Ατμοσφαιρική Ρύπανση: Ποιά Όργανα Βρίσκονται σε Κίνδυνο;

Πολλοί ερευνητές θεωρούν ότι οι επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία μπορεί να είναι σοβαρότερες από αυτές που είχαν υποτεθεί μερικές δεκαετίες πριν, καθώς – εκτός των πνευμόνων – βρίσκονται σε κίνδυνο το μυοκάρδιο, τα αγγεία και ο εγκέφαλος. Επίσης, έχει διαπιστωθεί ότι επίπεδα ρύπανσης, τα οποία χαρακτηρίζονταν παλαιότερα ως σχετικά χαμηλά ή μέτρια, είναι δυνατό να προκαλέσουν βλάβες στον ανθρώπινο οργανισμό, οπότε σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως ασφαλή. Γενικά, έχει καταγραφεί ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και των καρδιακών επεισοδίων, ενώ αρκετές μελέτες επιβεβαιώνουν πιθανές συσχετίσεις με την εμφάνιση καρδιακής ανεπάρκειας, διαταραχών του καρδιακού ρυθμού ή ανακοπής, αγγειοπαθειών και εγκεφαλικών επεισοδίων. Ωστόσο, η σχέση μεταξύ της πρόκλησης θανάτου και της βραχυχρόνιας έκθεσης σε υψηλά επίπεδα μόλυνσης θεωρείται σταθερή, αλλά περιορισμένη. Παρόλο που προσεγγίζοντας το θέμα με την οπτική της Δημόσιας Υγείας το πρόβλημα είναι σημαντικό, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι σε εξατομικευμένο επίπεδο ο κίνδυνος είναι χαμηλός εάν συνεκτιμηθούν άλλοι σοβαροί και καθιερωμένοι παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η αρτηριακή υπέρταση και η παχυσαρκία. Δηλαδή, αν και επιβεβαιώνεται ο ρόλος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης για την εμφάνιση αυτών των νοσημάτων, οι βασικοί προδιαθετικοί παράγοντες συνεχίζουν να θέτουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο για το άτομο.

Το ενδιαφέρον των ερευνητών κατευθύνεται ιδιαίτερα προς τα μικροσωματίδια, τα οποία μολύνουν τον ατμοσφαιρικό αέρα ως παράγωγα της καύσης του άνθρακα και της χρήσης του πετρελαίου ή της βενζίνης στις βιομηχανίες, στα διάφορα μέσα μεταφοράς και στα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής. Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρία Πνευμονολογίας, τα σωματίδια αυτά εισέρχονται με την εισπνοή και συγκεντρώνονται στους πνεύμονες, αλλά παραμένουν ασαφή τα επόμενα στάδια της δράσης τους. Η πλέον αποδεκτή θεωρία υποστηρίζει ότι προκαλείται φλεγμονή του πνευμονικού ιστού, η οποία επεκτείνεται στο αγγειακό δίκτυο αυξάνοντας τις πιθανότητες στένωσης και θρόμβωσης των αγγειακών κλάδων. Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο ορισμένα σωματίδια να εισέρχονται στην αιματική κυκλοφορία προκαλώντας άμεσες επιδράσεις στα αγγεία. Επίσης, είναι πιθανό ο μολυσμένος αέρας να πυροδοτεί ανώμαλες αποκρίσεις του αυτόνομου νευρικού συστήματος που επηρεάζουν τη λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων.

Πάντως, οι περισσότεροι ερευνητές συμφωνούν ότι το πλήρες εύρος των επιπτώσεων της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στον οργανισμό πρέπει να αποδοθεί στην ταυτόχρονη κινητοποίηση διάφορων παθολογικών διεργασιών. Για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι η εκδήλωση κρίσεων άσθματος στους περισσότερους ασθενείς πυροδοτείται από την εισπνοή ερεθιστικών παραγόντων στον αέρα. Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες υποδεικνύουν ότι η χρόνια εισπνοή αέριων ρύπων δεν ευθύνεται μόνο για την πυροδότηση των κρίσεων, αλλά και για την πρόκληση του βρογχικού άσθματος κατά την παιδική ηλικία – με την προϋπόθεση ότι τα παιδιά είναι γενετικά προδιατεθειμένα στη νόσο. Στη διεθνή βιβλιογραφία προστίθενται συνεχώς δεδομένα που επιβεβαιώνουν ότι τόσο η ανάπτυξη όσο και η λειτουργία των πνευμόνων επηρεάζονται από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Τα στοιχεία αυτά αφορούν τις υψηλές συγκεντρώσεις αέριων ρύπων στις οικίες, στις σχολικές μονάδες και στους εξωτερικούς χώρους, όπου συνήθως τα παιδιά κυκλοφορούν και παίζουν καθημερινά.

Παράλληλα με τη διερεύνηση των επιπτώσεων της ρύπανσης του περιβάλλοντος στο καρδιαγγειακό και στο αναπνευστικό σύστημα, διάφορες ερευνητικές ομάδες έχουν επιχειρήσει να μελετήσουν πιθανές συσχετίσεις με παθολογικές καταστάσεις του κεντρικού νευρικού συστήματος. Αφορμή για αυτή την κατεύθυνση στην έρευνα παρείχε η διαπίστωση αλλοιώσεων στον εγκέφαλο ανθρώπων και ζώων που υφίσταντο χρόνια έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις αέριων ρύπων. Ακολούθησε η εργαστηριακή αξιολόγηση αυτών των συσχετίσεων μέσω κατάλληλα σχεδιασμένων πειραματικών προτύπων. Παρά την πρόοδο στον συγκεκριμένο τομέα, είναι απαραίτητες περαιτέρω μελέτες για την πλήρη κατανόηση των συνεπειών της ρύπανσης του περιβάλλοντος στον εγκέφαλο και των πιθανών σχέσεων με την παθογένεια των νοσημάτων του νευρικού συστήματος.

No comments: