν διαταραχές μιας ειδικής λειτουργίας (π.χ. στύση), παρόλο που η ερωτική επιθυμία παραμένει ανεπηρέαστη. Βέβαια, όταν μια παράμετρος της σεξουαλικότητας παρουσιάζει δυσλειτουργία, συχνά διαταράσσονται και άλλες συνιστώσες της.

Η κατάθλιψη αποτελεί μία από τις αιτίες των διαταραχών της σεξουαλικότητας

Η κατάθλιψη χαρακτηρίζεται από απώλεια του ενδιαφέροντος για τη ζωή, μείωση της ενεργητικότητας, χαμηλή αυτοεκτίμηση και αδυναμία του ασθενούς να νιώσει ευχαρίστηση. Επιπλέον, η συναισθηματική αστάθεια και η κοινωνική απόσυρση είναι πιθανό να επηρεάσουν την ικανότητα του ατόμου να δημιουργήσει και να διατηρήσει διαπροσωπικές σχέσεις. Διάφορες μελέτες αποκαλύπτουν υψηλή συχνότητα σεξουαλικών διαταραχών σε ασθενείς με κατάθλιψη. Η συχνότητα των επιμέρους διαταραχών μπορεί να ποικίλει, αλλά – γενικά – η απώλεια της σεξουαλικής επιθυμίας είναι η πιο κοινή διαταραχή. Ακόμα, υπάρχει περίπτωση η απώλεια της επιθυμίας να προηγείται της πλήρους εκδήλωσης των συμπτωμάτων της κατάθλιψης.
Ο εγκέφαλος παίζει βασικό ρόλο στη σεξουαλικότητα. Η σεξουαλική επιθυμία αρχίζει από τον εγκέφαλο και οδηγείται προς τα κάτω. Η διαδικασία αυτή εξαρτάται από αγγελιοφόρες ουσίες (νευροδιαβιβαστές), οι οποίες εξασφαλίζουν την επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων και δίδουν το μήνυμα για να αυξηθεί η ροή του αίματος προς τα αναπαραγωγικά όργανα. Στην κατάθλιψη παρατηρείται ανισορροπία των συγκεκριμένων ουσιών, η οποία αποτελεί τη παθοφυσιολογική βάση για τις προκαλούμενες διαταραχές της σεξουαλικότητας.

Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν σεξουαλικά προβλήματα

Μεταξύ των παρενεργειών των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων περιλαμβάνονται και διαταραχές της σεξουαλικής λειτουργίας. Τα αντικαταθλιπτικά ασκούν τη θεραπευτική τους δράση, μεταβάλλοντας την ισορροπία των νευροδιαβιβαστών. Οι ίδιοι νευροδιαβιβαστές εμπλέκονται, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, στη σεξουαλική ανταπόκριση. Μάλιστα, οι σχετικές αρνητικές επιδράσεις αυξάνονται όσο υψηλότερη είναι η δόση του φαρμάκου. Σε μια μελέτη διαπιστώθηκε ότι η συχνότητα των σεξουαλικών προβλημάτων ήταν μεγαλύτερη στους ασθενείς, οι οποίοι υποβάλλονταν σε αντικαταθλιπτική αγωγή.

Τι περιλαμβάνει η αντιμετώπιση;

Οι διαταραχές της σεξουαλικότητας σε ασθενείς με κατάθλιψη πρέπει να εκτιμώνται με προσοχή από τον ιατρό. Γενικά, τα σεξουαλικά προβλήματα αντιμετωπίζονται βάσει της θεραπευτικής στρατηγικής, η οποία έχει συνολικά επιλεχθεί. Σε ήπιες περιπτώσεις, το άτομο μπορεί να βοηθηθεί με την εφαρμογή υποστηρικτικής ψυχοθεραπείας, η οποία αποσκοπεί στη μείωση του άγχους. Μάλιστα, η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση είναι δυνατό να λάβει πιο ειδικά χαρακτηριστικά, κατευθυνόμενη προς την αντιμετώπιση συγκεκριμένων σεξουαλικών προβλημάτων ή και την επίλυση διαφωνιών μεταξύ των συντρόφων (όπως στη θεραπεία ζεύγους). Όμως, γενικά, οι διαταραχές της σεξουαλικότητας σε καταθλιπτικούς ασθενείς είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν και μπορεί να απαιτήσουν τη συνδυαστική εφαρμογή ψυχοθεραπευτικών και φαρμακολογικών παρεμβάσεων.
Εφόσον οι διαταραχές της σεξουαλικότητας αποδίδονται στην αντικαταθλιπτική αγωγή, υπάρχουν έξι βασικές στρατηγικές αντιμετώπισης (πρέπει να εφαρμόζονται μόνο υπό την καθοδήγηση ιατρού):
1. Επιλογή αντικαταθλιπτικού φαρμάκου με χαμηλή πιθανότητα εμφάνισης σεξουαλικών παρενεργειών. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό κατά την έναρξη της θεραπείας, ειδικά σε σεξουαλικώς ενεργά άτομα. Όμως, μπορεί να έχει αξία και κατά τη διάρκειά της με την αντικατάσταση ενός φαρμάκου από άλλο. Ωστόσο, πρέπει να γίνεται με προσοχή, καθώς υπάρχει κίνδυνος υποτροπής της νόσου.
2. Απλή παρακολούθηση. Σε μια μελέτη διαπιστώθηκε ότι τα σεξουαλικά προβλήματα βελτιώνονται εντός διαστήματος 6 μηνών (από την έναρξη της αγωγής) στο 1/5 των ασθενών. Παρόλο που δεν αναμένεται να υποχωρήσουν εντελώς, είναι δυνατό να περιοριστούν σε τέτοιο βαθμό ώστε να θεωρούνται ανεκτά από τους ασθενείς.
3. Αλλαγή της ώρας λήψης του φαρμάκου. Εάν υποφέρετε από διαταραχές του οργασμού και – για παράδειγμα – κάνετε συνήθως έρωτα το απόγευμα, μπορείτε να παίρνετε το φάρμακο πριν ξαπλώσετε για τον βραδινό ύπνο. Με αυτόν τον τρόπο, τα επίπεδα της ουσίας στο αίμα είναι χαμηλότερα τις απογευματινές ώρες.
4. Μείωση της δοσολογίας του φαρμάκου. Η μείωση της δόσης επιτρέπει σε ορισμένους ασθενείς την αποκατάσταση ικανοποιητικής σεξουαλικής λειτουργίας. Όμως, συνδέεται με σημαντικό κίνδυνο υποτροπής της νόσου.
5. Προσωρινή διακοπή της θεραπείας. Η προσωρινή διακοπή της θεραπείας (για δύο ημέρες) είναι δυνατό να περιορίσει τη συχνότητα των σεξουαλικών παρενεργειών, χωρίς να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής. Για παράδειγμα, σε μια μελέτη, η λήψη των φαρμάκων από την Κυριακή έως την Πέμπτη (εκτός Παρασκευής και Σαββάτου) βελτίωσε τη σεξουαλική επίδοση των ασθενών κατά το Σαββατοκύριακο, χωρίς να παρατηρηθεί επιβάρυνση της συναισθηματικής τους κατάστασης. Όμως, η προσέγγιση αυτή δεν μπορεί να εφαρμοστεί με όλα τα φάρμακα.
6. Χορήγηση φαρμάκων που συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των σεξουαλικών παρενεργειών (σε συνδυασμό με την αντικαταθλιπτική αγωγή). Από τον χώρο των εναλλακτικών θεραπειών, το εκχύλισμα του φυτού Ginkgo μπορεί να βοηθήσει.

9 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΗΚΓ)

1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΗΜΑ (ΗΚΓ); Ηλεκτροκαρδιογράφημα ονομάζεται η μη επεμβατική εξέταση κατά την οποία καταγράφονται, με τη βοήθεια ηλεκτροδίων και μεταλλικών πλακών, ηλεκτρικά δυναμικά (=ρεύματα) που φθάνουν στην επιφάνεια του σώματος και προέρχονται από την καρδιά. Η καταγραφή τους σε χαρτί και η καμπύλη που λαμβάνεται, αποτελεί το ηλεκτροκαρδιογράφημα (Εικόνα 1).



Εικόνα 1. Καταγραφή των ηλεκτρικών δυναμικών της καρδιάς (ΗΚΓ).


2. ΣΕ ΠΟΙΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΗΚΓ; Διάφοροι λόγοι είναι πιθανό να καταστήσουν σκόπιμη ή απαραίτητη την πραγματοποίηση ενός ΗΚΓ:
1. Στο πλαίσιο του προληπτικού ελέγχου καρδιαγγειακών νοσημάτων σε άτομα ηλικίας άνω των 40 ετών. Με το ΗΚΓ είναι δυνατή η διαπίστωση αρρυθμιών, ισχαιμίας του μυοκαρδίου, παλαιότερου εμφράγματος, υπερτροφίας των καρδιακών κοιλοτήτων και μεταβολικών διαταραχών.
2. Η παρακολούθηση της πορείας της νόσου και της ανταπόκρισης στην εφαρμοζόμενη θεραπεία, κυρίως σε άτομα με παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος (συμπεριλαμβανομένων όσων φέρουν καρδιακό βηματοδότη).
3. Η έγκαιρη αναγνώριση της αρνητικής επίδρασης διαφόρων φαρμακευτικών ουσιών στη λειτουργία της καρδιάς.
4. Σε επείγουσες καταστάσεις, όταν ένας ασθενής προσέρχεται στο νοσοκομείο με θωρακικό άλγος, δύσπνοια, ζάλη, ταχυσφυγμία κλπ.
5. Κατά τη διαδικασία του προεγχειρητικού ελέγχου, σε ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση.



3. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΟΣ; Το ΗΚΓ λαμβάνεται με τη χρήση ειδικής συσκευής, η οποία ονομάζεται ηλεκτροκαρδιογράφος. Στην ουσία πρόκειται για ένα βολτόμετρο που καταγράφει τις διαφορές δυναμικού των ερεθισμάτων, τα οποία παράγονται στην καρδιά και φθάνουν έως την επιφάνεια του σώματος. Αποτελείται από μια κεντρική μονάδα και 10 καλώδια: 4 πλάκες τοποθετούνται στα άνω και κάτω άκρα και 6 ηλεκτρόδια στο θωρακικό τοίχωμα του εξεταζόμενου (καρδιογράφος 12 απαγωγών).
Μέσω της κεντρικής μονάδας ρυθμίζεται η ενεργοποίηση ή η απενεργοποίηση της συσκευής (ON/OFF), η ταχύτητα καταγραφής (συνήθως 25 mm/sec), η χρήση φίλτρων (για την αποφυγή του «θορύβου»), το μέγεθος και ο τρόπος καταγραφής (auto/manual) του ΗΚΓ. Εντός της κεντρικής μονάδας υπάρχει ακίδα (συνήθως με μαύρο μελάνι) και τοποθετείται ειδικό μιλιμετρέ χαρτί (με τετραγωνάκια που έχουν πλευρά μήκους 1 χιλιοστού). Το χαρτί φέρει δύο άξονες: έναν οριζόντιο (καταγραφή του χρόνου) και έναν κάθετο (καταγραφή του δυναμικού) (Εικόνα 2).

Εικόνα 2. Οι δύο άξονες στο μιλιμετρέ χαρτί του ηλεκτροκαρδιογράφου.

Το χαρτί κινείται με ταχύτητα 25 mm/sec (εάν απαιτείται πιο εκτεταμένη καταγραφή, η ταχύτητα ρυθμίζεται στα 50 mm/sec). Επομένως, το 1 mm αντιστοιχεί σε 0,04 sec και τα 5 mm σε 0,20sec. Στον κάθετο άξονα καταγράφεται το μέγεθος των δυναμικών: το 1 mm αντιστοιχεί σε 0,1 mV και σε ειδικές περιπτώσεις με το μισό ή το διπλάσιο (Εικόνες 3, 4).


Εικόνα 3. Χαρτί καταγραφής ΗΚΓ.



Εικόνα 4. Το χαρτί του ηλεκτροκαρδιογράφου είναι χωρισμένο σε τετραγωνικά χιλιοστά. Με ταχύτητα κίνησης 25mm/sec, κάθε τετραγωνικό χιλιοστό (δηλαδή κάθε μικρό τετράγωνο) αντιστοιχεί σε 0,04 sec και κάθε μεγάλο τετράγωνο σε 0,20 sec.


Πριν από την έναρξη της καταγραφής πρέπει να πραγματοποιείται ρύθμιση της ευαισθησίας του ηλεκτροκαρδιογράφου. Με τη βοήθεια ειδικού διακόπτη, εκλύεται ηλεκτρικό ρεύμα 1mV, το οποίο – με τις συνήθεις ρυθμίσεις – πρέπει να καταγραφεί ως θετική απόκλιση της ακίδας ίση με 10mm (2 μεγάλα τετράγωνα). Σπανιότερα, απαιτείται ρύθμιση με μεγαλύτερη ή μικρότερη ευαισθησία.



4. ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑΣ; Με σκοπό την ηλεκτρική καταγραφή της καρδιακής λειτουργίας, τα ηλεκτρόδια (απαγωγές) τοποθετούνται σε επιλεγμένα σημεία του σώματος. Όταν ένα ερέθισμα έχει διεύθυνση προς μια απαγωγή, καταγράφεται ως θετική απόκλιση από αυτή (Εικόνα 5). Αντίθετα, εάν κινείται αντίστροφα ως προς τη θέση της, προκύπτει έπαρμα με αρνητική απόκλιση (Εικόνα 6). Τέλος, εφόσον το ερέθισμα επεκτείνεται κάθετα σε σχέση με τη συγκεκριμένη απαγωγή, καταγράφεται διφασικό έπαρμα (Εικόνα 7).
Εικόνα 5. Κύμα εκπόλωσης από αρνητικό προς θετικό ηλεκτρόδιο: θετική απόκλιση.


Εικόνα 6. Κύμα εκπόλωσης από θετικό προς αρνητικό ηλεκτρόδιο: αρνητική απόκλιση.

Εικόνα 7. Κύμα εκπόλωσης με κάθετη διάδοση ως προς μια απαγωγή: διφασική απόκλιση.


5. ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΗΚΓ; Η καταγραφή της διαφοράς δυναμικού των ηλεκτρικών ερεθισμάτων, τα οποία παράγονται στην καρδιά, αποτυπώνεται με τη μορφή PQRST (Εικόνα 8). Η διέγερση των κόλπων αρχίζει φυσιολογικά από τον φλεβόκομβο και έχει κατεύθυνση προς τον κολποκοιλιακό κόμβο. Το P αντιπροσωπεύει την εξάπλωση του ερεθίσματος στους κόλπους, δηλαδή αντιστοιχεί στην εκπόλωσή τους. Το φυσιολογικό P έχει ύψος μικρότερο από 2,5 mm (στην απαγωγή ΙΙ) και μήκος μικρότερο από 0,11 sec (στην απαγωγή ΙΙ). Κατά τη διέλευση του ερεθίσματος από τον κολποκοιλιακό κόμβο, η ώση καθυστερεί οπότε στο ΗΚΓ καταγράφεται ισοηλεκτρική γραμμή, το διάστημα PQ (περίπου 0,16 sec). Ακολουθεί η διέγερση των κοιλιών, η οποία παράγει το σύμπλεγμα επαρμάτων QRS και αντιστοιχεί στην εκπόλωσή τους. Το σύμπλεγμα QRS έχει φυσιολογικό εύρος έως 0,12 sec (= 3 μικρά κουτάκια), ενώ το διάστημα που παρεμβάλλεται μεταξύ δύο συμπλεγμάτων QRS πρέπει περίπου να αντιστοιχεί σε 0,83 sec. Το έπαρμα Τ αντιπροσωπεύει την επαναπόλωση των κοιλιών. Η διεργασία αυτή επιτελείται 0,25 - 0,35 sec μετά την εκπόλωση του μυοκαρδίου των κοιλιών (έπαρμα επαναπόλωσης). Σημειώνεται ότι το έπαρμα, το οποίο προέρχεται από την επαναπόλωση των κόλπων, δεν καταγράφεται καθώς καλύπτεται από το σύμπλεγμα QRS.


Εικόνα 8. Ερμηνεία των επαρμάτων και των διαστημάτων του ηλεκτροκαρδιογραφήματος.

Έπαρμα P = εκπόλωση των κόλπων.

Διάστημα PR = εκπόλωση των κόλπων έως την αρχή της εκπόλωσης των κοιλιών.

Διάστημα PQ = διέλευση ερεθίσματος από τον κολποκοιλιακό κόμβο.
Σύμπλεγμα QRS = εκπόλωση των κοιλιών.
Διάστημα QT = πλήρης κύκλος εκπόλωσης και επαναπόλωσης των κοιλιών.
Διάστημα ST = τέλος εκπόλωσης έως την αρχή της επαναπόλωσης των κοιλιών.
Έπαρμα Τ = επαναπόλωση των κοιλιών.


Ονοματολογία επαρμάτων QRS
Η ονοματολογία των επαρμάτων QRS ακολουθεί συγκεκριμένους κανόνες:
- Το πρώτο αρνητικό έπαρμα του συμπλέγματος ονομάζεται Q.
- Tα θετικά επάρματα ονομάζονται R. Εάν είναι περισσότερα του ενός, διακρίνονται σε R, R΄ ή R1, R2 κλπ.
- Το αρνητικό έπαρμα, το οποίο ακολουθεί θετικό έπαρμα, ονομάζεται S.


6. ΠΟΙΕΣ ΑΠΑΓΩΓΕΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ; Στο ΗΚΓ καταγράφονται οι κυματομορφές 12 απαγωγών:
- 6 απαγωγές των ακρών για τα ηλεκτρικά δυναμικά της καρδιά που φθάνουν στα άκρα (I, II, III, aVR, aVL, aVF).
- 6 προκάρδιες απαγωγές για τα δυναμικά που φθάνουν στην πρόσθια επιφάνεια του θώρακα (V1, V2, V3, V4, V5, V6).
Οι απαγωγές Ι, ΙΙ, ΙΙΙ (Εικόνα 9) ονομάζονται διπολικές και καταγράφουν τη διαφορά δυναμικού μεταξύ των άκρων.
Απαγωγή Ι. Για την καταγραφή της απαγωγής Ι, τοποθετείται το αρνητικό ηλεκτρόδιο στο δεξιό άνω άκρο και το θετικό ηλεκτρόδιο στο αριστερό άνω άκρο. Κατά συνέπεια, όταν το ερέθισμα κινείται από τα δεξιά προς τα αριστερά, το καταγραφόμενο έπαρμα είναι θετικό. Η απαγωγή Ι καταγράφει ηλεκτρικά ερεθίσματα που προέρχονται από το πλάγιο τμήμα της καρδιάς.
Απαγωγή ΙΙ. Για την καταγραφή της απαγωγής ΙΙ, το αρνητικό ηλεκτρόδιο του ηλεκτροκαρδιογράφου τοποθετείται στο δεξιό άνω άκρο και το θετικό στο αριστερό κάτω άκρο. Επομένως, όταν το ερέθισμα κινείται από τα δεξιά προς τα αριστερά, ο ηλεκτροκαρδιογράφος καταγράφει θετικό έπαρμα. Η απαγωγή ΙΙ καταγράφει δυναμικά από το κατώτερο τμήμα της καρδιάς.
Απαγωγή ΙΙΙ. Για την καταγραφή της απαγωγής ΙΙΙ, το αρνητικό ηλεκτρόδιο του ηλεκτροκαρδιογράφου τοποθετείται στο αριστερό άνω άκρο και το θετικό στο αριστερό κάτω άκρο. Αυτό σημαίνει ότι ο ηλεκτροκαρδιογράφος καταγράφει θετικό έπαρμα όταν το ερέθισμα κινείται από το αριστερό άνω προς το αριστερό κάτω άκρο. Η απαγωγή ΙΙΙ καταγράφει την ηλεκτρική λειτουργία από το κατώτερο τμήμα της καρδιάς.
(*) Το άθροισμα των δυναμικών στις απαγωγές Ι και ΙΙΙ είναι ίσο με το δυναμικό στην απαγωγή ΙΙ (νόμος του Einthoven).
(*) Η μορφή των επαρμάτων μεταβάλλεται ανάλογα με την απαγωγή που αξιολογείται. Αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη διερεύνηση διαταραχών του μυοκαρδίου ή του συστήματος αγωγής των ώσεων.


Εικόνα 9. Οι διπολικές απαγωγές Ι, ΙΙ και ΙΙΙ.

Οι απαγωγές aVR, aVL, aVF ονομάζονται μονοπολικές απαγωγές των άκρων. Σε αυτές τις απαγωγές, δύο άκρα συνδέονται (με την παρεμβολή ηλεκτρικών αντιστάσεων) με τον αρνητικό πόλο του ηλεκτροκαρδιογράφου και το τρίτο άκρο συνδέεται με τον θετικό πόλο. Όταν το θετικό ηλεκτρόδιο συνδέεται με:
- το δεξιό άνω άκρο: η απαγωγή ονομάζεται aVR.
- το αριστερό άνω άκρο: η απαγωγή ονομάζεται aVL.
- το αριστερό κάτω άκρο: η απαγωγή ονομάζεται aVF.
Τα σημεία σύνδεσης των απαγωγών είναι ίδια με αυτά των Ι, ΙΙ και ΙΙΙ.
(*) Στο φυσιολογικό ΗΚΓ, η κυματομορφή των μονοπολικών είναι παρόμοια με εκείνη των διπολικών απαγωγών των άκρων. Εξαίρεση αποτελεί η απαγωγή aVR, στην οποία η κυματομορφή είναι ανεστραμμένη.

Εικόνα 10. Οι μονοπολικές και διπολικές κυματομορφές.

Οι απαγωγές V1, V2, V3, V4, V5, V6 ονομάζονται προκάρδιες ή θωρακικές απαγωγές (Εικόνα 11). Η καταγραφή των αντίστοιχων κυματομορφών πραγματοποιείται με τη χρήση 6 ηλεκτροδίων, τα οποία τοποθετούνται στο πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα. Επειδή η καρδιά βρίσκεται πολύ κοντά στο τοίχωμα, κάθε προκάρδια απαγωγή καταγράφει ηλεκτρικά δυναμικά που προέρχονται από περιοχές του μυοκαρδίου αμέσως κάτω από το ηλεκτρόδιο. Για αυτόν τον λόγο, σχετικά μικρές ανωμαλίες των κοιλιών (ιδιαίτερα στο πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα) προκαλούν συχνά εκσεσημασμένες αλλοιώσεις στις καταγραφές των προκάρδιων απαγωγών.
(*) Φυσιολογικά, στις απαγωγές V1 και V2, το σύμπλεγμα QRS είναι αρνητικό επειδή τα ηλεκτρόδια είναι τοποθετημένα πλησιέστερα στη βάση παρά στην κορυφή της καρδιάς (το ερέθισμα «απομακρύνεται» από το ηλεκτρόδιο καταγραφής). Αντίθετα, το σύμπλεγμα QRS στις απαγωγές V4, V5 και V6 είναι θετικό.

Εικόνα 11. Οι κυματομορφές των προκάρδιων απαγωγών.

Τι «βλέπουν» οι απαγωγές (Εικόνα 12)
Πρόσθιο τοίχωμα καρδιάς: V1, V2, V3, V4
Πλάγιο τοίχωμα καρδιάς: V5, V6, I, aVL
Κατώτερο τοίχωμα καρδιάς: ΙΙ, ΙΙΙ, aVF
Δεξιός κόλπος: aVR
Μεσοκοιλιακό διάφραγμα: V3, V4

Εικόνα 12. Τι βλέπουν οι απαγωγές.


7. ΠΩΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΖΕΤΑΙ Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΚΟΥ ΡΥΘΜΟΥ; Σε ένα ΗΚΓ, η συχνότητα του καρδιακού ρυθμού προσδιορίζεται με τους εξής τρόπους:
1. Εφόσον το ΗΚΓ είναι ρυθμικό, εντοπίζεται ένα R (που συμπίπτει με την αρχή ενός μεγάλου τετραγώνου) και διαιρείται ο αριθμός 300 με το πλήθος των μεγάλων τετραγώνων, τα οποία παρεμβάλλονται έως το επόμενο R (Εικόνα 13).


Εικόνα 13. Υπολογισμός καρδιακής συχνότητας σε ρυθμικό ΗΚΓ.

2. Εφόσον το ΗΚΓ δεν είναι ρυθμικό, προσδιορίζεται στο χαρτί χρονικό διάστημα που αντιστοιχεί σε 6 δευτερόλεπτα. Σε αυτό το διάστημα, μετράται το πλήθος των R και το εύρημα πολλαπλασιάζεται με τον αριθμό 10 (Εικόνα 14).


Εικόνα 14. Υπολογισμός καρδιακής συχνότητας σε μη ρυθμικό ΗΚΓ.


8. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΑ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ; Ο άξονας της καρδιάς είναι το άθροισμα των ηλεκτρικών δυναμικών σε κάθε στάδιο της καρδιακής λειτουργίας. Όταν το ερέθισμα απομακρύνεται από τον φλεβόκομβο, έχει κατεύθυνση προς τους κόλπους και συγκεκριμένα προς τα κάτω και αριστερά (Εικόνα 15).


Εικόνα 15. Το άθροισμα των ερεθισμάτων, που απομακρύνονται από τον φλεβόκομβο, έχει διεύθυνση προς τα κάτω και αριστερά.


Βάσει των θέσεων των ηλεκτροδίων και με εφαρμογή των βασικών αρχών ηλεκτροκαρδιογραφίας, ερμηνεύεται η μορφή του επάρματος P σε όλες τις απαγωγές (Εικόνα 16). Έτσι, είναι δυνατό να ελεγχθεί εάν οι καταγραφές σε κάθε απαγωγή είναι φυσιολογικές ή όχι.

Εικόνα 16. Μορφή επαρμάτων Ρ στις διάφορες απαγωγές.

Για να εξεταστεί εάν ο άξονας της καρδιάς είναι φυσιολογικός, δηλαδή εάν η συνισταμένη των ερεθισμάτων ακολουθεί την πρέπουσα πορεία, ελέγχονται οι καταγραφές των απαγωγών Ι και aVF. Στην εικόνα 17 παρουσιάζεται ο φυσιολογικός άξονας και οι αποκλίσεις του.
Εικόνα 17. Ο άξονας της καρδιάς και παθολογικές αποκλίσεις του.


9. ΠΟΙΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΛΗΨΗ ΕΝΟΣ ΗΚΓ; Για τη λήψη του απλού ΗΚΓ, ο εξεταζόμενος πρέπει να είναι ήρεμος, χωρίς να έχει προηγουμένως υποβληθεί σε σωματική κόπωση (π.χ. δοκιμασία κοπώσεως) ή να έχει λάβει φαρμακευτικές ουσίες που επηρεάζουν το καρδιαγγειακό σύστημα. Επίσης, η καταγραφή μπορεί να επηρεαστεί από την ομιλία, την κίνηση του εξεταζομένου ή τις ακραίες τιμές θερμοκρασίας περιβάλλοντος.
Στα υλικά που απαιτούνται για την εκτέλεση ενός ΗΚΓ, περιλαμβάνονται:
1. Ηλεκτροκαρδιογράφος.
2. Υγρές γάζες ή ειδικό τζελ ή ειδικά αυτοκόλλητα.
3. Χαρτοβάμβακας ή στεγνές γάζες.
4. Στυλό .
Διαδικασία εκτέλεσης
1. Ο εξεταζόμενος τοποθετείται αναπαυτικά σε ύπτια θέση στο κρεβάτι ή στην εξεταστική κλίνη.
2. Ο ηλεκτροκαρδιογράφος μεταφέρεται κοντά στον ασθενή.
3. Η τοποθέτηση παραβάν ή κουρτίνας συμβάλλει στη μεγαλύτερη άνεση του εξεταζομένου. Για όσο διάστημα βρίσκεται μόνος στον χώρο, είναι σκόπιμο η πόρτα να παραμένει κλειστή. Εφόσον το επιθυμεί, μπορεί να παρευρίσκεται και δεύτερος επαγγελματίας υγείας κατά τη διαδικασία.
4. Αφαίρεση των ενδυμάτων ή των κοσμημάτων γύρω από τους καρπούς, τους αστραγάλους και από την πρόσθια επιφάνεια του θώρακα.
5. Καθαρισμός αυτών των περιοχών, εάν είναι εμφανώς ρυπαρές.
6. Διαβροχή των καρπών, των αστραγάλων και του θώρακα με νερό ή τοποθέτηση τζελ. Αντί των παραπάνω, διατίθενται ειδικά αυτοκόλλητα σε ορισμένα τμήματα.
7. Εφαρμογή των ηλεκτροδίων με τον ακόλουθο τρόπο (Εικόνα 18):
V1 = τέταρτο μεσοπλεύριο διάστημα, δεξιά του στέρνου.
V2 = τέταρτο μεσοπλεύριο διάστημα, αριστερά του στέρνου.
V3 = ανάμεσα στη V2 και V4.
V4 = πέμπτο μεσοπλεύριο διάστημα, στη μεσοκλειδική γραμμή (κορυφή της καρδιάς).
V5 = πρόσθια μασχαλιαία γραμμή, στο ύψος της V4.
V6 = μέση μασχαλιαία γραμμή, στο ύψος της V4.
aVR = δεξιό άνω άκρο.
aVL = αριστερό άνω άκρο.
aVF = αριστερό κάτω άκρο.
(*) Οι τρεις τελευταίες απαγωγές εφαρμόζονται με την μεταλλική τους επιφάνεια εφαπτόμενη εσωτερικά του καρπού ή του σφυρού.
(*) Στο δεξί κάτω άκρο τοποθετείται γείωση, με την μεταλλική της επιφάνεια εσωτερικά.
(*) Πριν την τοποθέτηση των ηλεκτροδίων, ο επαγγελματίας υγείας πρέπει να διαβάζει τις ενδείξεις τους και όχι να λειτουργεί μνημοτεχνικά ανάλογα με το χρώμα των ηλεκτροδίων.
(*) Εάν ο εξεταζόμενος έχει υποστεί ακρωτηριασμό, το ηλεκτρόδιο τοποθετείται στο κολόβωμα.


Εικόνα 18. Σημεία εφαρμογής των ηλεκτροδίων V1 – V6.


8. Σύσταση στον εξεταζόμενο να μην κινείται ή μιλάει κατά τη διάρκεια της καταγραφής.
9. Ενεργοποίηση του ηλεκτροκαρδιογράφου και ρύθμιση των παραμέτρων.
10. Εκτέλεση του ΗΚΓ.
11. Αξιολόγηση της καταγραφής, με το πέρας της διαδικασίας. Επανάληψη του ΗΚΓ εάν απαιτείται.
12. Απενεργοποίηση του ηλεκτροκαρδιογράφου και απομάκρυνση των ηλεκτροδίων από τον εξεταζόμενο.
13. Παροχή χαρτιού ή γάζας στον εξεταζόμενο για να σκουπιστεί.
14. Παροχή βοήθειας για να ντυθεί και να σηκωθεί από την κλίνη, εφόσον υπάρχει λόγος.
15. Απόρριψη του ρυπαρού υλικού.
16. Μεταφορά του ηλεκτροκαρδιογράφου στον χώρο φύλαξης και σύνδεσή του με παροχή ηλεκτρικού ρεύματος.