Κυριότεροι Τύποι Ρυπαντών με Επιπτώσεις στο Νευρικό Σύστημα


Μικροσωματίδια και άλλοι αέριοι ρύποι 

Τα μικροσωματίδια φαίνεται ότι παίζουν πρωτεύοντα ρόλο. Η διάγνωση νευρολογικών νοσημάτων σε εργαζομένους των ομάδων διάσωσης κατά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Νέα Υόρκη έχει επισημανθεί ως σημαντική ένδειξη των επιπτώσεων της ρύπανσης από μικροσωματίδια. Αν και αυτά έχουν προκαλέσει το ενδιαφέρον των ερευνητών, εξαιτίας της υψηλής ικανότητας διέλευσης μέσω του αιματοεγκεφαλικού φραγμού, δεν πρέπει να θεωρούνται ως οι αποκλειστικοί αιτιολογικοί παράγοντες. Για παράδειγμα, το όζον είναι ένα ιδιαίτερα δραστικό αέριο, το οποίο – αφού εισέλθει στον οργανισμό μέσω της εισπνοής – αντιδρά με πρωτεΐνες και λιπίδια με αποτέλεσμα την πρόκληση μεταβολών σε κυτταρικό επίπεδο και τη σύνθεση ελευθέρων ριζών ή τοξικών ουσιών. Επίσης, σημειώνεται ότι η μόλυνση του αέρα από μικροσωματίδια και άλλα αέρια δεν περιορίζεται στους ρύπους των βιομηχανικών μονάδων και των οχημάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο αέρας των εσωτερικών χώρων μπορεί να είναι περισσότερο μολυσμένος σε σύγκριση με τον ατμοσφαιρικό. Προϊόντα καθαριότητας, πλαστικά, το παθητικό κάπνισμα και η φορμαλδεΰδη αποτελούν συχνούς ρυπαντές των εσωτερικών χώρων. Μάλιστα, τα τελευταία έτη, η συγκεκριμένη μορφή ρύπανσης έχει μεγιστοποιηθεί εξαιτίας της δόμησης κτιρίων με αυστηρά κριτήρια μόνωσης και περιορισμού των ενεργειακών απωλειών. Σε αυτά τα κτίρια, η αποτροπή του συνεχούς αερισμού (μέσω ανοικτών παραθύρων) διευκολύνει τη συσσώρευση των τοξικών παραγόντων σε υψηλά επίπεδα. 

Φυτοφάρμακα και η σημασία των διοξινών

Οι διοξίνες των φυτοφαρμάκων συνιστούν μία ιδιαίτερη κατηγορία ρυπαντών με επιπτώσεις στο νευρικό σύστημα. Η έκθεση στις διοξίνες έχει συσχετισθεί με αλλοιώσεις της ενδοκυττάριας συγκέντρωσης ιόντων ασβεστίου στα νευρογλοιακά κύτταρα, μειωμένα επίπεδα γλουταθειόνης (προστατευτική ουσία έναντι των τοξικών επιδράσεων), διαταραχές της λειτουργίας των νευροδιαβιβαστών στο κεντρικό νευρικό σύστημα και απώλεια της ικανότητας ρύθμισης του pH. Σε μία μελέτη πριν από 4 περίπου δεκαετίες, 80 από τους 350 εργαζομένους μίας βιομηχανίας φυτοφαρμάκων, οι οποίοι εκτίθεντο σε διοξίνες για 3 έτη, παρουσίαζαν τις πρώιμες ενδείξεις της μόλυνσης. Το 2004, 15 άτομα επανελέγχθηκαν με την εφαρμογή νευρολογικών δοκιμασιών, ώστε να διαπιστωθεί εάν η έκθεση στις διοξίνες είχε απώτερες συνέπειες στο νευρικό σύστημα. Προέκυψε ότι 8 από τους 15 εργαζόμενους παρουσίαζαν διαταραχές του κεντρικού νευρικού συστήματος και διαπιστώθηκε η ύπαρξη σημείων πολυνευροπάθειας σε 9 άτομα. Στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα αναδείχθηκαν ανωμαλίες ποικίλου βαθμού. Συνεπώς, η επίδραση των διοξινών δεν περιορίζεται στην αρχική φάση της μόλυνσης, αλλά επεκτείνεται με την εμφάνιση απώτερων επιπλοκών μετά από σημαντικό χρονικό διάστημα.

Βαρέα μέταλλα

Η έκθεση σε βαρέα μέταλλα αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διάφορων νευρολογικών παθήσεων. Σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι τα δύο πιο νευροτοξικά μέταλλα είναι ο υδράργυρος και ο μόλυβδος. Η επίπτωση που ενδεχομένως ασκούν είναι εξατομικευμένη βάσει γενετικών διαφοροποιήσεων. Η ισχυρή νευροτοξική τους δράση αποδίδεται σε ποικίλους μηχανισμούς. Τόσο ο υδράργυρος όσο και ο μόλυβδος διέρχονται από τις κυτταρικές μεμβράνες, προκαλούν οξειδωτικά αποτελέσματα στα κύτταρα και αντιδρούν με το θείο του οργανισμού (επιφέροντας τη δυσλειτουργία πολλών φυσιολογικών μηχανισμών που εξαρτώνται από σουλφυδρυλικές ομάδες). Ειδικά ο μεθυλο-υδράργυρος παρουσιάζει υψηλή συγγένεια για τις σουλφυδρυλικές ομάδες. Ο οργανικός υδράργυρος αποτελεί την πλέον δραστική μορφή καθώς η απορρόφησή του από τα κύτταρα είναι μεγαλύτερη. Από την άλλη πλευρά, ο μόλυβδος μιμείται το ασβέστιο που είναι σημαντικό ιχνοστοιχείο στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Αυτή η ιδιότητα του μολύβδου έχει πολλές νευρολογικές ανεπιθύμητες ενέργειες αφού επιτρέπει τη διέλευση του μετάλλου μέσω του αιματοεγκεφαλικού φραγμού.

No comments: