ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΥΔΡΑΡΓΥΡΟΥ ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ

Ανεπιθύμητη διασπορά υδραργύρου μπορεί να προκληθεί στους χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας εάν σπάσει ένα θερμόμετρο ή μία συσκευή που περιέχει το μέταλλο. Σύμφωνα με ένα απλό σύστημα ταξινόμησης, οποιαδήποτε διασπορά είναι εκτενέστερη από αυτή που προκύπτει εξαιτίας της θραύσης ενός θερμομέτρου εκλαμβάνεται ως μεγάλη μόλυνση. Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται οι διαρροές που προέρχονται από υδραργυρικά πιεσόμετρα (περίπου 150 g Hg) και άλλες νοσοκομειακές συσκευές (450 g Hg). Οι Zeitz και συν. αναφέρουν ότι από το σύνολο των 413 περιπτώσεων διασποράς υδραργύρου, οι οποίες καταγράφηκαν μεταξύ των ετών 1993 – 1998 σε 14 πολιτείες των ΗΠΑ, το 16,5% αφορούσε μονάδες παροχής υγείας. Στην πλειοψηφία αυτών των περιστατικών (76%), κύριος αιτιολογικός παράγοντας ήταν τα ανθρώπινα λάθη. Οι αρμόδιες υπηρεσίες θεώρησαν απαραίτητη την εκκένωση του χώρου σε 18 περιπτώσεις και η διάρκεια της εκκένωσης κυμαινόταν μεταξύ 1 – 132 ωρών. Σε μία άλλη μελέτη, οι ερευνητές επεξεργάσθηκαν ανάλογα δεδομένα από δομές υγείας στην Κροατία. Διαπιστώθηκε ότι ο αριθμός των σπασμένων θερμομέτρων και πιεσομέτρων ανερχόταν σε 278 και 5 τον μήνα, αντίστοιχα.


Στις ΗΠΑ, οι αρμόδιες υπηρεσίες δημόσιας υγείας δέχονται συχνά κλήσεις που αφορούν περιπτώσεις ατυχημάτων με υδραργυρικά θερμόμετρα (Εικόνα). Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν έχει καταγραφεί συγκέντρωση υδραργύρου στον αέρα >1 μg/m3 σε έναν αριθμό τέτοιων περιστατικών. Ωστόσο, η κατάσταση απαιτεί τη λήψη εξειδικευμένων μέτρων εάν η διασπορά ταξινομείται ως μεγάλη. Το 2001 ένας επισκέπτης στο Παιδιατρικό Νοσοκομείο του Detroit παρακολούθησε τις ενέργειες του προσωπικού για τον καθαρισμό του χώρου μετά τη θραύση ενός υδραργυρικού πιεσομέτρου. Πιστεύοντας ότι οι ενέργειες μπορεί να μην ήταν επαρκείς κάλεσε τις αρμόδιες πολιτειακές αρχές, οι οποίες τελικά απευθύνθηκαν στο Τμήμα Άμεσης Παρέμβασης της Υπηρεσίας Περιβαλλοντικής Προστασίας. Κατά την άφιξη της ομάδας διαπιστώθηκαν επίπεδα υδραργύρου της τάξης των 25 μg/m3 στον αέρα της οπίσθιας – βοηθητικής εισόδου του νοσοκομείου. Στο εξεταστικό δωμάτιο, όπου είχε συμβεί το ατύχημα, οι συγκεντρώσεις κυμαίνονταν μεταξύ 45 – 50 μg/m3, ενώ υψηλή συγκέντρωση υδραργύρου στον αέρα καταγράφηκε σε επιπλέον έξι δωμάτια και δύο κεντρικές σκάλες. Μάλιστα, σε τέσσερα από τα δωμάτια διαπιστώθηκε η μεταφορά σφαιριδίων υδραργύρου από το σημείο της θραύσης. Τελικά, αποφασίσθηκε ότι ήταν απαραίτητη η εκκένωση των εγκαταστάσεων ώστε να πραγματοποιηθεί ο κατάλληλος καθαρισμός των χώρων. Μεταξύ των μολυσμένων αντικειμένων που απομακρύνθηκαν σε αρχική φάση ήταν έξι πιεσόμετρα, επτά ζευγάρια υποδημάτων, οκτώ στολές και ένα μεγάλο τμήμα της μοκέτας της κλινικής.

Είναι προφανές ότι η εφαρμογή εσφαλμένων πρακτικών μπορεί να ενισχύσει τη σοβαρότητα της μόλυνσης. Για παράδειγμα, η χρήση κοινής ηλεκτρικής σκούπας για τον καθαρισμό της περιοχής προκαλεί άνοδο της θερμοκρασίας τοπικά και αυξάνει την αερογενή διασπορά του υδραργύρου. Διάφορα μέτρα προτείνονται για την αποφυγή περαιτέρω μόλυνσης μετά από ένα τέτοιο ατύχημα (Illinois Department of Public Health). Η μολυσμένη περιοχή είναι σκόπιμο να καλύπτεται προσωρινά με πλαστικό. Στον χώρο πρέπει να εισέρχεται ο μικρότερος δυνατός αριθμός ατόμων. Κατά τις αρχικές προσπάθειες προσδιορισμού της έκτασης της διασποράς, τα άτομα πρέπει να κινούνται από τις περιοχές μικρότερης πιθανότητας προς τις περιοχές μεγαλύτερης πιθανότητας μόλυνσης. Ακόμα, επειδή τα σφαιρίδια υδραργύρου μπορεί να μεταφερθούν μέσω των υποδημάτων, συνιστάται η αφαίρεση τους πριν την έξοδο από τον χώρο που έχει μολυνθεί. Στις ΗΠΑ, ο καθαρισμός των χώρων σε περιπτώσεις μεγάλης διασποράς αποτελεί έργο εξειδικευμένων υπηρεσιών (Εικόνα). Αντίθετα, μετά από θραύση ενός θερμομέτρου (μικρή διασπορά), η προσεκτική συλλογή των σφαιριδίων του μετάλλου αρκεί. Ο χώρος πρέπει να αερίζεται για 2 – 3 εβδομάδες χωρίς να μειώνεται ιδιαίτερα η θερμοκρασία του δωματίου. Επίσης, η χρήση ηλεκτρικής σκούπας για τον καθαρισμό του χώρου είναι σκόπιμο να καθυστερεί για 2 εβδομάδες.


Ιδιαίτερο ζήτημα αποτελούν οι ενδεχόμενες συνέπειες για τους νοσηλευόμενους. Η πλειοψηφία των ατυχημάτων με υδραργυρικά θερμόμετρα καταγράφεται σε παιδιατρικά τμήματα, πιθανώς εξαιτίας των ηλικιακών χαρακτηριστικών των ασθενών. Μεταξύ των ετών 1995 – 2007 τραυματίσθηκαν 33 παιδιά στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του Παιδιατρικού Νοσοκομείου της Βοστώνης ως αποτέλεσμα της θραύσης ενός θερμομέτρου (15 άτομα με τραυματισμό στη στοματική κοιλότητα, 13 άτομα στον πρωκτό και 1 άτομο στο αυτί). Απαιτήθηκε απεικονιστικός έλεγχος για τη διαπίστωση του ξένου σώματος σε 22 περιπτώσεις (απλή ακτινογραφία σε 21 ασθενείς, αξονική τομογραφία σε 1 ασθενή). Επίσης, ένας ασθενής υποβλήθηκε σε σιγμοειδοσκόπηση για αυτόν τον σκοπό. Τέλος, σε 14 ασθενείς επιβεβαιώθηκε η έκθεση στον υδράργυρο. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα περισσότερα ατυχήματα αυτού του τύπου συμβαίνουν σε ασθενείς ηλικίας κάτω των 4 ετών. Είναι προφανές ότι η θραύση ενός θερμομέτρου θέτει τον ασθενή σε διπλό κίνδυνο που συνδέεται αφενός με την έκθεση στον υδράργυρο και αφετέρου με ενδεχόμενους τραυματισμούς από τα γυάλινα κομμάτια.

Το 1999, η Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Προστασίας των ΗΠΑ πρότεινε τη διακοπή της χρήσης του υδραργύρου σε ιατρικές συσκευές ή εργαλεία και την αντικατάσταση των υπαρχόντων οργάνων από νεότερα με διαφορετικές αρχές λειτουργίας (π.χ. ψηφιακά θερμόμετρα). Ωστόσο, αρκετές αμφισβητήσεις έχουν διατυπωθεί σχετικά με την ακρίβεια των μετρήσεων αυτών των οργάνων, ιδιαίτερα αναφορικά με τα ηλεκτρονικά πιεσόμετρα. Άλλοι ερευνητές επιβεβαιώνουν την αξιοπιστία των συγκεκριμένων συσκευών εφόσον πραγματοποιείται ορθή βαθμονόμηση ανά έτος. Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν δοθεί ανάλογες οδηγίες για την απόσυρση των ιατρικών οργάνων που περιέχουν υδράργυρο (EU Directive 76/769/EEC). Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται οι οδηγίες του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγεία και του περιβαλλοντικού προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (United Nations Environmental Programme, UNEP). Βάσει των προαναφερθέντων στοιχείων καθίσταται αντιληπτό ότι οι κίνδυνοι για την υγεία των εργαζομένων σε περιπτώσεις μικρής διασποράς (θραύση υδραργυρικού θερμομέτρου) δεν είναι σημαντικοί και ο αποτελεσματικός καθαρισμός του χώρου μπορεί να επιτευχθεί με την εφαρμογή απλών μέτρων. Αντίθετα, η αντιμετώπιση περιπτώσεων μεγάλης διασποράς απαιτεί πιο σύνθετες ενέργειες. Οι οδηγίες των διεθνών οργανισμών για την εγκατάλειψη της χρήσης των υδραργυρικών ιατρικών οργάνων συσχετίζονται κυρίως με τις επιπτώσεις των περιστατικών μεγάλης διασποράς και τη σοβαρή περιβαλλοντική επιβάρυνση από αυτά τα όργανα κατά την παραγωγή ή εξαιτίας της τελικής απόρριψής τους μαζί με τα ιατρικά απόβλητα.

1 comment:

Anonymous said...

Σας ευχαριστούμε για το άρθρο σας. Οι πληροφορίες του είναι ιδιαίτερα χρήσιμες!!!