Hnn.Blog

A MULTI-ASSAY BLOOD TEST FOR DIAGNOSING MAJOR DEPRESSIVE DISORDER (MDD)

2012-02-20T00:39:00.000+02:00

Diagnosing MDD is based on symptoms reported by the patients. Therefore, accuracy can vary depending on a clinician’s experience. The development of an objective diagnostic tool could potentially improve diagnosis and patient follow-up. Previously, all individual maker-based approaches were demonstrated insufficient sensitivity and specificity for clinical use. Recently, Papakostas et al. assessed the diagnostic performance of a multi-assay, serum based test in two small pilot studies. Nine biomarkers were measured in two samples of MDD patients, and one of non-depressed control subjects. Selected biomarkers represent four biochemical domains (inflammation, the hypothalamic – pituitary – adrenal axis, neurotrogenesis, metabolism):

1. Alpha 1 antitrypsin.

2. Apolipoprotein CIII.

3. Brain-derived neurotrophic factor.

4. Cortisol.

5. Epidermal growth factor.

6. Myeloperoxidase.

7. Prolactin.

8. Resistin.

9. Soluble tumor necrosis factor alpha receptor type II.

The investigators enrolled 36 patients between the ages of 18 and 65 years who had been diagnosed with MDD (63.9% men; mean age, 42.5 years) and 43 non-depressed subjects (32.6% men; mean age, 30.0 years). Mean body mass index (BMI) was 27.7 vs 24.4, respectively. For the replication study, 34 different patients with MDD (44.2% men; mean age, 43.1 years; mean BMI, 30.6) were compared with the control participants from the pilot study. Individual assay values were combined mathematically to yield an MDDScore. A “positive” test was defined as an MDDScore of 50 or greater. In the first study, the test demonstrated a sensitivity and specificity of 91.7% and 81.3%, respectively. The replication study yielded almost identical sensitivity and specificity (91.1% and 81.0%, respectively). Thus, the present study suggest that this test can differentiate MDD patients from non-depressed subjects with adequate sensitivity and specificity. Study limitations included the small number of healthy control participants, which disallowed matching the MDD patients in terms of age, gender, and BMI. Further research is needed in order to confirm the performance of the test across these variables, as well as across different ethnic groups and in various clinical settings. Other points to be considered include:

- Is a non-depressed person with a positive test at risk for developing depression?

- Is a successfully treated patient with a positive test at higher risk for relapse?

ΚΑΤΑΚΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΜΑΚΡΟΖΩΙΑ ΜΕ ΕΝΑ ΧΑΠΙ

2012-02-20T00:30:00.002+02:00

Η επίτευξη της μακροζωίας αποτελεί βασικό αίτημα του ανθρώπου σε όλες τις εποχές. Ωστόσο, η γήρανση συνιστά εγγενές στοιχείο της ζωής. Χάρη στην ανάπτυξη της επιστήμης, ο άνθρωπος έχει επιτύχει να ελέγξει – ως έναν βαθμό – τη διαδικασία της γήρανσης. Διάφορα επιστημονικά δεδομένα έχουν διαμορφώσει το πρότυπο ενός υγιεινού τρόπου ζωής ώστε να επιβραδυνθούν οι εκφυλιστικές διεργασίες στον ανθρώπινο οργανισμό. Ταυτόχρονα, επιστήμονες σε διάφορα ερευνητικά κέντρα παγκοσμίως προσπαθούν να προσδιορίσουν χημικές ουσίες με άμεση αντιγηραντική δράση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι σχετικές μελέτες βασίσθηκαν στην παρατήρηση ότι η δραστική μείωση της θερμιδικής πρόσληψης προκαλεί παράταση της διάρκειας ζωής σε πειραματόζωα. Μεταξύ των ουσιών που μελετώνται είναι η ρεσβερατρόλη, ουσία του κόκκινου κρασιού, και η ραπαμυκίνη, ένα φάρμακο που χορηγείται για την πρόληψη της απόρριψης των μοσχευμάτων.

Σύμφωνα με μελέτες σε πειραματόζωα είναι δυνατή η παράταση της διάρκειας ζωής με την εφαρμογή ενός διαιτολογίου που επιβάλλει σημαντική μείωση της πρόσληψης τροφής. Η αντι-γηραντική δράση του περιορισμού των προσλαμβανομένων θερμίδων έχει επιβεβαιωθεί σε διάφορα είδη (μύκητες, σκουλήκια, μύγες, αράχνες, ψάρια, τρωκτικά). Αντίστοιχα ευνοϊκά ευρήματα προέκυψαν και σε μελέτες με πρωτεύοντα. Για διάστημα 20 ετών, η ερευνητική ομάδα του Richard Weindruch στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin παρακολούθησε 76 πιθήκους (rhesus macaques) εκ των οποίων οι μισοί κατανάλωναν 30% λιγότερες θερμίδες, αρχίζοντας περίπου κατά την ενηλικίωση. Σήμερα, το 37% των πιθήκων αυτής της ομάδας παραμένουν εν ζωή σε αντίθεση με το μόλις 13% των υπολοίπων που ακολουθούσαν το καθιερωμένο διαιτολόγιο. Ωστόσο, η παράταση της επιβίωσης φαίνεται να είναι μόνο ένα από τα οφέλη που διαπιστώθηκαν. Τα ζώα της πρώτης ομάδας παρουσιάζουν καλύτερη κατάσταση υγείας και ήταν λιγότερο πιθανό να εμφανίσουν παθολογικές καταστάσεις που συσχετίζονται με την αύξηση της ηλικίας, όπως καρδιοπάθεια, καρκίνο, νευροεκφυλιστικά νοσήματα ή σακχαρώδη διαβήτη. Βάσει αυτών των ευρημάτων, σε τρία ερευνητικά κέντρα των ΗΠΑ επιχειρείται πλέον να επιβεβαιωθεί εάν το φαινόμενο της παράτασης της επιβίωσης μέσω της μείωσης των προσλαμβανόμενων θερμίδων ισχύει και στον άνθρωπο.

Παρόλα αυτά οι ερευνητές πιστεύουν ότι, ακόμα και αν τα τελικά συμπεράσματα είναι θετικά, υπάρχει κίνδυνος οι συνεπαγόμενες οδηγίες για τη μακροζωία να έχουν την τύχη άλλων μέτρων πρόληψης, όπως αυτών σχετικά με την αποφυγή της καθιστικής ζωής, τη διακοπή του καπνίσματος ή τη μείωση της κατανάλωσης οινοπνεύματος. Σε μία κοινωνία που έχει «εθιστεί» στην κατανάλωση μεγάλης ποσότητας τροφής, η δραστική μείωση των ημερήσιων προσλαμβανόμενων θερμίδων είναι πολύ πιθανό να παραμείνει σε ένα θεωρητικό πλαίσιο, τουλάχιστον για την πλειοψηφία του πληθυσμού. Έτσι, οι ερευνητές στρέφονται στη μελέτη βιοχημικών μηχανισμών που θα επιτρέψουν ο άνθρωπος να ωφεληθεί από την αντιγηραντική δράση της μείωσης των προσλαμβανόμενων θερμίδων χωρίς να απαιτείται να περιορίσει την ποσότητα τροφής που καταναλώνει. Φαίνεται ότι υπάρχουν ορισμένες φυσικές και συνθετικές ουσίες που ενεργοποιούν σε κυτταρικό επίπεδο τις ίδιες βιοχημικές οδούς, οι οποίες πυροδοτούνται όταν το κύτταρο βρίσκεται σε συνθήκες μερικής ανεπάρκειας θρεπτικών συστατικών. Οι μηχανισμοί αυτοί αποτελούν τμήμα των διαδικασιών κυτταρικής προσαρμογής στο στρες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ρεσβερατρόλη, η οποία έχει γίνει ευρύτερη γνωστή για τις ευεργετικές ιδιότητες στην καρδιά. Ωστόσο, μελετώνται και άλλες ουσίες που παραμένουν ακόμα άγνωστες εκτός των επιστημονικών κύκλων. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μία ουσία που αποσκοπεί στην παράταση της επιβίωσης θα μπορούσε παράλληλα να επιφέρει σημαντικές θετικές δράσεις για την υγεία, καθώς πολλές συχνές παθολογικές καταστάσεις (όπως ο καρκίνος, οι καρδιοπάθειες και η άνοια) παρατηρούνται κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες. Ο οργανισμός γηράσκει για πολλούς λόγους και ορισμένοι εξ’ αυτών συνδέονται με την ημερήσια πρόσληψη θερμίδων. Σε περιόδους επάρκειας τροφής, η ενεργοποίηση των μηχανισμών προστασίας από τα παραπροϊοντα του μεταβολισμού δεν είναι ιδιαίτερα υψηλή. Αντίθετα, εάν η διατροφική πρόσληψη είναι περιορισμένη, ο οργανισμός κινητοποιεί αποτελεσματικότερα τους προστατευτικούς μηχανισμούς που διαθέτει. Επιπλέον, η υπερβολική διατροφική πρόσληψη φαίνεται να προκαλεί παθολογικές καταστάσεις με έμμεσους τρόπους, όπως είναι η διεργασία της φλεγμονής ή η άνοδος των επιπέδων της ινσουλίνης.

Η ΓΗΡΑΝΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Κάθε ζωντανός οργανισμός υφίσταται τη φυσική φθορά του χρόνου. Επηρεάζεται το σύνολο του οργανισμού με την έννοια ότι μεταβάλλονται όλα τα κύτταρα και οι λειτουργίες τους. Πολλοί άνθρωποι φοβούνται αυτή την αναπόφευκτη προοπτική, αλλά και τα νοσήματα που συνδέονται με την αύξηση της ηλικίας. Μάλιστα, ειδικά στον άνθρωπο, η γήρανση έχει αποκτήσει έναν πολυπαραγοντικό χαρακτήρα περιλαμβάνοντας σωματικά, ψυχικά και κοινωνικά στοιχεία. Καθώς η ανθρώπινη γνώση σημειώνει βήματα προόδου, αποκαλύπτονται και αναπτύσσονται διάφορες στρατηγικές για την αναστολή (ή έστω την παρεμπόδιση) των μηχανισμών της γήρανσης. Οι μηχανισμοί αυτοί αποτελούν αντικείμενο μελέτης νεότερων επιστημονικών πεδίων, όπως η Πειραματική ή η Βιοϊατρική Γεροντολογία.

Σε αυτό το πλαίσιο είναι ευρέως γνωστές συγκεκριμένες πρακτικές που πιστεύεται ότι συμβάλλουν στην παράταση της επιβίωσης. Διάφορες επιστημονικές μελέτες έχουν καταδείξει τη σημασία ενός μεγάλου αριθμού μέτρων και συνηθειών με αντιγηραντικό όφελος:

- Η τακτική φυσική άσκηση.

- Η σωστή διατροφή.

- Ο επαρκής ύπνος.

- Η αποφυγή ή η διακοπή αρνητικών συνηθειών, όπως του καπνίσματος.

- Η μη έκθεση σε βλαπτικούς παράγοντες του περιβάλλοντος (π.χ. ατμοσφαιρική ρύπανση, έντονη ηλιακή ακτινοβολία).

- Η εφαρμογή τεχνικών χαλάρωσης.

- Ο περιοδικός έλεγχος της κατάστασης της υγείας μέσω προληπτικών εξετάσεων.

Η αποτοξίνωση του οργανισμού μέσω της σωστής διατροφής και της άσκησης έχει μεγάλη σημασία για τη διατήρηση της ισορροπίας σε κυτταρικό επίπεδο, αλλά και σε υψηλότερες οργανωτικές δομές στο ανθρώπινο σώμα (όπως στα διάφορα συστήματα). Εκτεταμένη έρευνα έχει πραγματοποιηθεί στον τομέα της διατροφής. Ενδεικτικά αναφέρονται οι υποδείξεις για την κατανάλωση υγιεινών λιπαρών, την πρόσληψη ω3-λιπαρών οξέων από ψάρια (όπως ο σολομός, η σαρδέλα και ο τόνος) και τον περιορισμό της κατανάλωσης ουσιών που πυροδοτούν τη φλεγμονώδη διεργασία στον οργανισμό (π.χ. ζάχαρη). Ιδιαίτερο τμήμα της σχετικής έρευνας αφορά τις αντιοξειδωτικές ουσίες, οι οποίες χαρακτηρίζονται από την ικανότητα εξουδετέρωσης των ελευθέρων ριζών. Οι ελεύθερες ρίζες προκαλούν βλάβες στα κύτταρα και συνδέονται με το φαινόμενο της γήρανσης. Αρχικά είχε υποτεθεί ότι οι αντιοξειδωτικές ουσίες μπορεί να έχουν κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια παράτασης της επιβίωσης του ανθρώπου. Ωστόσο, πλέον, είναι αποδεκτό ότι η πρόσληψη των απαραίτητων αντιοξειδωτικών συστατικών δρα επικουρικά σε συνδυασμό με τις άλλες προληπτικές στρατηγικές. Ακόμα έχει αξιολογηθεί η σημασία ορισμένων ορμονών (π.χ. αυξητική ορμόνη, οιστρογόνα, προγεστερόνη, τεστοστερόνη, θυρεοειδικές ορμόνες) για την επιβράδυνση ή και την αναστολή της γήρανσης. Ταυτόχρονα, όμως, οι ερευνητές συνεχίζουν την προσπάθεια ώστε να επιτύχουν τον προσδιορισμό άλλων βιοχημικών μηχανισμών που μπορεί να αποτελέσουν τη βάση για αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις στο μέλλον.

ΛΕΙΤΟΥΡΓΏΝΤΑΣ ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΤΕΡΗΣΗΣ

Όπως αναφέρθηκε, ο δραστικός περιορισμός των προσλαμβανομένων θερμίδων έχει συνδεθεί με την αύξηση της διάρκειας ζωής και τη μείωση του κινδύνου νοσημάτων με εκφυλιστική αιτιολογία. Μία ουσία, η οποία θα χορηγείτο με αυτούς τους σκοπούς, πρέπει να επιδρά στις βιοχημικές οδούς με αντίστοιχο τρόπο προς τα όσα παρατηρούνται σε συνθήκες διατροφικής στέρησης. Η έρευνα έχει στραφεί στους μηχανισμούς επεξεργασίας της γλυκόζης. Συγκεκριμένα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η mannoheptulose, μία ουσία που βρίσκεται στο αβοκάντο αν και η περιεκτικότητά της μειώνεται ταχέως καθώς το φρούτο ωριμάζει. Η mannoheptulose αναστέλλει μερικώς την εξοκινάση, η οποία συμμετέχει στην κατάλυση των χημικών αντιδράσεων που επιτρέπουν την ενεργειακή αξιοποίηση της γλυκόζης από τα κύτταρα (γλυκόλυση). Όταν η εξοκινάση βρίσκεται σε ανεπάρκεια, τα κύτταρα δέχονται το μήνυμα ότι η προσλαμβανόμενη ενέργεια δεν είναι ικανοποιητική. Για αυτόν τον λόγο, ορισμένοι ειδικοί θεωρούν ότι η mannoheptulose και – γενικά – οι αναστολείς της γλυκόλυσης μπορεί να υπερτερούν έναντι των όποιων άλλων ουσιών αξιολογούνται σήμερα, καθώς εμφανίζουν παρόμοιες επιδράσεις με τη διατροφική στέρηση. Πράγματι, καταγράφηκε παράταση της επιβίωσης κατά 30% σε πειραματόζωα, στα οποία χορηγείτο mannoheptulose, χωρίς να περιορισθούν οι θερμίδες που ελάμβαναν.

ΡΕΣΒΕΡΑΤΡΟΛΗ ΚΑΙ ΣΙΡΤΟΥΙΝΕΣ

Η mannoheptulose δεν είναι η μόνη φυσική ουσία που μιμείται τη θερμιδική στέρηση. Σε αυτή την ομάδα ουσιών ανήκει και η ρεσβερατρόλη, η οποία είναι μία πολυφαινόλη που βρίσκεται στον φλοιό των κόκκινων σταφυλιών, στα μούρα και στα φιστίκια. Ασκώντας αντιοξειδωτικές και άλλες ευεργετικές δράσεις έχει αξιολογηθεί για την ανάπτυξη διαφόρων κυτταρικών θεραπειών, ενώ συνδέεται και με τις θετικές επιδράσεις του κόκκινου κρασιού για την υγεία. Επίσης, η ρεσβερατρόλη ενεργοποιεί μία ομάδα ενζύμων που ονομάζονται σιρτουίνες. Ειδικά σε περιόδους στρες (όπως υπό συνθήκες διατροφικής ανεπάρκειας), οι σιρτουίνες δρουν προάγοντας την αποακετυλίωση πρωτεϊνών. Για λόγους που παραμένουν ακόμα ασαφείς, τα κύτταρα είναι περισσότερο προστατευμένα από ενδεχόμενες βλάβες όταν η συγκέντρωση αυτών των ενζύμων είναι υψηλή. Βάσει των αποτελεσμάτων της δεκαετούς σχετικής έρευνας οι σιρτουίνες συμβάλλουν στην πρόληψη διαφόρων παθολογικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων του σακχαρώδους διαβήτη, των εγκεφαλικών επεισοδίων και των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων (π.χ. νόσος Alzheimer και Parkinson). Ωστόσο, υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις σχετικά με τον ρόλο τους στη γήρανση. Δεν έχει απολύτως αποδειχθεί ότι η ρεσβερατρόλη ή οι σιρτουίνες μπορούν να οδηγήσουν σε ανεξάρτητη παράταση της επιβίωσης, πέρα από τη διαπιστούμενη προστασία έναντι νοσημάτων που αποτελούν αίτια θνησιμότητας. Πιθανώς, η διάκριση να φαίνεται εξαιρετικά λεπτή, αλλά για τους ερευνητές τα δύο ενδεχόμενα διαφέρουν σημαντικά.

Παλαιότερες μελέτες έχουν επιβεβαιώσει ότι η ρεσβερατρόλη ενεργοποιεί τη γονιδιακή έκφραση των σιρτουινών και επιμηκύνει τη διάρκεια ζωής σε διάφορα είδη, από τους μύκητες και τα σκουλήκια έως τα τρωκτικά. Εκτός από τη ρεσβερατρόλη υπάρχουν και άλλοι ενεργοποιητές των σιρτουινών, όπως η ισονικοτιναμίδη, η βουτεϊνη και η λουτεολίνη. Ωστόσο, η ρεσβερατρόλη αποτελεί τον ισχυρότερο ενεργοποιητή της γονιδιακής έκφρασης αυτών των ενζύμων. Το 2006 δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature μία πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη σχετικά με την αντιγηραντική δράση της ρεσβερατρόλης. Μία ερευνητική ομάδα στο Πανεπιστήμιο Harvard, υπό τον Δρα David Sinclair, επιχείρησε να αξιολογήσει τις επιδράσεις της χορήγησης ρεσβερατρόλης σε παχύσαρκα ποντίκια. Χώρισαν τα πειραματόζωα σε δύο ομάδες και σε ηλικία ενός έτους (μία μέση ηλικία για τα ποντίκια) άρχισαν την εφαρμογή ενός διαιτολογίου πλούσιου σε λιπαρά και με υψηλή θερμιδική πρόσληψη. Η διαφορά ήταν ότι τα πειραματόζωα της πρώτης ομάδας ελάμβαναν παράλληλα ρεσβερατρόλη σε δόση 22 mg/kg. Όπως αναμενόταν, τα ποντίκια εμφάνισαν σύντομα παχυσαρκία. Όμως, ενώ στη δεύτερη ομάδα η αύξηση του σωματικού βάρους συνοδεύθηκε από παθολογικές καταστάσεις όπως ο διαβήτης, το λιπώδες ήπαρ και οι κακοήθεις νεοπλασίες, τα πειραματόζωα της άλλης ομάδας βρίσκονταν σε καλύτερη κατάσταση υγείας και έζησαν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η παρατηρούμενη μείωση του κινδύνου θανάτου ήταν 30% με αποτέλεσμα η θνησιμότητα να επανέλθει στα επίπεδα των ποντικιών που τρέφονται σύμφωνα με το καθιερωμένο διαιτολόγιο. Επίσης, η συμπληρωματική χορήγηση ρεσβερατρόλης συσχετίσθηκε με την επιδιόρθωση διαταραχών του μεταβολισμού της γλυκόζης και της ινσουλίνης. Ωστόσο, δεν καταγράφηκε επίδραση στα επίπεδα των ελεύθερων λιπαρών οξέων και της χοληστερόλης, τα οποία παρέμειναν πολύ υψηλότερα έναντι αυτών που ακολουθούσαν το καθιερωμένο διαιτολόγιο. Δηλαδή, διαπιστώθηκε ότι η ρεσβερατρόλη μπορεί να εξουδετερώσει μερικώς τις αρνητικές συνέπειες της αυξημένης θερμιδικής πρόσληψης αναφορικά με την εμφάνιση νοσημάτων και τη διάρκεια της ζωής. Ο Δρ Sinclair υποστηρίζει ότι οι σιρτουίνες είναι πιθανό να δρουν ως «φρουροί» των κυττάρων επιτρέποντας σε αυτά να επιβιώσουν από ενδεχόμενες βλάβες. Το 2003, σε αντίστοιχο άρθρο στο ίδιο περιοδικό, οι ερευνητικές ομάδες των Howitz και Sinclair είχαν αναφέρει ότι η ρεσβερατρόλη επιμηκύνει τη διάρκεια ζωής του μύκητα Saccharomyces cerevisiae. Αργότερα, ο Δρ Sinclair και οι συνεργάτες του κατέληξαν σε παρόμοια ευρήματα μελετώντας τον σκώληκα Caenorhabditis elegans και τη φρουτόμυγα Drosophila melanogaster. Το 2007, μία άλλη ερευνητική ομάδα επιβεβαίωσε τη δράση της ρεσβερατρόλης στον σκώληκα Caenorhabditis elegans, αλλά μία τρίτη ομάδα απέτυχε να διαπιστώσει σταθερή παράταση της επιβίωσης και στα δύο αυτά είδη (Caenorhabditis elegans, Drosophila melanogaster). Το ίδιο έτος με τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων στα ποντίκια από τον Δρα Sinclair, Ιταλοί ερευνητές διαπίστωσαν παρόμοιες θετικές επιδράσεις σε ένα ψάρι με μέση διάρκεια ζωής μόνο εννέα εβδομάδων (Nothobranchius furzeri). Η συμπληρωματική χορήγηση ρεσβερατρόλης επέτυχε παράταση της μέσης διάρκειας ζωής κατά 56% και συσχετίσθηκε με παραμέτρους όπως η καλύτερη κινητικότητα στο νερό και η μάθηση αποφυγής δυσάρεστων ερεθισμάτων. Οι ερευνητές ανέφεραν μία ελαφρά αύξηση της θνησιμότητας στα νεαρά ψάρια και διατύπωσαν την υπόθεση ότι η ήπια τοξική δράση της ρεσβερατρόλης πιθανώς να ενεργοποιεί αμυντικούς μηχανισμούς, οι οποίοι τελικά επιτρέπουν την παράταση της επιβίωσης σε αυτό το ζωικό είδος. Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες με ποντίκια που τρέφονταν σύμφωνα με το καθιερωμένο διαιτολόγιο απέτυχαν να επιβεβαιώσουν την ευεργετική δράση της ρεσβερατρόλης σχετικά με τη διάρκεια ζωής, ακόμα και σε οκταπλάσια δόση συγκριτικά με αυτή που αξιολογήθηκε στην ενθαρρυντική μελέτη του 2006 από τον Δρα Sinclair. Μάλιστα, φετινό άρθρο στο περιοδικό Nature υποστηρίζει ότι τα όποια θετικά συμπεράσματα προηγούμενων μελετών παρουσιάζουν σημαντικό έλλειμμα αξιοπιστίας εξαιτίας σφαλμάτων στις ομάδες ελέγχου της εφαρμοζόμενης πειραματικής διαδικασίας.

ΟΙ ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΡΕΣΒΕΡΑΤΡΟΛΗΣ

Το 1997 διαπιστώθηκε ότι η τοπική εφαρμογή της ρεσβερατρόλης σε πειραματόζωα προλαμβάνει την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος. Από τότε η αντικαρκινική δράση της ουσίας έχει μελετηθεί σε διάφορα πειραματικά μοντέλα. Δυστυχώς, τα στοιχεία της φαρμακοκινητικής υποδεικνύουν ότι ακόμα και υψηλές δόσεις μπορεί να μην οδηγούν στις συγκεντρώσεις που απαιτούνται ώστε η ουσία να έχει συστηματική (μη τοπική) προληπτική δράση. Αυτό βρίσκεται σε συμφωνία με πειραματικά δεδομένα, τα οποία συνηγορούν στο ότι η in vivo αποτελεσματικότητα της ουσίας περιορίζεται από την πτωχή βιοδιαθεσιμότητά της. Τα ισχυρότερα αποτελέσματα προκύπτουν σε νεοπλασίες όπου είναι δυνατή η τοπική χορήγηση της ρεσβερατρόλης (π.χ. καρκίνος του δέρματος, όγκοι του γαστρεντερικού σωλήνα). Σε άλλες μορφές καρκίνου, τα ευρήματα παραμένουν αβέβαια ακόμα και με τη χορήγηση εξαιρετικά υψηλών δόσεων. Έτσι, μετά από έκθεση πειραματόζωων σε καρκινογόνους παράγοντες, η ρεσβερατρόλη επέτυχε μείωση του αριθμού και του μεγέθους νεοπλασιών του οισοφάγου (δόση 1 mg/kg) και περιόρισε ή απέτρεψε την ανάπτυξη καρκινωμάτων στο έντερο (δόση 0,02 – 8 mg/kg). Αντίστοιχα, η τοπική χορήγηση της ουσίας σε ποντίκια, πριν και μετά την έκθεση σε ακτινοβολία UVB, απέτρεψε τις δερματικές βλάβες και συσχετίσθηκε με μείωση της εμφάνισης καρκίνου του δέρματος στον υπό μελέτη πληθυσμό. Ωστόσο, η χορήγηση της ουσίας από το στόμα αποδείχθηκε αναποτελεσματική για την πρόληψη της νόσου σε πειραματόζωα, στα οποία είχαν μεταφερθεί κύτταρα μελανώματος. Παρόμοια αρνητικά ευρήματα προέκυψαν αναφορικά με τον καρκίνο του πνεύμονα ή τη λευχαιμία, αν και η ενδοπεριτοναϊκή χορήγηση 2,5 – 10 mg/kg ρεσβερατρόλης επιβράδυνε την εξάπλωση μεταστατικών καρκινωμάτων του πνεύμονα σε ποντίκια. Ακόμα, η χορήγηση της ουσίας φαίνεται ότι προφυλάσσει από την εμφάνιση νεοπλασιών στους μαστούς πειραματόζωων, παρόλο που δεν επηρεάζει την ανάπτυξη υπαρχόντων όγκων. Σε μία άλλη μελέτη, η ρεσβερατρόλη επέτυχε την επιβράδυνση της ανάπτυξης νευροβλαστώματος σε ποντίκια. Σημειώνεται ότι όλες οι προηγούμενες μελέτες περιλαμβάνουν πειραματικά μοντέλα κατά τα οποία η εμφάνιση των νεοπλασμάτων προκλήθηκε τεχνητά από τους ερευνητές. Τρεις άλλες μελέτες αξιολόγησαν την επίδραση της ρεσβερατρόλης, υπό φυσιολογικές συνθήκες, αναφορικά με τον κίνδυνο καρκίνου. Σύμφωνα με τα ευρήματά τους, η συμπληρωματική χορήγηση της ουσίας δεν επηρέασε σημαντικά την εμφάνιση των κακοήθων νεοπλασιών ή τη θνησιμότητα από κακοήθη αίτια στους πληθυσμούς των πειραματόζωων. Ωστόσο, πρόσφατα, ερευνητές του Ινστιτούτου Μελετών Lerner στο Cleveland ανακάλυψαν ότι ο συνδυασμός της ρεσβερατρόλης με τη ραπαμυκίνη εμφανίζει κατασταλτική δράση σε καρκινικά κύτταρα του μαστού, τα οποία είναι ανθεκτικά στη χορήγηση της ραπαμυκίνης. Στη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Cancer Letters, αναφέρεται ότι το ογκοκατασταλτικό γονίδιο ΡΤΕΝ συμβάλλει στις αντινεοπλασματικές ιδιότητες της ρεσβερατρόλης όταν συγχορηγείται με τη ραπαμυκίνη. Μάλιστα, διαπιστώθηκε ότι η ραπαμυκίνη, η ρεσβερατρόλη και οι συνδυασμοί αυτών των ουσιών αναστέλλουν την κυτταρική ανάπτυξη με δοσοεξαρτώμενο τρόπο. Στις τρεις κυτταρικές σειρές που μελετήθηκαν, η παρουσία χαμηλών συγκεντρώσεων των ουσιών επαρκούσε για την αναστολή της κυτταρικής ανάπτυξης κατά 50%. Αν και είναι ακόμα πρώιμο, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα ευρήματά τους μπορεί να οδηγήσουν στη χρήση της ρεσβερατρόλης ως επικουρικής ουσίας στα σχήματα της κλασικής χημειοθεραπείας.

ΑΛΛΕΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΡΕΣΒΕΡΑΤΡΟΛΗΣ

1. Παχυσαρκία. Σύμφωνα με τον Δρα Feng Liu, καθηγητή της Φαρμακολογίας, η ρεσβερατρόλη ενεργοποιεί τη σύνθεση της αντιπονεκτίνης, μίας ορμόνης που εκκρίνεται από κύτταρα που αποθηκεύουν το λίπος. Είναι γνωστό ότι η αντιπονεκτίνη εμφανίζει μεγάλο εύρος ευεργετικών επιδράσεων αναφορικά με τις παθολογικές καταστάσεις που συνδέονται με την παχυσαρκία. Φαίνεται ότι τόσο αυτή όσο και η ρεσβερατρόλη έχουν σημαντικές ιδιότητες έναντι της ανάπτυξης του φαινομένου αντοχής στην ινσουλίνη. Τα σχετικά ευρήματα σε κυτταρικές καλλιέργειες και πειραματόζωα δημοσιεύθηκαν πρόσφατα στο περιοδικό Journal of Biological Chemistry. O Δρ Liu πιστεύει ότι μπορεί να αποτελέσουν τη βάση για την ανάπτυξη καινούργιων φαρμακευτικών ουσιών σε αυτόν τον τομέα.

2. Σακχαρώδης διαβήτης. Οι υπογλυκαιμικές ιδιότητες της ρεσβερατρόλης έχουν επιβεβαιωθεί σε ποντίκια, στα οποία είχε προκληθεί η εμφάνιση διαβήτη τεχνητά. Επίσης, διαπιστώθηκε ότι περιορίζει κοινές εκδηλώσεις της νόσου όπως η πολυδιψία, η πολυφαγία και η μείωση του σωματικού βάρους. Στον άνθρωπο (κλινικές μελέτες φάσης Ιb και IIa), η χορήγηση ρεσβερατρόλης επέτυχε μείωση των επιπέδων της γλυκόζης του αίματος.

3. Καρδιοπάθειες. Η μέτρια κατανάλωση κόκκινου κρασιού μειώνει τον κίνδυνο των καρδιοπαθειών. Φαίνεται ότι η ρεσβερατρόλη παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτό το φαινόμενο μέσω της αναστολής της έκφρασης του μορίου προσκόλλησης των ενδοθηλιακών κυττάρων, του περιορισμού του πολλαπλασιασμού των λείων μυϊκών κυττάρων των αγγείων, της παρεμπόδισης της συσσώρευσης των αιμοπεταλίων και της αναστολής της υπεροξείδωσης της λιποπρωτεϊνης χαμηλής πυκνότητας.

4. Νευροεκφυλιστικά νοσήματα. Τον Νοέμβριο του 2008, ερευνητές του Πανεπιστημίου Cornell ανακοίνωσαν ότι η συμπληρωματική χορήγηση ρεσβερατρόλης περιορίζει σημαντικά τον σχηματισμό πλακών στον εγκέφαλο πειραματόζωων. Οι πλάκες αυτές αποτελούν βασικό στοιχείο της παθογένειας της νόσου Alzheimer και άλλων νευροεκφυλιστικών νοσημάτων. Συγκεκριμένα, η πρόσληψη της ουσίας από το στόμα επέτυχε μεγάλη μείωση των πλακών, κυρίως στον υποθάλαμο (- 90%) και στο ραβδωτό σώμα (- 89%). Οι νευροπροστατευτικές δράσεις της ουσίας έχουν επιβεβαιωθεί σε διάφορα πειραματικά μοντέλα. Θεωρητικά, η λήψη ρεσβερατρόλης μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό του σχηματισμού πλακών β-αμυλοειδούς και στον άνθρωπο. Πρόκειται για μία εκφυλιστική διαδικασία, η οποία προκύπτει σε συνάρτηση με τη γήρανση του εγκεφάλου. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι ο μηχανισμός περιορισμού των πλακών βασίζεται στην ικανότητα της ρεσβερατρόλης να συνδέεται με τον χαλκό.

5. Φλεγμονές. Οι αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες της ρεσβερατρόλης έχουν επιβεβαιωθεί σε διάφορα πειραματικά μοντέλα. Συγκεκριμένα έχει επιτευχθεί η αναστολή τόσο της οξείας όσο και της χρόνιας φάσης της φλεγμονώδους διεργασίας, αλλά και η μείωση της σύνθεσης του αραχιδονικού οξέος σε πειραματόζωα που εκτέθηκαν σε παράγοντες διέγερσης του ανοσοποιητικού συστήματος. Μάλιστα, η ρεσβερατρόλη μπορεί να αποκτήσει θέση στη θεραπευτική αντιμετώπιση των αρθρίτιδων. Μετά από χορήγηση σε κουνέλια, τα οποία εμφάνιζαν αρθρίτιδα, η ουσία εκδήλωσε προστατευτικές δράσεις στον αρθρικό χόνδρο έναντι της τοπικής επέκτασης της φλεγμονής.

6. Ιογενείς λοιμώξεις. Διάφορες μελέτες αναφέρουν ότι η ρεσβερατρόλη παρεμποδίζει τον πολλαπλασιασμό του ιού του απλού έρπητα τύπου. Σε πειραματόζωα, μετά από χορήγηση της ουσίας, δεν παρατηρήθηκαν οι δερματικές βλάβες που αποτελούν εκδηλώσεις της λοίμωξης από αυτόν τον ιό. Αντίστοιχες ανασταλτικές δράσεις της ρεσβερατρόλης παρατηρούνται και σε άλλες ιογενείς λοιμώξεις (έρπης ζωστήρας, ιοί γρίπης, ιοί του αναπνευστικού, κυτταρομεγαλοϊός). Επίσης, η ουσία δρα συνεργικά με διάφορα αντιϊικά φάρμακα στον έλεγχο του ιού του συνδρόμου επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας.

ΟΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΡΕΣΒΕΡΑΤΡΟΛΗ

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι το μέλλον της έρευνας σχετικά με τη ρεσβερατρόλη δεν είναι ενθαρρυντικό. Πολλές φαρμακευτικές εταιρίες έχουν επιλέξει να αναστείλουν ή να ακυρώσουν τα σχετικά ερευνητικά προγράμματα επειδή το εμπορικό όφελος της εκμετάλλευσης μίας φυσικής ουσίας δεν δικαιολογεί το απαραίτητο κόστος της έρευνας. Οι προσπάθειες να συνθέσουν μία τεχνητή ουσία με δράσεις παρόμοιες της ρεσβερατρόλης, για την οποία θα μπορούσαν να λάβουν δικαιώματα πατέντας, δεν στέφθηκαν με επιτυχία έως σήμερα.

Παρόλα αυτά, η εγκατάλειψη της ερευνητικής προσπάθειας σε αυτόν τον τομέα δεν είναι καθολική. Ένα πρόγραμμα, με την επίσημη ονομασία «Danish Council for Strategic Research», βρίσκεται σε αρχικό στάδιο στη Δανία. Θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη μελέτη σχετικά με τη ρεσβερατρόλη που έχει πραγματοποιηθεί έως σήμερα και αναμένεται να παράσχει σημαντικά δεδομένα αναφορικά με τις μακροχρόνιες επιδράσεις της ουσίας στον ανθρώπινο οργανισμό. Με τη συνεργασία πέντε ερευνητικών ιδρυμάτων (Aarhus University, Aarhus University Hospital, University of Southern Denmark, Roskilde University, Pennsylvania State University) επιδιώκεται η προαγωγή της χρήσης της ρεσβερατρόλης σε όλα τα επίπεδα, από τη βασική ιατρική φροντίδα έως τις ενδεχόμενες νοσοκομειακές εφαρμογές. Οι ερευνητές επικεντρώνονται στις παθολογικές καταστάσεις που συνδέονται με την παχυσαρκία, για τις οποίες η ρεσβερατρόλη μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη τόσο για τον ασθενή όσο και για την κοινότητα. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και των συνοδών νοσημάτων πρόκειται να αποτελέσει ιατρική εξέλιξη πρώτης γραμμής, η οποία ταυτόχρονα θα περιορίσει το σημερινό κόστος των συστημάτων παροχής φροντίδας. Έχουν τεθεί τρεις βασικοί ερευνητικοί στόχοι: το μεταβολικό σύνδρομο, η οστεοπόρωση και η χρόνια φλεγμονή. Σκοπός είναι να αποδειχθεί ότι η συμπληρωματική χορήγηση ρεσβερατρόλης μπορεί να εξουδετερώσει τις αρνητικές επιπτώσεις της περίσσειας λιπώδους ιστού στο σώμα. Επίσης, πρόκειται να μελετηθεί η ήπια φλεγμονώδης διεργασία που συσχετίζεται με τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ και το λιπώδες ήπαρ μη αλκοολικής αιτιολογίας. Ένα συχνό πρόβλημα των μακροχρόνιων κλινικών μελετών είναι η μη συμμόρφωση των συμμετεχόντων με το πρωτόκολλο πρόσληψης των υπό μελέτη θρεπτικών συστατικών. Για αυτόν τον λόγο, οι ερευνητές επιχειρούν να προσδιορίσουν ορισμένους βιολογικούς δείκτες του αίματος και των ούρων που θα τους επιτρέπουν να παρακολουθούν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις μεταβολές στον οργανισμό των συμμετεχόντων.

Ένα άλλο ερευνητικό πρόγραμμα έχει τεθεί σε εφαρμογή από το Κολλέγιο Albert Einstein. Αποσκοπεί στη μελέτη της σχέσης της ρεσβερατρόλης με τον προ-διαβήτη. Μία βασική διαταραχή σε αυτή την παθολογική κατάσταση είναι η αδυναμία του οργανισμού να χρησιμοποιήσει αποτελεσματικά την ινσουλίνη. Τα επίπεδα της γλυκόζης του αίματος είναι αυξημένα, αλλά όχι σε τέτοιο βαθμό ώστε να τεθεί η διάγνωση του διαβήτη. Επειδή η διαταραχή της αντοχής στη γλυκόζη οξύνεται με την πάροδο της ηλικίας, οι ερευνητές περιέλαβαν στη μελέτη 30 ασθενείς ηλικίας 50 – 80 ετών. Σημειώνεται ότι το 40% των ατόμων άνω των 60 ετών παρουσιάζει τη διαταραχή, η οποία αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακού ή εγκεφαλικού επεισοδίου κατά περίπου 50%. Αρχικά, πρόκειται να μελετηθεί η επίδραση της ρεσβερατρόλης στην κυτταρική λειτουργία σε δείγμα μυϊκού ιστού κάθε ασθενούς και οι επιπτώσεις της στο κυκλοφορικό σύστημα. Κατόπιν, οι συμμετέχοντες θα χωριστούν σε δύο ομάδες, εκ των οποίων η πρώτη θα λάβει τη ρεσβερατρόλη ενώ η δεύτερη θα χρησιμοποιηθεί ως ομάδα ελέγχου με λήψη ψευδοφαρμάκου. Τα έως σήμερα δεδομένα συνηγορούν στο ότι η ρεσβερατρόλη μπορεί να έχει σημαντική θέση στην πρόληψη και στη θεραπεία του διαβήτη. Ωστόσο, απουσιάζουν τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες με αυτό το αντικείμενο. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι τα αποτελέσματα της μελέτης τους θα επιτρέψουν τον σχεδιασμό νέων προληπτικών και θεραπευτικών στρατηγικών έναντι του διαβήτη τύπου ΙΙ.

ΡΑΠΑΜΥΚΙΝΗ: ΣΤΟΧΕΥΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟ

Η ραπαμυκίνη χορηγείται σε μεταμοσχευθέντες ασθενείς για την πρόληψη της απόρριψης του μοσχεύματος. Επίσης, χρησιμοποιείται στις ενδοπροθέσεις (stents) για τη διάνοιξη των στεφανιαίων αγγείων. Επειδή η χορήγηση της ουσίας προκαλεί στέρηση θρεπτικών συστατικών στους κακοήθεις όγκους, πρόσφατα έχει αξιολογηθεί και σε ογκολογικούς ασθενείς στο πλαίσιο κλινικών μελετών. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι οι μεταμοσχευθέντες ασθενείς (που λαμβάνουν ραπαμυκίνη) παρουσιάζουν χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου. Μάλιστα, το προηγούμενο έτος δημοσιεύθηκε μία μελέτη σύμφωνα με την οποία η ραπαμυκίνη επέτυχε αναστροφή της νοητικής δυσλειτουργίας σε πειραματόζωα με οζώδη σκλήρυνση. Όσον αφορά την παράταση της διάρκειας ζωής, η ραπαμυκίνη πιστεύεται ότι επιδρά μέσω παρόμοιων μηχανισμών με τον περιορισμό της θερμιδικής πρόσληψης. Πιθανώς να αναστέλλει τις ίδιες μεταβολικές οδούς που επηρεάζονται από τη μείωση της πρόσληψης τροφής ή την πτώση των επιπέδων των αυξητικών παραγόντων. Οι μηχανισμοί αυτοί συμμετέχουν στη ρύθμιση πολλών διεργασιών του κυτταρικού μεταβολισμού, αλλά και στις αποκρίσεις στο στρες. Παρόλα αυτά, δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι η ραπαμυκίνη δρα με τον ίδιο ακριβώς τρόπο σε σχέση με τον θερμιδικό περιορισμό, δεδομένου ότι τα πειραματόζωα (που ελάμβαναν την ουσία) δεν έχασαν σωματικό βάρος στις ανάλογες μελέτες.

Η χορήγηση της ραπαμυκίνης δίδει το μήνυμα στο κύτταρο ότι η παροχή ενέργειας είναι ανεπαρκής. Η mTOR (mammalian – Target of Rapamycin) είναι μία πρωτεϊνη που κωδικοποιείται από το γονίδιο FRAP1 (στον άνθρωπο). Ρυθμίζει την κυτταρική ανάπτυξη, τον πολλαπλασιασμό και την επιβίωση, όπως και άλλες ενδοκυττάριες διεργασίες (π.χ. πρωτεϊνοσύνθεση). Η ραπαμυκίνη αποτελεί αναστολέα αυτής της πρωτεϊνης. Επίσης, η mTOR ενεργοποιεί την πρωτεϊνη S6K1. Το 2009, μία ομάδα Βρετανών ερευνητών ανακοίνωσε στο περιοδικό Science ότι τα ποντίκια, τα οποία στερούνται λειτουργικής πρωτεϊνης S6K1 λόγω γενετικών μεταλλάξεων, ζουν περισσότερο. Επίσης, παρατήρησαν μεταβολές στην έκφραση των γονιδίων σε συνάρτηση με τις αυξομειώσεις της θερμιδικής πρόσληψης. Το ίδιο έτος, στο περιοδικό Nature, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τέξας και δύο συνεργαζόμενα ιδρύματα ανακοίνωσαν ότι η ραπαμυκίνη επέτυχε αύξηση της επιβίωσης σε ποντίκια κατά 28 – 38%. Σύμφωνα με την αρχική πρόθεση των ερευνητών, η χορήγηση της ραπαμυκίνης θα άρχιζε όταν τα πειραματόζωα είχαν ηλικία τεσσάρων μηνών. Όμως, εξαιτίας δυσκολιών στην παρασκευή της τροφής (η περιεχόμενη ραπαμυκίνη έπρεπε να είναι αρκετά σταθερή ώστε να φθάνει στο έντερο προτού διασπασθεί), η χορήγηση της ουσίας άρχισε σε ηλικία 20 μηνών. Έτσι, οι ερευνητές υπέθεσαν ότι τα πειραματόζωα ήταν σε μεγάλη ηλικία για να έχει την οποιαδήποτε επίδραση η ραπαμυκίνη. Προς έκπληξή τους διαπιστώθηκε ότι η ηλικία στην οποία το 90% των πειραματόζωων είχε πεθάνει ανήλθε από 1.078 σε 1.179 ημέρες για τα αρσενικά και από 1.094 σε 1.245 ημέρες για τα θηλυκά ποντίκια (σε σχέση με την ομάδα ελέγχου). Πάντως, σημειώνεται η παράταση της επιβίωσης κατά 28 – 39% αφορά την περίοδο μετά την ηλικία των 20 μηνών. Κατά μέσο όρο, η αύξηση της συνολικής επιβίωσης ήταν 9,4% για τα αρσενικά και 13,8% για τα θηλυκά ποντίκια.

Παρόλα αυτά, η χορήγηση της ραπαμυκίνης εμφανίζει ορισμένα μειονεκτήματα, τα οποία οι ερευνητές οφείλουν να υπερκεράσουν ούτως ώστε να καταστεί δυνατή η χρήση της στον άνθρωπο (με σκοπό την αύξηση της διάρκειας ζωής). Το κυριότερο αφορά την ανοσοκατασταλτική δράση της ουσίας. Στις σχετικές μελέτες τα πειραματόζωα επιβιώνουν σε αυστηρά ελεγχόμενες συνθήκες ως προς τον κίνδυνο λοιμώξεων, οι οποίες είναι μη ρεαλιστικές για τον άνθρωπο. Μία πιθανή λύση συνδέεται με την κατάλληλη δοσολογία. Η χορηγούμενη δόση στα πειραματόζωα είναι 2,24 mg ανά Kg σωματικού βάρους. Δηλαδή, είναι σημαντικά μεγαλύτερη από αυτή που χορηγείται στον άνθρωπο με σκοπό την ανοσοκαταστολή (μεταξύ 2 – 5 mg την ημέρα). Πιθανώς, η απαιτούμενη δόση να είναι μικρότερη για την αύξηση της διάρκειας ζωής. Πιο ενδιαφέρουσα προοπτική παρέχει η προσπάθεια τροποποίησης του μορίου της ραπαμυκίνης ώστε να διατηρήσει τις αντι-γηραντικές ιδιότητες χωρίς την ανοσοκατασταλτική δράση. Επίσης, μπορεί να επιχειρηθεί η παρέμβαση σε άλλη ουσία της ίδιας μεταβολικής οδού που συμμετέχει και η ραπαμυκίνη. Εκτός από την ανοσοκατασταλτική δράση, η ραπαμυκίνη έχει συσχετισθεί με την πρόκληση υπερλιπιδαιμίας. Το στοιχείο αυτό αποτελεί αιτία επιπλέον προβληματισμού καθώς είναι πιθανό η συγκεκριμένη παρενέργεια να εξουδετερώνει τις θετικές επιπτώσεις ως προς τη διάρκεια ζωής από τη λήψη της ουσίας. Τέλος, δεν είναι σίγουρο ότι η αντιγηραντική δράση της ραπαμυκίνης, η οποία καταγράφεται στα πειραματόζωα, θα επιβεβαιωθεί στον άνθρωπο. Παρόλο που τα ποντίκια και ο άνθρωπος είναι θηλαστικά, παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές σε γονιδιακό επίπεδο. Πρόσφατα ολοκληρώθηκε η πλήρης χαρτογράφηση του γονιδιώματος του ποντικού και είναι γνωστό ότι περίπου το 20% των γονιδίων είναι διαφορετικά από τα αντίστοιχα στον άνθρωπο ή δεν υπάρχουν. Οι σηματοδοτικές οδοί, οι οποίες επηρεάζουν την κυτταρική ανάπτυξη, τον πολλαπλασιασμό και την επιβίωση, είναι ιδιαίτερα πολύπλοκες. Συνεπώς, ενδεχόμενες παρεμβάσεις σε αυτές μπορεί να έχουν διαφορετικά αποτελέσματα (ή ακόμα και να επιφέρουν μη αναμενόμενες επιπλοκές) εάν επιχειρηθούν στον άνθρωπο.

ΠΡΟΓΗΡΙΑ: ΜΕΛΕΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΣΠΑΝΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ

Η προγηρία (σύνδρομο Hutchinson – Gilford) είναι μία σπάνια διαταραχή που αρχίζει κατά την παιδική ηλικία και επηρεάζει τη διαδικασία της γήρανσης. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η ταχεία γήρανση του ασθενούς περιορίζοντας τη διάρκεια ζωής σε μία μέση ηλικία 13 ετών. Οφείλεται σε μετάλλαξη του γονιδίου LMNA, κυρίως στο κωδικόνιο 608. Η σύνθεση παθολογικής πρωτεϊνης (προγηρίνη) διαταράσσει τη σταθερότητα του πυρήνα και προκαλεί τη συσσώρευση τοξικών προϊόντων στα κύτταρα με αποτέλεσμα αυτά να οδηγούνται στον θάνατο. Οι κλινικές εκδηλώσεις περιλαμβάνουν απώλεια των μαλλιών, εξάλειψη του υποδορίου λίπους, πρώιμη αθηροσκλήρυνση και σκελετικές ανωμαλίες. Τυπικά, οι ασθενείς καταλήγουν κατά τη διάρκεια της εφηβείας εξαιτίας καρδιακών ή εγκεφαλικών επεισοδίων.

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Maryland επιχείρησαν να ελέγξουν την επίδραση της ραπαμυκίνης σε κυτταρικές καλλιέργειες από τρεις ασθενείς με προγηρία και τέσσερα φυσιολογικά άτομα. Μετά τη χορήγηση της ουσίας διαπιστώθηκαν θετικές επιδράσεις ως προς τις δομικές βλάβες του πυρήνα και περιορισμός των ανωμαλιών του DNA στα παθολογικά κύτταρα. Επίσης, καταγράφηκε επιβράδυνση των εκδηλώσεων της γήρανσης και στα υγιή κύτταρα. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι τα αποτελέσματά τους μπορεί να συμβάλουν στον σχεδιασμό νέων θεραπευτικών στρατηγικών έναντι αυτού του σπάνιου γενετικού συνδρόμου. Μάλιστα, βρίσκονται στη φάση οργάνωσης μίας κλινικής μελέτης σε ασθενείς με προγηρία κατά την οποία θα αξιολογηθεί η δραστικότητα ενός αναλόγου της ραπαμυκίνης (everolimus). Ταυτόχρονα, όμως, τα δεδομένα που συσσωρεύονται στο πλαίσιο των μελετών σχετικά με την προγηρία επιτρέπουν την καλύτερη κατανόηση των υποκείμενων μηχανισμών της γήρανσης με στόχο την ανακάλυψη ουσιών που θα επιτύχουν την επιβράδυνσή της και στον φυσιολογικό οργανισμό.

Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι θα απαιτηθεί ακόμα εκτεταμένη έρευνα μέχρι μία ή περισσότερες ουσίες (με τη μορφή πιθανώς ενός χαπιού) να είναι διαθέσιμες στον άνθρωπο με σκοπό την παράταση της διάρκειας ζωής. Μία ουσία, η οποία θα χορηγείται για πολλά χρόνια σε κατά τα άλλα υγιή άτομα, πρέπει πέρα από κάθε αμφιβολία να έχει αποδειχθεί ότι είναι ασφαλής. Για παράδειγμα, ο δραστικός περιορισμός της θερμιδικής πρόσληψης φαίνεται ότι βρίσκεται σε μία λεπτή ζώνη μεταξύ της προαγωγής της υγείας και της βλαπτικής ανεπάρκειας ενεργειακών πηγών. Εάν το κύτταρο λάβει πολύ έντονα μηνύματα ενεργειακής ανεπάρκειας, τα όργανα είναι πιθανό να καταρρεύσουν. Ήδη από μελέτες της δεκαετίας του ΄50 είναι γνωστό ότι η μείωση των προσλαμβανομένων θερμίδων κατά 50% μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη, απάθεια, επιβράδυνση των κινητικών αποκρίσεων και άλλες διαταραχές. Επίσης, είναι πιθανό οι προσπάθειες επίδρασης στους μηχανισμούς της γήρανσης να προκαλέσουν μη αναμενόμενες παρενέργειες. Περισσότερο από μία δεκαετία πριν, ένας αναστολέας της γλυκόλυσης που συνοδευόταν από ενθαρρυντικά αποτελέσματα κατά την πρώιμη φάση των μελετών, διαπιστώθηκε κατόπιν ότι ήταν τοξικός για το μυοκάρδιο και προκαλούσε αύξηση της θνησιμότητας στα πειραματόζωα. Συνεπώς, η φαρμακευτική επίτευξη της μακροζωίας φαντάζει ακόμα ως μακρινός στόχος για τους ερευνητές, οι οποίοι φροντίζουν να μην θέσουν την ανθρώπινη υγεία σε αναίτιους κινδύνους. Άλλωστε, τονίζουν ότι ήδη είναι γνωστά διάφορα μέτρα πρόληψης, σχετικά με τη διατροφή, την άσκηση και την αποφυγή αρνητικών συνηθειών, η πιστή εφαρμογή των οποίων συμβάλλει τόσο στη θωράκιση από τις παθολογικές καταστάσεις όσο και στην επίτευξη μίας μεγαλύτερη διάρκειας ζωής

Κάνεις κυκλικό ωράριο; Τι πρέπει να γνωρίζεις.

2012-02-07T18:53:00.011+02:00

Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα http://www.medscape.com/, η εργασία τις μη «φυσιολογικές ώρες» εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία των εργαζομένων. Υπολογίζεται ότι το 15-20% των εργαζομένων (ανάμεσα σε αυτούς και οι εργαζόμενοι στο χώρο της υγείας) απασχολούνται εκτός πρωινού ωραρίου και παρουσιάζουν προβλήματα υγείας, όπως δυσκολία να κοιμηθούν το βράδυ ή να ξυπνήσουν το πρωί, καθώς και υπνηλία κατά τη διάρκεια της εργασίας τους. Επιπλέον, η χρόνια κόπωση που νιώθουν μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα, να αυξήσει τον κίνδυνο για ατυχήματα και να μειώσει την ποιότητα ζωής. Άλλες επιπτώσεις που μπορούν να εμφανιστούν κατά την εργασία εκτός πρωινού ωραρίου και ιδιαίτερα κατά την απασχόληση τις βραδινές ώρες, είναι:
- Αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού και του παχέως εντέρου
- Διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος (IL-6, C-αντιδρώσας πρωτεΐνης, μείωση των λευκών αιμοσφαιρίων, ουδετεροφιλία, λεμφοκυτοπενία, μείωση των αιμοπεταλίων)
- Διαταραχές του καταμήνιου κύκλου και μείωση της γονιμότητας
- Αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης ισχαιμικού επεισοδίου
- Αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης καταγμάτων στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης και στα οστά της πυέλου
- Παρατεταμένη απόκριση της ινσουλίνης μετά τη λήψη τροφής
- Αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης μεταβολικού συνδρόμου
- Αύξηση στη συχνότητα εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ
- Αύξηση της αρτηριακής πίεσης
- Αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων
- Αύξηση στη συχνότητα εμφάνισης ψυχικών διαταραχών, όπως το άγχος και η κατάθλιψη

Για περισσότερες πληροφορίες ανατρέξτε στην ιστοσελίδα http://www.medscape.com
και στο άρθρο «Help Me Make it Through the Night (Shift) by Laura A. Stokowski, RN, MS. (Posted: 01/24/2012).

DIAGNOSING PSYCHOSOMATIC CONDITIONS

2012-01-26T22:34:00.006+02:00

Stress can quite literally be expressed as pain and illness. If one of the body systems is weakened, this is where a stress – related illness is most likely to develop. Any condition with physical symptoms, which has the mind and emotions as its origin, is called psychosomatic illness. Stress-related conditions could be mild (frequent tension headaches, acid indigestion, insomnia, etc) or serious (ulcers, cancer, migraines, etc). By treating the underlying stress and depression, the physical problems may be healed as well. The key is to look for a source of stress in the patient’s life that he/she is unable to cope with. Firstly, health care professionals should recognize if the patient is under extreme stress. A number of signs are associated with stress (rapid heart beat, sweaty palms, tense muscles, etc). Moreover, in an attempt to measure life changes, Holmes and Rahe developed the “Life Events Scale” (also known as the “Holmes & Rahe Social Readjustment Rating Scale”). The patient should check any of the following events that he/she has experienced over the past 12 months. Life events are ranked in order from the most stressful to the least stressful:

- Death of spouse or child.

- Divorce.

- Marital separation.

- Detention in jail or other institution.

- Death of a close family member (eg. parent or sibling).

- Major personal injury or illness.

- Marriage.

- Being fired from work.

- Marital reconcilitation.

- Retirement.

- Major change in health or behavior of family member.

- Pregnancy of spouse / partner.

- Sexual difficulties.

- Gaining a new family member (e.g. through birth, adoption, etc).

- Major business readjustment (e.g. merger, reorganization, etc).

- Major change in financial state (e.g. a lot worse off or a lot better off).

- Death of a close friend.

- Changing to a different type of work.

- Major change in the number of arguments with spouse (e.g. a lot more or less).

- Taking on a significant mortgage.

- Foreclosure on a mortgage or loan.

- Major change in responsibility at work (e.g. promotion, transfer, demotion).

- Son or daughter leaving home (marriage, college, etc).

- In-law troubles.

- Outstanding personal achievement.

- Partner beginning or ceasing work outside of the home.

- Beginning or ceasing formal schooling.

- Major change in living conditions (e.g. new house, renovating).

- Revision of personal habits (dress, manners, association, etc).

- Troubles with the boss.

- Change in residence.

- Changing to a new school.

- Major change in usual type and/or amount of recreation.

- Major change in church or spiritual activities (e.g. a lot more or less than usual).

- Major change in social activities (e.g. clubs, dancing, movies, etc).

- Taking on a small loan (e.g. purchasing car, TV, freezer etc).

- Major change in sleeping habits (e.g. a lot more or less).

- Major change in number of family get-togethers (e.g. a lot more or less).

- Major change in eating habits (e.g. a lot more or less food intake).

- Holiday or vacation.

- Christmas.

- Minor violations of the law (e.g. traffic or parking infringement).

Another test, the “Life Stress Test”, also rates life events on a point scale. If the score is high, the patient is at high risk for developing stress – related conditions:

Score > 200: 50% risk of becoming seriously ill from stress.

Score > 300: 80% risk of becoming seriously ill from stress.

The “Life Stress Test Automatic Scoring” is a list of stressful events which have different number values to show the pressure added to patient’s life over the past 1 – 2 years. Depending on the patient’s coping skills or the lack thereof, this test can predict the likelihood of stress-related conditions.

Score 0 – 149: low susceptibility to stress-related conditions.

Score 150 – 299: medium susceptibility to stress-related conditions.

Score 300 and over: high susceptibility to stress-related conditions.

DEPRESSION & DIABETES: UNDERSTANDING THE LINK

2012-01-21T22:55:00.005+02:00

Many studies have demonstrated a link between diabetes and depression. Diabetic patients are at higher risk to suffer from depression compared to the general population. However, the connection may be bidirectional. Patients with depression may also have a greater risk of developing diabetes, although the latter association is weaker. Both biological and lifestyle factors may be involved in the observed link between diabetes and depression. Increased levels of cortisol are found in depressed patients. Cortisol, also known as the stress hormone, plays a crucial role in blood glucose metabolism and insulin sensitivity. High levels of cortisol are associated with increased fat deposits within the abdomen, a risk factor for type 2 diabetes. Obesity, inactivity, smoking, poor eating habits and other lifestyle factors have also been connected with both illnesses. Furthermore, the stress of coping with a chronic condition has been shown to lead to depression.

In a recent study published in “The Journal of the American Medical Association”, the researchers analyzed data from more than 6,000 people age 45 – 84 from the Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis (MESA). Depressed participants were 42% more likely to develop type 2 diabetes within three years than those without depression. However, the increased risk was no longer statistically significant after adjusting for diet, physical activity, smoking, and alcohol use. Thus, lifestyle factors may have more important role in developing diabetes than depression. Furthermore, participants with treated diabetes were 54% more likely to develop depression within three years than those with normal glucose levels. The researchers suggested that treated diabetes may lead to depression through the psychological stress of simply being aware of the diagnosis. Interestingly, the risk was 21% lower for participants with prediabetes and 25% lower for participants with untreated diabetes than those with normal glucose levels. The underlying mechanisms for these findings remain unclear.

THE EFFECTS OF LSD ON THE BRAIN

2012-01-17T18:55:00.005+02:00

LSD (d-lysergic acid diethylamide) is one of the most potent mood – altering drugs available. Profound distortions in the user’s sensations and perception of reality are caused by the drug which can last up to 12 hours. LSD was synthesized in the 1930s from ergot, a fungus that grows on grains. The peak of its use was noticed 30 – 40 years later. LSD is usually sold in tablets or capsules. The liquid form is applied to absorbent paper and is cut up into individuals doses. The research about the specific effects of LSD on the brain is comprised of case reports and small studies. There are few properly controlled research studies regarding this topic.

The drug may work by influencing the receptors involved in the regulation of serotonin. Serotonin is a main neurotransmitter of the brain and acts on behavioral, perceptual and regulatory systems, including mood, motor control, sensory perception, hunger, body temperature, and sexual behavior. Hallucinations are caused when these systems are disrupted by using LSD. The users see images, hear sounds and feel sensations that seem to be real. Rapid and intense emotional swings may accompany these hallucinations. Some of the most severe effects of LSD mentioned in small studies and case reports include:

1. Dramatic alterations in sensations and emotions.

2. Feeling several different emotions at once.

3. Swing rapidly from one emotion to another.

4. Impaired sense of time.

5. Impaired sense of self.

6. Synesthesia (crossover senses): hearing colors, seeing sound.

The altered perceptions and sensations can cause panic in the users, who often experience terrifying thoughts, feelings of despair, fear of losing control, fear of insanity and fear of death. Interestingly, the same dose of the same batch of LSD can affect one person completely differently from another person. Furthermore, the same amount of the same kind of the drug can affect differently one user. LSD is not addictive and most users simply quit voluntarily. In the meantime, tolerance can be built up to the drug, requiring users to take higher doses in order to achieve the same desirable state. However, this can be dangerous due to the unpredictability of the drug.

CAN AN ATTRACTIVE MODEL MAKE A PRODUCT MORE ATTRACTIVE?

2012-01-16T17:59:00.008+02:00

Influential marketers have long understood the power of association. That is why companies pay a great amount of money for models and celebrities to promote their products. The idea is that the positive feelings aroused by the model or the celebrity will make the product more desirable through the power of association. In one study, researchers showed two groups of men an image of a car. The first group was shown a photograph of just the car. The second group was shown the car with an attractive model standing next to it. According to the results, the model’s attractiveness made the car more desirable. The men of the second group rated the car faster, more powerful, and generally more appealing compared to the men of the other group. Association is a powerful force. When two entities are paired or connected in some way, strong positive or negative emotional values of one are transferred to the other. A few years ago, American food – psychology scientist Brian Wansink was investigating eating experiences of World War II veterans. Interestingly, while the veterans who served in Europe generally liked the local cuisine, the veterans who served in the South Pacific reported dramatically different opinion about Asian food. Wansink created a questionnaire to determine whether there was an underlying pattern to this phenomenon, which included questions about social background, attitudes, and the level of education. He surveyed 261 veterans and found that there was no correlation between the veterans’ backgrounds and their enjoyment of Chinese food. However almost all of the veterans who disliked Chinese food shared an important characteristic: they had experienced frequent and heavy close – quarter combat in the South Pacific. On the other hand veterans who liked Chinese food were mainly mechanics, clerks, engineers, and truck drivers during the war. After analyzing the data of those who liked Chinese food, Wansink found no marines who had served at Iwo Jima or infantry soldiers who had served at Guadalcanal. The front line is a distressing experience. When the soldiers tried Chinese food in this environment, they subconsciously associated it with distress. The negative memories of close – quarter combat were transferred to Chinese food. Notably, the association was so strong that even 50 years later it still continued to affect their taste for Chinese food.

ΝΕΡΟ: ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ;

2012-01-11T23:10:00.002+02:00

Μεγάλος αριθμός επιστημονικών αναφορών καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το νερό του δικτύου πολλών περιοχών μπορεί να είναι επιβλαβές για την υγεία. Λοιμογόνοι παράγοντες, χημικές ουσίες και βαρέα μέταλλα συστηματικά μολύνουν τις φυσικές πηγές. Λίμνες, ποταμοί, ακόμα και οι πάγοι των πιο απομακρυσμένων περιοχών του κόσμου θεωρείται ότι εμφανίζουν πλέον έναν βαθμό μόλυνσης. Στις χώρες του δυτικού κόσμου οι αρμόδιες υπηρεσίες ύδρευσης θέτουν και φροντίζουν για την τήρηση κανoνισμών που αποσκοπούν στην παροχή ασφαλούς νερού στους καταναλωτές. Όμως, ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η έννοια της ασφάλειας, η οποία περιορίζεται στον προσδιορισμό της συγκέντρωσης κάποιων ρυπαντών, δεν συμπίπτει απόλυτα με την παροχή ουσιαστικά υγιεινού νερού. Για παράδειγμα, η ύπαρξη έστω και εξαιρετικά χαμηλών συγκεντρώσεων συνθετικών ουσιών στο πόσιμο νερό είναι κοινώς αποδεκτή πραγματικότητα από τους ερευνητές που ασχολούνται με αυτό το θέμα. Οι ουσίες αυτές, αν και δεν προκαλούν άμεσα αρνητικές επιπτώσεις για την υγεία των καταναλωτών, μπορεί να οδηγήσουν μακροχρόνια σε διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος και άλλες παθολογικές καταστάσεις.

Το νερό παίζει βασικό ρόλο στον ανθρώπινο οργανισμό. Τα 2/3 του σωματικού βάρους του ανθρώπου αντιστοιχούν σε νερό. Αποτελεί τη δεύτερη σημαντικότερη ουσία για τη διατήρηση της ζωής μετά το οξυγόνο. Στην πραγματικότητα, όλες οι λειτουργίες των κυττάρων και των οργάνων του σώματος εξαρτώνται από αυτό. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το νερό αποτελεί τη κύρια ουσία των βιολογικών υγρών (π.χ. σίελος, αρθρικό υγρό), συμβάλλει στη ρύθμιση του μεταβολισμού και της θερμοκρασίας του σώματος (μέσω της εφίδρωσης) και συμμετέχει στην αποβολή άχρηστων ή επιβλαβών συστατικών από το σώμα. Για αυτόν τον λόγο, θεωρείται ο κυριότερος αποτοξινωτικός παράγοντας. Εάν για οποιονδήποτε λόγο ο άνθρωπος στερηθεί την πρόσβαση σε νερό, τελικά πεθαίνει εντός ολίγων ημερών. Η μείωση κατά μόλις 2% σε σχέση με την απαιτούμενη πρόσληψη αρκεί για την πρόκληση εκδηλώσεων αφυδάτωσης. Σε αυτές περιλαμβάνονται διαταραχές της πρόσφατης μνήμης, δυσχέρεια στην εκτέλεση αριθμητικών πράξεων και αδυναμία συγκέντρωσης σε περιορισμένο πεδίο (όπως στην οθόνη του ηλεκτρονικού υπολογιστή). Επίσης, η μέτρια αφυδάτωση αποτελεί μία από τις πιο κοινές αιτίες κόπωσης κατά τη διάρκεια της ημέρας. Σύμφωνα με στατιστικά δεδομένα, περίπου το 75% των Αμερικανών εμφανίζουν μέτρια – χρόνια αφυδάτωση. Πρόκειται για εύρημα που προκαλεί εντύπωση καθώς αφορά τον πληθυσμό μίας αναπτυγμένης χώρας όπως οι ΗΠΑ. Ωστόσο, φαίνεται ότι επιβεβαιώνεται και σε άλλες χώρες του δυτικού κόσμου.

Το νερό χαρακτηρίζεται από προληπτικές και θεραπευτικές δράσεις έναντι διαφόρων νοσημάτων. Η πρόσληψη 8 ποτηριών νερού την ημέρα έχει συνδεθεί με μείωση του κινδύνου του καρκίνου του παχέος εντέρου κατά 45%, της ουροδόχου κύστης κατά 50% και πιθανώς του καρκίνου του μαστού. Επίσης, το νερό συμβάλλει στην πρόληψη του κοινού κρυολογήματος, παρόλο που δεν έχει τύχει εξίσου μεγάλης προσοχής με άλλα μέτρα (όπως το πλύσιμο των χεριών ή η λήψη βιταμινών). Όταν κάποιος νοσεί, η ανεπαρκής πρόσληψη υγρών μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή αφυδάτωση και επιβάρυνση των συμπτωμάτων του κρυολογήματος. Ακόμα, η πρόσληψη νερού διευκολύνει την απόχρεμψη, συμβάλλοντας στη ρευστοποίηση των αναπνευστικών εκκρίσεων. Πέρα από τις αναπνευστικές λοιμώξεις, το καθαρό νερό είναι απαραίτητο για την ομαλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Ταυτόχρονα, όμως, παίζει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση διαφόρων διαταραχών, όπως είναι η ναυτία, ο έμετος, η διάρροια και η δυσκοιλιότητα. Η διάρροια μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αφυδάτωση, οπότε η πρόσληψη επαρκούς ποσότητας υγρών είναι απαραίτητη. Το ίδιο ισχύει και σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων επεισοδίων εμέτου. Όσον αφορά την αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, η αύξηση της προσλαμβανόμενης ποσότητας υγρών αποτελεί μία από τις αρχικές οδηγίες που δίδονται στους ασθενείς. Παρόλο που οι καρδιοπάθειες και τα εγκεφαλικά επεισόδια είναι συχνότερα στους ηλικιωμένους, η πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων είναι σκόπιμο να αρχίζει πρώιμα κατά τη διάρκεια της ζωής. Τα ανεπαρκή επίπεδα ενυδάτωσης του οργανισμού συνδέονται με αύξηση της γλοιότητας του αίματος, καθιστώντας αυτές τις παθολογικές καταστάσεις περισσότερο πιθανές. Επίσης, μελέτες έχουν δείξει ότι η επαρκής ενυδάτωση των ατόμων, τα οποία έχουν υποστεί ένα εγκεφαλικό επεισόδιο ή πάσχουν από μία καρδιοπάθεια, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ενός θανατηφόρου επεισοδίου στο μέλλον. Τέλος, η πρόσληψη 8 ποτηριών νερού την ημέρα δρα προληπτικά έναντι των ουρολοιμώξεων και – σύμφωνα με μελέτες – η ανεπαρκής ενυδάτωση του οργανισμού αυξάνει τον κίνδυνο σχηματισμού λίθων στους νεφρούς.

Οι αγχώδεις διαταραχές και η κατάθλιψη αποτελούν διαφορετικές παθολογικές καταστάσεις της ψυχικής σφαίρας, αν και συχνά συνυπάρχουν στον ίδιο ασθενή. Αντιμετωπίζονται με την εφαρμογή ψυχοθεραπευτικών τεχνικών και φαρμακολογικών παρεμβάσεων, τη φυσική άσκηση και άλλες εναλλακτικές μεθόδους (τεχνικές χαλάρωσης, διαλογισμός, yoga). Ωστόσο, είναι λιγότερο γνωστό ότι η επαρκής ενυδάτωση του οργανισμού παίζει σημαντικό ρόλο για τη βελτίωση της ψυχικής διάθεσης. Η συσχέτιση της κατάθλιψης με την αφυδάτωση έχει αποδειχθεί σε μελέτες. Η αφυδάτωση προκαλεί μείωση της παραγόμενης ενέργειας από τα εγκεφαλικά κύτταρα. Σύμφωνα με ορισμένους ειδικούς, όταν ο οργανισμός είναι αφυδατωμένος παράγονται ειδικά μηνύματα σε μοριακό επίπεδο που αναγνωρίζονται ως απειλή από τον εγκέφαλο προκαλώντας (υποσυνείδητα) αίσθημα άγχους. Ακόμα, μερικές φορές τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα, τα οποία χορηγούνται συχνά στους ασθενείς, είναι δυνατό να προκαλέσουν αφυδάτωση. Μία άλλη επιπλοκή αυτών των φαρμάκων είναι η δυσκοιλιότητα. Συνεπώς, οι ασθενείς που ακολουθούν μία αντικαταθλιπτική αγωγή είναι σκόπιμο να ενυδατώνονται επαρκώς.

Παρόλα αυτά, σημαντικός αριθμός αναφορών επιβεβαιώνει την παρουσία διαφόρων ρυπαντών στα δίκτυα ύδρευσης, γεγονός που θέτει υπό αμφισβήτηση εάν το παρεχόμενο νερό προάγει πράγματι την υγεία των καταναλωτών. Στην ομάδα των ρυπαντών που έχουν καταγραφεί περιλαμβάνονται:

1. Βαρέα μέταλλα, όπως ο μόλυβδος, ο υδράργυρος, ο χαλκός, το κάδμιο και το αλουμίνιο. Τα βαρέα μέταλλα θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνα για τον ανθρώπινο οργανισμό. Εφόσον εισέλθουν στο σώμα δεν αποβάλλονται εύκολα. Σε κυτταρικό επίπεδο προκαλούν κρίσιμες βλάβες και εξασθενούν το ανοσοποιητικό σύστημα. Ακόμα και αν οι εταιρίες παροχής εφάρμοζαν ένα αυστηρό σύστημα κάθαρσης του νερού από αυτές τις τοξικές ουσίες, ο κίνδυνος μπορεί να παρέμενε υπαρκτός. Η αιτία είναι το σύστημα των σωληνώσεων. Ειδικά σε παλαιότερες εγκαταστάσεις η πιθανότητα μόλυνσης του νερού από τον μόλυβδο είναι μεγαλύτερη. Ο μόλυβδος μπορεί να προκαλέσει οξέα προβλήματα στην υγεία των παιδιών, των ηλικιωμένων και των γυναικών σε κατάσταση εγκυμοσύνης. Ωστόσο, η συσσωρευτική – μακροχρόνια έκθεση θεωρείται επικίνδυνη σε όλες τις ηλικίες.

2. Τοξικές οργανικές ουσίες, κυρίως εντομοκτόνα και φυτοφάρμακα. Πέρα από τις ουσίες που χρησιμοποιούνται στη γεωργία, σε δείγματα πόσιμο νερού έχουν ανευρεθεί φάρμακα για παθήσεις του ανθρώπου και παράγοντες οικιακών καθαριστικών ή σκευασμάτων προσωπικής υγιεινής. Μόνο στις ΗΠΑ, περισσότερες από 80 χιλιάδες διαφορετικές συνθετικές χημικές ουσίες χρησιμοποιούνται καθημερινά και σημαντικό μέρος αυτών περιλαμβάνεται σε είδη καθαριότητας ή προσωπικής υγιεινής. Διαπιστώθηκε ότι οι ουσίες αυτές ανακυκλώνονται στο εξωτερικό περιβάλλον και τελικά «επιστρέφουν» σε κάθε σπίτι μέσω του δικτύου ύδρευσης. Όμως, ο έλεγχος του νερού για αυτούς τους παράγοντες κρίνεται ως ανεπαρκής. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, σύμφωνα με τους αμερικανικούς κανονισμούς, πραγματοποιείται δειγματοληπτικός έλεγχος μόνο για τις 90 από τις 80 χιλιάδες ουσίες. Εξίσου σοβαρό ζήτημα αναδεικνύεται η μόλυνση από φαρμακευτικές ουσίες. Όταν ένας ασθενής υποβάλλεται σε μία αγωγή, τα χορηγούμενα φάρμακα μεταβολίζονται και τελικά απεκκρίνονται στο δίκτυο της αποχέτευσης. Δυστυχώς, υπάρχουν αναφορές ότι μπορεί να μολύνουν το δίκτυο ύδρευσης και για πολλά από αυτά δεν εφαρμόζονται διαδικασίες απομάκρυνσής τους από το νερό που φθάνει στους καταναλωτές. Με άλλα λόγια, με κάθε ποτήρι νερού είναι πιθανό ένα άτομο να προσλαμβάνει πολύ μικρές δόσεις από εκατοντάδες φαρμακευτικές ουσίες.

3. Ραδιοϊσότοπα. Ορισμένα ιχνοστοιχεία του υπεδάφους είναι ραδιενεργά και εκπέμπουν α-, β- ή γ-ακτινοβολία. Η μακροχρόνια κατανάλωση νερού με αυξημένη συγκέντρωση ραδιενεργών στοιχείων αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης νεοπλασματικών νοσημάτων.

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΧΛΩΡΙΩΣΗΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

Η χλωρίωση του νερού είναι μία ευρέως διαδεδομένη πρακτική, η οποία αποσκοπεί στην πρόληψη της μετάδοσης λοιμογόνων παραγόντων μέσω του δικτύου ύδρευσης. Σε αντίθετη περίπτωση χιλιάδες άτομα αναμένεται ότι θα πέθαιναν εξαιτίας επιδημιών χολέρας, σαλμονέλας ή άλλων παθογόνων. Το χλώριο θανατώνει την πλειοψηφία των μικροοργανισμών που μπορεί να βρίσκονται στο νερό. Όμως, ορισμένοι ειδικοί έχουν εγείρει ανησυχίες σχετικά με τις επιπτώσεις του στον ανθρώπινο οργανισμό. Σύμφωνα με ερευνητές του Εθνικού Ινστιτούτου για τον Καρκίνο των ΗΠΑ, όσοι καταναλώνουν χλωριωμένο νερό εμφανίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο νεοπλασματικών νοσημάτων σε σύγκριση με εκείνους που έχουν προσθέσει φίλτρο στην οικιακή παροχή. Ήδη από τη δεκαετία του ’70 οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι όταν το χλώριο έρχεται σε επαφή με οργανικές ενώσεις παράγεται μία ομάδα ουσιών που ονομάζονται trihalomethanes (THMs). Οι ουσίες αυτές αυξάνουν την παραγωγή ελευθέρων ριζών στον οργανισμό και θεωρούνται καρκινογόνες. Γενικά, η παρουσία του χλωρίου και των THMs στο πόσιμο νερό έχει συνδεθεί με διάφορες παθολογικές καταστάσεις (π.χ. μορφές καρκίνου, ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια, διαταραχές του νευρικού συστήματος, ανοσοανεπάρκειες, αθηροσκλήρωση, συγγενείς ανωμαλίες).

Ταυτόχρονα, έχει διαπιστωθεί ότι η χλωρίωση δεν διασφαλίζει απόλυτα την καθαρότητα του νερού από παθογόνους μικροοργανισμούς. Συνήθως τα προβλήματα αυτά αποδίδονται σε ανεπάρκειες ή αστοχίες της διαδικασίας χλωρίωσης ή του συστήματος διανομής. Στους μικροοργανισμούς, οι οποίοι έχουν ανευρεθεί στο νερό του δικτύου δυτικών χωρών, περιλαμβάνονται κολοβακτηριοειδή, Escherichia coli, κρυπτοσπορίδιο και Giardia lamblia. Τα κολοβακτηριοειδή αποτελούν κοινούς μικροοργανισμούς του περιβάλλοντος και γενικά δεν ενοχοποιούνται για βλάβες στον ανθρώπινο οργανισμό. Ωστόσο, η παρουσία τους υποδεικνύει πιθανό κίνδυνο μόλυνσης του νερού από άλλα παθογόνα που μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές διαταραχές. Η ανεύρεση Escherichia coli θεωρείται ένδειξη μόλυνσης του πόσιμου νερού από απόβλητα του ανθρώπου ή των ζώων. Άτομα, τα οποία θα καταναλώσουν το μολυσμένο νερό, μπορεί να εμφανίσουν διάρροια, ναυτία, κοιλιακά άλγη και άλλες εκδηλώσεις. Το κρυπτοσπορίδιο είναι ένα παράσιτο που μπορεί να μολύνει το νερό των ποταμών ή των λιμνών εξαιτίας της απόρριψης λυμάτων ή αποβλήτων ζώων. Προκαλεί μία ήπια λοίμωξη του γαστρεντερικού συστήματος (κρυπτοσποριδίαση), η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή εάν ο ασθενής πάσχει από ανοσοανεπάρκεια. Η Giardia lamblia αποτελεί επίσης παράσιτο που μολύνει το νερό μέσω των λυμάτων. Η πρόσληψη μολυσμένου νερού προκαλεί την εμφάνιση κοινών γαστρεντερικών διαταραχών, όπως κοιλιακού άλγους, εμετού και διάρροιας. Τέλος, η διαπίστωση αυξημένης θολερότητας του πόσιμου νερού, αν και δεν συνδέεται άμεσα με κίνδυνο για την υγεία, θέτει την υποψία μόλυνσής του από δυνητικά παθογόνους μικροοργανισμούς (βακτήρια, ιοί, παράσιτα).

Οι κίνδυνοι από τη χρήση του χλωριωμένου νερού στο μπάνιο και στις πισίνες

Κάνοντας ένα ζεστό μπάνιο με το νερό του δικτύου, στους υδρατμούς που σχηματίζονται περιέχεται και χλώριο. Μάλιστα, εάν ο χώρος του λουτρού δεν αερίζεται επαρκώς, η συγκέντρωσή του ανέρχεται συνεχώς στον εισπνεόμενο αέρα. Το χλώριο καθίσταται αντιληπτό με την οσμή σε επίπεδα άνω των 3,5 PPM (μέρη στο εκατομμύριο). Συνεπώς, εάν κάποιος – ενώ πλένεται – μπορεί να μυρίσει το χλώριο, η συγκέντρωση στον αέρα έχει υπερβεί αυτή την τιμή. Σημειώνεται ότι η θανατηφόρα συγκέντρωση για έκθεση δέκα λεπτών έχει ορισθεί στα 600 PPM. Ακόμα, η τακτική έκθεση στο αέριο χλώριο (ακόμα και σε χαμηλές δόσεις) μπορεί να περιορίσει την ικανότητα μεταφοράς οξυγόνου μέσω των πνευμόνων. Η κατάσταση αυτή είναι πιθανό να αποδειχθεί σοβαρή στους αθλητές και σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια ή πνευμονοπάθεια. Ένας επιπλέον παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι το δέρμα, το οποίο αποτελεί βασικό φραγμό του οργανισμού έναντι των επιδράσεων του εξωτερικού περιβάλλοντος. Η χρήση του χλωριωμένου νερού για το πλύσιμο του σώματος οδηγεί σε σημαντική έκθεση του δέρματος. Το χλώριο αντιδρά με λιπαρές ουσίες της επιδερμίδες και οι χλωριούχες ενώσεις που σχηματίζονται απορροφούνται από τον οργανισμό. Μάλιστα, δεδομένων των ισχυρών οξειδωτικών ιδιοτήτων του χλωρίου, η τακτική έκθεση μπορεί να συμβάλει στη γήρανση του δέρματος και στην ενίσχυση των βλαπτικών συνεπειών της υπεριώδους ακτινοβολίας σε κυτταρικό επίπεδο. Τέλος, το χλώριο επιδρά στη φυσιολογική μικροβιακή χλωρίδα του δέρματος σε βαθμό που μπορεί να διαταράξει την ισορροπία της. Εάν συμβεί αυτό, αυξάνεται ο κίνδυνος δερματικών λοιμώξεων.

ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ

Όλο και περισσότεροι άνθρωποι ανησυχούν για τις πιθανές συσχετίσεις μεταξύ των χημικών που βρίσκονται στο πόσιμο νερό και του καρκίνου. Στις ΗΠΑ οι εταιρίες ύδρευσης είναι υποχρεωμένες να ακολουθούν τους κανόνες που έχουν τεθεί ώστε αυτοί οι καρκινογόνοι παράγοντες να διατηρούνται σε «ασφαλή επίπεδα». Παρόλα αυτά αποτελεί αντικείμενο εκτεταμένης συζήτησης ο ορισμός ασφαλών επιπέδων σε αυτό το θέμα. Επίσης, οι εταιρίες είναι υποχρεωμένες να δημοσιεύουν τα δεδομένα των αναλύσεων ασφάλειας που πραγματοποιούν κάθε έτος. Ορισμένα φυσικά ραδιοϊσότοπα, όπως το ράδιο, το ουράνιο και το ραδόνιο, έχουν ανευρεθεί παλαιότερα στο νερό του δικτύου ύδρευσης αμερικανικών πόλεων. Σε υψηλά επίπεδα, τα στοιχεία αυτά είναι δυνατό να προκαλέσουν καρκίνο του εγκεφάλου και των οστών. Ακόμα, οι κάτοικοι των αγροτικών περιοχών βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο να καταναλώνουν νερό που πιθανώς περιέχει καρκινογόνους παράγοντες από τα λιπάσματα, τα εντομοκτόνα και τα φυτοφάρμακα. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι νιτρικές ενώσεις των λιπασμάτων έχουν ανευρεθεί στο πόσιμο νερό. Στον ανθρώπινο οργανισμό, οι ενώσεις αυτές μετατρέπονται σε νιτροζαμίνες που θεωρούνται καρκινογόνες ουσίες. Η ατραζίνη, ένα ζιζανιοκτόνο που χρησιμοποιείται στις καλλιέργειες, έχει ενοχοποιηθεί για την πρόκληση καρκίνου του μαστού. Επίσης, η εμφάνιση καρκίνου του προστάτη έχει συσχετισθεί με τη δράση καρκινογόνων παραγόντων – συμπεριλαμβανομένης της ατραζίνης. Στις ΗΠΑ, η υπηρεσία περιβαλλοντικής προστασίας έχει θέσει ανώτερα επιτρεπτά όρια για αυτή την ουσία στο πόσιμο νερό. Όμως, το ενδιαφέρον είναι ότι τα όρια συνιστούν μία μέση περιεκτικότητα κατά τη διάρκεια του έτους. Έτσι, επιτρέπονται ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα την περίοδο ανάπτυξης της παραγωγής αφού εξισορροπούνται από τις χαμηλές τιμές τους υπόλοιπους μήνες. Ωστόσο, το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στις αγροτικές περιοχές. Κοντά σε βιομηχανικές μονάδες έχουν αποκαλυφθεί αντίστοιχα προβλήματα όταν δεν τηρούνται σχολαστικά οι αρχές απόρριψης των αποβλήτων. Άλλωστε, οι περισσότερες εταιρίες ύδρευσης δεν διαθέτουν τον απαραίτητο εξοπλισμό για την απομάκρυνση αυτών των επικίνδυνων χημικών παραπροϊόντων της βιομηχανικής δραστηριότητας από το πόσιμο νερό.

Όπως αναφέρθηκε, το νερό των δικτύων κατά κανόνα υφίσταται χλωρίωση, διαδικασία που οδηγεί στην παραγωγή trihalomethanes (THMs). Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «The American Journal of Public Health» το 1992, έχει αποδειχθεί η σχέση των THMs με περιστατικά καρκίνου του παχέος εντέρου, της ουροδόχου κύστης και του παγκρέατος. Σε άλλη μελέτη διαπιστώθηκε ότι η μακροχρόνια πρόσληψη χλωριωμένου νερού αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου της ουροδόχου κύστης (The Journal of the National Cancer Institute). Επίσης, αποκαλύφθηκε ότι μία κοινή παράμετρος των γυναικών με καρκίνο του μαστού είναι η παρουσία υψηλότερων επιπέδων THMs (κατά 50 – 60%) στον λιπώδη ιστό σε σχέση με τις μη ασθενείς. Σημειώνεται πάντως ότι το μεγαλύτερο μέρος των βλαπτικών επιδράσεων της χλωρίωσης του νερού αποδίδεται στην εισπνοή και στην απορρόφηση μέσω του δέρματος (The Journal of Public Health). Μέσω της αναπνοής το αέριο χλώριο διέρχεται απευθείας στην αιματική κυκλοφορία, ενώ η αυξημένη θερμοκρασία του νερού (κατά το πλύσιμο) διευκολύνει τη δίοδο των τοξικών ουσιών από τον φραγμό της επιδερμίδας. Με σκοπό τη μελέτη της σχέσης της μακροχρόνιας έκθεσης σε THMs με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου της ουροδόχου κύστης, η ερευνητική ομάδα της Δρος Villanueva (Municipal Institute of Medical Research, Barcelona) συνέκρινε τις επιπτώσεις της κατανάλωσης χλωριωμένου νερού και της χρήσης του σε πισίνες ή για το πλύσιμο του σώματος σε 1.219 ασθενείς και 1.271 υγιή άτομα. Επίσης, ανέλυσαν τα μέσα επίπεδα THMs στους 123 δήμους που περιελήφθησαν στη μελέτη. Σύμφωνα με τα ευρήματά τους, οι κάτοικοι των δήμων με επίπεδα THMs άνω των 49 mg/lt παρουσίαζαν διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου της ουροδόχου κύστης σε σχέση με εκείνους που κατοικούσαν σε περιοχές με μέσα επίπεδα χαμηλότερα των 8 mg/lt. Οι ερευνητές σημειώνουν επίσης ότι τιμές της τάξης των 50 mg/lt είναι συχνές στις βιομηχανοποιημένες χώρες. Η πρόσληψη χλωριωμένου νερού συσχετίσθηκε με αύξηση του κινδύνου της νόσου κατά 35%, ενώ η κολύμβηση σε πισίνες οδηγούσε σε ακόμα μεγαλύτερη αύξηση (κατά 57%). Το ίδιο παρατηρήθηκε για τη χρήση του χλωριωμένου νερού κατά το πλύσιμο του σώματος. Η Δρ Villanueva επιβεβαιώνει την άποψη και άλλων ερευνητών ότι η απορρόφηση των THMs μέσω της αναπνοής ή του δέρματος είναι πιθανώς πιο επικίνδυνη επειδή ο οργανισμός δεν προστατεύεται από τη διαδικασία της αποτοξίνωσης στο ήπαρ, όπως συμβαίνει με την πρόσληψη του χλωριωμένου νερού από το στόμα.

Αναφορικά με τους κινδύνους ανάπτυξης νεοπλασματικών νοσημάτων πρέπει ακόμα να επισημανθεί ότι στο δίκτυο ύδρευσης πολλών αμερικανικών (κυρίως) πόλεων προστίθεται φθόριο για την πρόληψη των οδοντιατρικών βλαβών στα παιδιά. Ωστόσο, ήδη από το 1990 είναι γνωστό ότι το φθόριο έχει συσχετισθεί με την ανάπτυξη κακοήθων νεοπλασιών στη στοματική κοιλότητα, στον φάρυγγα, στο παχύ έντερο και στα οστά. Παρόλα αυτά η Αμερικανική Οδοντιατρική Εταιρία εξακολουθεί να ισχυρίζεται ότι η φθορίωση του πόσιμου νερού αποτελεί μία ασφαλή και αποτελεσματική μέθοδο. Μάλιστα, στην ιστοσελίδα του Εθνικού Ινστιτούτου για τον Καρκίνο των ΗΠΑ πραγματοποιείται εκτενής αναφορά σε επιδημιολογικές μελέτες και μετα-αναλύσεις που συνηγορούν για την ασφάλεια αυτής της πρακτικής. Αντίθετα, σε ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Γερμανία, Γαλλία, Σουηδία, Ιταλία) και στην Ιαπωνία είτε δεν εφαρμόσθηκε ποτέ η φθορίωση του νερού είτε έχει αποφασισθεί ήδη η διακοπή της.

ΑΣΘΜΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΡΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

Πολλά άτομα, τα οποία υποφέρουν από άσθμα ή αλλεργίες, λαμβάνουν μέτρα για τη βελτίωση του περιβάλλοντος που ζουν ώστε να αποφύγουν την έκθεση σε υπεύθυνους αλλεργιογόνους παράγοντες. Παρόλο που οι ιατρικές συμβουλές επικεντρώνονται σε παράγοντες του αέρα και τοξίνες του οικιακού περιβάλλοντος, ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι ουσίες στο νερό είναι πιθανό να ενοχοποιούνται για την πρόκληση αυτών των διαταραχών. Σύμφωνα με μία πρόσφατη μελέτη Βέλγων ερευνητών, η χλωρίωση του νερού αποτελεί παράγοντα επιδείνωσης του άσθματος στα παιδιά. Πιθανώς, το χλώριο προκαλεί ασθματικές κρίσεις ή αλλεργικές αντιδράσεις σε παιδιά και ενήλικες όταν πλένονται με ζεστό νερό σε ένα μη επαρκώς αεριζόμενο χώρο. Υπάρχουν και άλλες χημικές ουσίες στο νερό που μπορεί να επιβαρύνουν αυτές τις παθολογικές καταστάσεις. Συγκεκριμένα, έχουν καταγραφεί αρκετές περιπτώσεις σοβαρών αντιδράσεων στο φθόριο σε ασθενείς με άσθμα ή άλλες αλλεργικές καταστάσεις. Ήδη από το 1967 μία μελέτη στο περιοδικό Annals of Allergy αναφέρει την πρόκληση δερματικών αντιδράσεων και κρίσεων άσθματος μετά από έκθεση σε φθοριωμένο νερό.

99mTc-SODIUM OXIDRONATE

2012-01-04T19:21:00.006+02:00

After reconstitution with sodium pertechnetate (99mTc), the agent may be used for bone scintigraphy where it delineates areas of altered osteogenesis. The average activity administered by single intravenous injection is 500 MBq (300 - 740 MBq) in a 70 kg adult. The dose to be administered to a child should be a fraction of the adult dose calculated from the body weight according to the EANM paediatric dosage card (2008). In very young children (< 1 year) a minimum dose of 40 MBq is necessary in order to obtain images of sufficient quality. After reconstitution and labelling the product is stable for 8 hours.

Intravenously administered 99mTc-oxidronate is rapidly distributed throughout the extracellular space. Skeletal uptake begins almost immediately and proceeds rapidly. Thirty minutes post injection 10% of the initial dose is still present in whole blood. At 1 hour, 2 hours, 3 hours and 4 hours after injection these values are 5%, 3%, 1.5% and 1%, respectively. The accumulation of the agent in the skeleton, and thus the quality of the scintigraphic procedure, may be decreased after medication with chelates, with diphosphonates, after tetracycline or after iron containing drugs. Regular medication with aluminium containing drugs (notably antacids) may lead to abnormally high accumulation of 99mTc in the liver, presumably caused by the formation of labeled colloids. In patients with hypercalcaemia, soft tissue uptake of bone-seeking radiopharmaceuticals may be observed. Clearance from the body takes place via the kidneys. Of the administered activity, approximately 30% is cleared within the first hour, 48% within 2 hours and 60% within 6 hours. The patient should void before scanning. Images obtained shortly after injection (three-phase bone scan) will only partly reflect metabolic activity. Late phase static scintigraphy should be performed not earlier than 2 hours after injection. At chemical concentrations of radiopharmaceuticals and excipients used for diagnostic procedures, 99mTc-oxidronate does not appear any pharmacodynamic effect.

99m-technetium disintegrates with the emission of gamma radiation with an energy of 140 KeV and a half-life of 6 hours to 99-technetium, which - in view of its long half-life - can be regarded as quasi stable. Exposure to ionising radiation is linked with cancer induction and a potential for development of hereditary defects. For each patient, exposure to ionising radiation must be justifiable on the basis of likely benefit. The activity administered must be such that the resulting radiation dose is as low as reasonable achievable bearing in mind the need to obtain the intended diagnostic result. For diagnostic Nuclear Medicine investigations, the current evidence suggests that these adverse effects will occur with low frequency because of the low radiation doses incured. For most diagnostic investigations using a Nuclear Medicine procedure the radiation dose delivered is less than 20 mSv. For this agent the effective dose equivalent resulting from an administered activity of 740 MBq is typically 4.2 mSv (per 70 Kg individual). Higher doses may be justified in some clinical circumstances. For an administered activity of 740 Mbq, the typical radiation dose to the target organ (bone) is 47 mGy and the typical radiation dose to the critical organ (bladder wall) is 36 mGy.

In infants and children particular attention should be paid to the relatively higher radiation exposure of the epiphyses in growing bone. Appropriate precautions should be taken concerning the activity eliminated by the patients, to avoid contamination. To reduce the radiation exposure to the bladder wall, sufficient hydration of the patient and frequent voiding is recommended. To avoid accumulation of tracer in the musculature it is advised that strenuous exercise is discouraged immediately after injection until satisfactory bone imaging has been effected.

When it is necessary to administer radioactive medical products to women of childbearing potential, information should always be sought about pregnancy. Any woman who has missed a period should be assumed to be pregnant until proven otherwise. Where uncertainty exists it is important that radiation exposure should be the minimum consistent with the desired clinical information. Radionuclide procedures carried out on pregnant women also involve radiation doses to the fetus. Only imperative investigations should be carried out during pregnancy when likely benefit exceeds the risk incurred by mother and fetus. Administration of 740 MBq 99mTc-oxidronate to a patient results in an absorbed dose to the uterus of 4.7 mGy. Doses > 5 mGy would be regarded as a potential risk for the fetus. Before administering a radioactive medicinal product to a mother who is breast-feeding consideration should be given as to whether the investigation could be reasonably delayed until the mother has ceased breast-feeding and as to whether the most appropriate choice of radiopharmaceutical has been made, bearing in mind the secretion of activity in breast milk. If the administration is considered necessary, one breast feed should be banked prior to injection and the subsequent one discarded after injection. Breast-feeding can be restarted 4 hours post injection.

Information on adverse reactions is available from spontaneous reporting. The reported reactions types are anaphylactoid reactions, vegetative reactions, as well as different kinds of injection site reactions and other general disorders. Onset of symptoms may be delayed 4 to 24 hours after administration.

1. Anaphylactoid reactions. Anaphylactoid reactions were reported with a wide array of symptoms ranging from mild skin reactions to anaphylactic shock, which however was only reported in isolated cases. Appropriate instruments (including endotracheal tube and ventilator) and medications should always be available for immediate emergency treatment. 99mTc-oxidronate should not be used in patients with known allergy to sodium oxidronate or any of the excipients (stannous chloride dehydrate, gentisic acid, sodium chloride, hydrochloric acid, sodium hydroxide).

- anaphylactic shock, loss of consciousness, cardio-respiratory arrest, hypersensitivity, angioedema, tachycardia, hypertension, dyspnoea, conjunctivitis, rhinitis, nasal congestion, dermatitis, generalized pruritus, face oedema, laryngeal oedema, tongue oedema, other types of oedema, urticaria, erythema, rash, dysgeusia, paraesthesia, sweating increased.

2. Vegetative reactions (nervous system and gastrointestinal disorders). Single cases of severe vegetative reactions like circulatory collapse or syncope have been reported, however, most of the reported vegetative effects include gastrointestinal reactions like nausea or vomiting. Other reports include vasovagal reactions like headache or dizziness. Vegetative effects are rather considered to be related to the examinational setting than to 99mTc-oxidronate, especially in anxious patients.

- syncope, circulatory collapse, dizziness, headache, tachycardia, bradycardia, hypotension, tremor, vision blurred, flushing.

- vomiting, nausea, diarrhoea, abdominal pain.

3. General disorders and administration site conditions. Inadvertent or accidental subcutaneous administration of 99mTc-oxidronate should be avoided as perivascular inflammation has been described. Injection site reactions are related to extravasation of the radioactive material during the injection, and the reported reactions rank from local swelling up to cellulitis. Extended extravasation may necessitate surgical treatment.

- chest pain, chills.

- cellulitis, inflammation, pain, erythema, swelling.

In the event of the administration of a radiation overdose with 99mTc-oxidronate, the absorbed dose to the patient should be reduced where possible by increasing the elimination of the radionuclide from the body by forced diuresis and bladder voiding.

EANM PAEDIATRIC DOSAGE CARD

2012-01-04T19:07:00.004+02:00

Weight - Activity

3 Kg - 40 MBq

4 Kg - 40 MBq

6 Kg - 60 MBq

8 Kg - 75 MBq

10 Kg - 095 MBq

12 Kg - 110 MBq

14 Kg - 125 MBq

16 Kg - 140 MBq

18 Kg - 155 MBq

20 Kg - 170 MBq

22 Kg - 185 MBq

24 Kg - 200 MBq

26 Kg - 215 MBq

28 Kg - 225 MBq

30 Kg - 240 MBq

32 Kg - 255 MBq

34 Kg - 270 MBq

36 Kg - 280 MBq

38 Kg - 295 MBq

40 Kg - 310 MBq

42 Kg - 320 MBq

44 Kg - 335 MBq

46 Kg - 350 MBq

48 Kg - 360 MBq

50 Kg - 375 MBq

52 - 54 Kg - 395 MBq

56 - 58 Kg - 420 MBq

60 - 62 Kg - 445 MBq

64 - 66 Kg - 470 MBq

68 Kg - 490 MBq

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: VANESSA ZIGMAN, MSc in MEDICAL PHYSICS

ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΣΦΑΙΡΑΣ

2012-01-03T19:09:00.004+02:00

ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η υποκειμενική προσέγγιση κατά τη μελέτη των ψυχικών λειτουργιών περιλαμβάνει την αυτοπαρατήρηση και την ενδοσκόπηση. Έχει φιλοσοφική προέλευση και χαρακτηρίζεται από μικρή αποδεικτική αξία, καθώς βασίζεται στη διερεύνηση των στοιχείων της υποκειμενικής εμπειρίας. Θεωρείται ότι η αντίληψη του ατόμου για τον εαυτό του και τον κόσμο μπορεί να προσφέρει περισσότερες πληροφορίες στον ερευνητή από τη μελέτη της συμπεριφοράς.

Η Φαινομενολογική Ψυχολογία επικεντρώνεται κυρίως στον χώρο των συναισθημάτων, των συγκινήσεων και του ρόλου των βιωμάτων του χώρου και του χρόνου. Ο άνθρωπος παρουσιάζει την προνομιακή δυνατότητα να προβληματίζεται για την ύπαρξή του, να αναζητάει τη σχέση μεταξύ του Είναι (Sein) και της Ύπαρξης (Existence) και να έχει επίγνωση της επερχόμενης ανυπαρξίας του. Το βιωματικό υπόστρωμα κάθε ασθενούς συσχετίζεται άμεσα με τα συμπτώματα που εκδηλώνει εξαιτίας διαταραχών των ψυχικών λειτουργιών.

Σύμφωνα με την Υπαρξιστική Ψυχολογία, ο άνθρωπος κυριαρχείται από την ανάγκη αναζήτησης του υπερβατικού. Αντλεί το αίσθημα μοναδικότητας της ύπαρξής του μέσω της σχέσης με το υπερβατικό. Η επιθυμία για νόημα αντιστοιχεί στην επιθυμία για ηδονή των φροϋδικών ή στη θέληση για δύναμη των αντλεριανών και η απώλεια του νοήματος προκαλεί μεγάλο μέρος των προβλημάτων του σύγχρονου ανθρώπου. Το άτομο βρίσκεται αντιμέτωπο με έναν τεράστιο αριθμό δυνατοτήτων στη ζωή. Σε αυτό έγκειται η ελευθερία και η ευθύνη του ανθρώπου. Το άγχος της επιλογής εκτείνεται σε όλα τα επίπεδα, από το πρακτικό έως το ηθικό και το αισθητικό. Η κατάσταση περιγράφεται από τον Sartre ως καταδίκη στην ανθρώπινη ελευθερία. Η βαθιά αποξένωση του ατόμου από τα συναισθήματά του αναγνωρίζεται ως η βάση των ψυχοπαθολογικών εκδηλώσεων. Η μη αποκατάσταση μίας σωστής σχέσης του ατόμου με τον εαυτό του οδηγεί στην αποτυχία εκπλήρωσης των ενορμητικών του τάσεων, στις επιμέρους διαταραχές της διαπροσωπικής συναλλαγής και στην εμφάνιση του οντολογικού άγχους.

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η αντικειμενική προσέγγιση επικεντρώνεται στη μελέτη των εξωτερικών – μετρήσιμων εκδηλώσεων και της συμπεριφοράς. Οι εφαρμοζόμενες μεθοδολογίες είναι αυστηρά αντικειμενικές και περιλαμβάνουν την αυτονόμηση του ερευνητή από το παρατηρούμενο φαινόμενο (συλλογή, καταγραφή, επεξεργασία, αξιολόγηση και ερμηνεία των δεδομένων). Μάλιστα, υπάρχει δυνατότητα επιβεβαίωσης των αποτελεσμάτων από άλλους ερευνητές με την εφαρμογή της ίδιας μεθοδολογίας. Ωστόσο, το μειονέκτημα της αντικειμενικής προσέγγισης είναι η αδυναμία κάλυψης του βιωματικού χώρου.

Έχουν χρησιμοποιηθεί διάφοροι μέθοδοι για την άντληση των ερευνητικών δεδομένων:

1. Γενετικές μελέτες.

2. Μελέτες βιολογικών δομών και διεργασιών.

3. Ψυχομετρικές εκτιμήσεις.

4. Ψυχαναλυτικές τεχνικές.

5. Φωτογράφηση και βιντεοσκόπηση.

ΥΠΟΠΤΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΑΡΙΣΤΕΡΟΥΣ ΗΓΕΤΕΣ ΤΗΣ ΛΑΤΙΝΙΚΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ;

2012-01-03T01:24:00.005+02:00

Ο πρόεδρος της Παραγουάης Φερνάντο Λούγο, η πρόεδρος της Βραζιλίας Ντίλμα Ρούσεφ, ο πρώην πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα Ντα Σίλβα, ο πρόεδρος της Βενεζουέλας Ούγκο Τσάβες και η πρόεδρος της Αργεντινής Κριστίνα Φερνάντεζ Κίρσνερ έχουν εμφανίσει καρκίνο. Σε πρόσφατη ομιλία προς τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας του, ο Ούγκο Τσάβες διατύπωσε την υπόθεση ότι οι ΗΠΑ μπορεί να ευθύνονται για αυτήν την παράξενη επιδημία καρκίνου (λίγο μετά την ανακοίνωση για την κατάσταση της υγείας της προέδρου της Αργεντινής):

«Θα ήταν τόσο περίεργο να έχουν ανακαλύψει τεχνολογίες για την εξάπλωση του καρκίνου και να μην το μάθουμε παρά μόνο μετά από 50 χρόνια; Δεν ξέρω, αλλά είναι περίεργο να εμφανίζουν καρκίνο ο Λούγο, η Ντίλμα ως υποψήφια πρόεδρος, εγώ σε χρονιά εκλογών, παλαιότερα ο Λούλα και τώρα η Κριστίνα. Δεν κατηγορώ κανέναν. Απλά εκμεταλλεύομαι την ελευθερία μου να μιλάω και να εκφράζω τις σκέψεις μου όταν έρχομαι αντιμέτωπος με κάποια περιστατικά ιδιαίτερα περίεργα και δυσεξήγητα».

Τους τελευταίους μήνες, ο Ούγκο Τσάβες υποβάλλεται σε χημειοθεραπείες και χειρουργικές επεμβάσεις στην Κούβα.

TO BE A NURSE

2011-12-29T18:36:00.007+02:00

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΟΠΩΣΗΣ (TEST ΚΟΠΩΣΕΩΣ)

2011-12-11T23:52:00.058+02:00

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΙΣΧΑΙΜΙΑΣ
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΚΟΠΩΣΗΣ

ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΕΞΕΤΑΣΗΣ
ΛΗΞΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑΣ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΑΝΟΧΗΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑΣ

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ

ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ

ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΣ ΑΞΟΝΑΣ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ

2011-12-11T22:43:00.008+02:00

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΣ - ΑΡΙΣΤΕΡΟΣ - ΔΕΞΙΟΣ ΑΞΟΝΑΣ ΚΑΡΔΙΑΣ

ΑΙΤΙΑ ΣΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ
ΑΙΤΙΑ ΣΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ΔΕΞΙΑ

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΗΜΑ

2011-12-11T22:32:00.008+02:00

ΦΛΕΒΟΚΟΜΒΙΚΗ ΤΑΧΥΚΑΡΔΙΑ
ΦΛΕΒΟΚΟΜΒΙΚΗ ΒΡΑΔΥΚΑΡΔΙΑ
ΦΛΕΒΟΚΟΜΒΙΚΗ ΑΡΡΥΘΜΙΑ
ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΗΜΑ

ΤΕΧΝΗΤΑ ΔΑΣΗ

2011-12-06T10:06:00.010+02:00

Επιστήμονες από τη Μ. Βρετανία ανακοίνωσαν τη δημιουργία δασών με τεχνητά φυτά, με σκοπό την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος. Τα φύλλα κάθε δέντρου θα έχουν συνθετικές ίνες και το καθένα θα μπορεί να απορροφά 10 τόνους διοξειδίου του άνθρακα ημερησίως. Ένα τεχνητό δάσος με 100.000 τεχνητά δέντρα, θα μπορούσε να απορροφήσει το 60% των συνολικών εκπομπών της Μεγάλης Βρετανίας. Το κόστος ενός τέτοιου δέντρου ανέρχεται στα 24.500 δολάρια!
(Από το περιοδικό Βιότροπο, Αρ.Φύλλου 1)

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΠΡΟΦΥΛΑΚΤΙΚΟΥ

2011-12-01T21:11:00.018+02:00

Από την πρώτη εφαρμογή τους, τα προφυλακτικά χρησιμοποιήθηκαν ως μέσο αντισύλληψης και προφύλαξης από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Η παλαιότερη αναπαράσταση προφυλακτικού βρέθηκε στο σπήλαιο Grotte des Combarrelles στη Γαλλία. Οι αρχαιολόγοι εικάζουν ότι η βραχογραφία (που χρονολογείται πριν από 12.000 - 15.000 χρόνια) απεικονίζει άνδρα με ένα είδος καλύμματος στα γεννητικά του όργανα.
(Πηγή: http://www.avert.org/)
Γύρω στο 1000 π.Χ., οι Αιγύπτιοι και οι αρχαίοι Έλληνες των ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων πιθανώς χρησιμοποιούσαν κατά τη διάρκεια της συνουσίας κομμάτι λινού υφάσματος που κάλυπτε τη βάλανο του πέους. Σύμφωνα με αρχαίο ελληνικό μύθο, ο βασιλιάς της Κρήτης Μίνωας, του οποίου το σπέρμα περιείχε φίδια και σκορπιούς εξαιτίας μίας κατάρας, χρησιμοποιούσε πεοκαλύπτρα από ουροδόχο κύστη κατσίκας για να προστατεύσει τη σύντροφό του. Υπάρχουν αποδείξεις ότι και κατά τα χρόνια της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας χρησιμοποιούνταν προφυλακτικά από μεμβράνες ζώων.
Μετά την πτώση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας τον 5 μ.Χ. αιώνα, η χρήση του ανδρικού προφυλακτικού εγκαταλείπεται μέχρι τον 15ο αιώνα. Σε αυτό συνέβαλλε η άνοδος του καθολικισμού που θεωρούσε αμαρτία κάθε μορφή αντισύλληψης. Όμως, σε μουσουλμανικά και εβραϊκά χειρόγραφα της εποχής του μεσαίωνα υπάρχουν αναφορές σε τεχνικές προφύλαξης (όπως η επάλειψη του πέους με πίσσα ή ο διαποτισμός του με εκχύλισμα από κρεμμύδι). Αναφορές σε κείμενα που βρέθηκαν στην Ασία περιλαμβάνουν τη χρήση καλύπτρας για τη βάλανο του πέους σε άνδρες των ανώτερων κοινωνικά τάξεων: στην Κίνα από έντερα αμνού ή μεταξωτού χαρτιού εμποτισμένου με λάδι και στην Ιαπωνία από δέρμα, καβούκι χελώνας ή κέρατα ζώων. Τον 15ο αιώνα, το ανδρικό προφυλακτικό επαναχρησιμοποιείται λόγω της εμφάνισης της σύφιλης (το 1494 η ασθένεια καταγράφεται για πρώτη φορά σε άνδρες του γαλλικού στρατού και εξαπλώνεται με ταχύ ρυθμό σε ολόκληρη την Ευρώπη - μέχρι το 1505 έχει φτάσει στην Ασία). Κατασκευάζεται κυρίως από έντερα και κύστη ζώων και καλύπτει ολόκληρο το πέος. Γερμανοί έμποροι διοχετεύουν προφυλακτικά από δέρμα ακόμη και στην Ιαπωνία. Το 1564, ο Gabriel Fallopius στο βιβλίο De Morbo Gallico (The French Disease), το οποίο αποτελεί πραγματεία για τη σύφιλη, περιγράφει ένα περίβλημα πέους από λινό ύφασμα που έχει δοκιμάσει σε 1.100 άνδρες με σκοπό την προφύλαξη από τη συγκεκριμένη νόσο. Η κατασκευή αποδεικνύεται επιτυχής για την πρόληψη μετάδοσης της νόσου, αλλά και τον έλεγχο τον γεννήσεων. Για τον λόγο αυτό, το 1605 χαρακτηρίζεται ως ανήθικη από τη θεολογική έκδοση De iustitia et iure. Στις αρχές του 1600, το λινό περίβλημα εμβαπτίζεται σε χημικό διάλυμα που μπορεί να χαρακτηριστεί ως η πρώτη σπερματοκτόνος ουσία. Στο μυθιστόρημα του 1655 με τίτλο L'Escole des Filles (The Philosophy of Girls) γίνεται η πρώτη αναλυτική περιγραφή του προφυλακτικού ως μέσου αντισύλληψης. Το 1666, η English Birth Rate Commission αναφέρει ότι η μείωση των γεννήσεων σχετίζεται με την εφαρμογή προφυλακτικού, το οποίο αναφέρει για πρώτη φορά με το όνομα αυτό. Γύρω στα 1700 κυκλοφορούν προφυλακτικά από έντερα ζώων, τα οποία πωλούνταν ακριβά και δυστυχώς συχνά ξαναχρησιμοποιούνταν. Παρά τις πολλές αντιθέσεις για τη χρήση των προφυλακτικών, ακόμη και από ιατρούς της εποχής αλλά κυρίως για λόγους ηθικής, στο Λονδίνο ανθεί το εμπόριο χειροποίητων προφυλακτικών και πενήντα χρόνια αργότερα εμφανίζονται οι πρώτες διαφημίσεις.
Τον 18ο αιώνα διατίθενται προφυλακτικά σε νούμερα, κατασκευασμένα από διαφορετικά υλικά όπως λινό εμποτισμένο με χημικές ουσίες ή ζωικά υλικά (ουροδόχο κύστη ή έντερο επεξεργασμένα με θειάφι και αλισίβα ώστε να μαλακώσουν). Πωλούνταν στις παμπ, στα κουρεία, στα φαρμακεία, στις υπαίθριες αγορές, ακόμη και σε θέατρα σε όλη την Ευρώπη και στη Ρωσία. Ο πρώτος καταγεγραμμένος ποιοτικός έλεγχος προφυλακτικών αναφέρεται στα απομνημονεύματα του Gaicomo Casanova. Τα προφυλακτικά φουσκώνονταν με αέρα πριν την εφαρμογή τους ώστε να διαπιστωθεί εάν έχουν τρύπες.
Μετά το 1800, η παραγωγή προφυλακτικών επηρεάζεται από την τεχνολογική, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη σε Ευρώπη και Αμερική. Συγκεκριμένα, οι Goodyear και Hancock ανακάλυψαν τη μέθοδο μετατροπής του ελαστικού σε ανθεκτικό υλικό και έναν ταχύ τρόπο παραγωγής. Το 1855 κατασκευάζεται το πρώτο ελαστικό προφυλακτικό με ραφή και έξι χρόνια αργότερα κυκλοφορεί η πρώτη διαφήμιση στην εφημερίδα “The New York Times”. To 1873, η Comstock Law κηρύσσει παράνομη κάθε διαφήμιση για τα μέσα ελέγχου των γεννήσεων και απαιτεί από την ταχυδρομική εταιρεία να σταματήσει την αποστολή προφυλακτικών.
Το 1920 δημιουργείται η Trojan, η πρώτη εταιρεία πώλησης προφυλακτικών. Κατασκευάζονταν από λάτεξ, το οποίο ήταν πιο ανθεκτικό και λεπτό από προηγουμένως και με μεγαλύτερη διάρκεια. Τη δεκαετία του 1950 κυκλοφορεί το προφυλακτικό με λιπαντικό και προστίθεται ο θάλαμος για τη συλλογή του σπέρματος. To 1957 κυκλοφορεί στη Μεγάλη Βρετανία προφυλακτικό με λιπαντική ουσία από την εταιρεία Durex. Το 1975 ο τηλεοπτικός σταθμός KNTV στο San Jose μεταδίδει την πρώτη τηλεοπτική διαφήμιση της Trojan. Τη δεκαετία του 1990 κατασκευάζονται προφυλακτικά με χρώματα και γεύσεις. Από το 1980 και μετά η χρήση του ανδρικού προφυλακτικού έχει εκτιναχθεί τόσο ως μέσο αντισύλληψης όσο και λόγω της εμφάνισης νοσημάτων όπως του AIDS. Έχει υπολογιστεί ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες θα χρειαστούν περίπου 18.6 εκατομμύρια προφυλακτικά μέχρι το 2015.

ΠΛΑΣΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ: ΠΟΣΟ ΣΟΒΑΡΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ;

2011-11-24T22:57:00.007+02:00

Το πρόβλημα των πλαστών φαρμάκων αναδεικνύεται σε σημαντική απειλή για την υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο. Ως πλαστά χαρακτηρίζονται τα σκευάσματα που παρουσιάζουν διαφορές στη χημική σύσταση σε σχέση με τα αυθεντικά, τα οποία επιχειρείται να παραποιήσουν. Σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις πρόκειται για μία παράνομη δραστηριότητα με σημαντικό οικονομικό κέρδος. Οι συνέπειές της είναι προφανώς σοβαρές, όπως προκύπτει από την καταγραφή ακόμα και θανατηφόρων περιπτώσεων σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Παρόλο που οι αναπτυσσόμενες χώρες αποτελούν το βασικό πεδίο ανάπτυξης αυτής της παράνομης εμπορικής δραστηριότητας, η πώληση φαρμάκων μέσω του διαδικτύου επέκτεινε το πρόβλημα και πλέον καταγράφονται περιστατικά σε κράτη με αυστηρό εσωτερικό σύστημα διακίνησης φαρμακευτικών προϊόντων. Οι υγειονομικές αρχές επιχειρούν να ελέγξουν τη διακίνηση λαμβάνοντας μία σειρά μέτρων. Παράλληλα, σε ερευνητικά εργαστήρια αναπτύσσονται καινούργιες μέθοδοι επιβεβαίωσης της αυθεντικότητας των ουσιών. Ωστόσο, όλα τα στοιχεία συνηγορούν στο ότι η διακίνηση των πλαστών φαρμάκων συνεχίζει να παρουσιάζει αυξητική τάση.
Το προηγούμενο έτος, όταν η Interpol κατέσχεσε φαρμακευτικές ουσίες αξίας περίπου 2,6 εκατομμυρίων δολαρίων, οι διεθνείς αστυνομικές υπηρεσίες δεν στόχευαν σε διακινητές ναρκωτικών ουσιών όπως η κοκαΐνη ή η ηρωίνη. Η επιτυχία τους αφορούσε χιλιάδες πακέτα με αντιβιοτικά, ινσουλίνη, καρδιολογικά και αντικαρκινικά φάρμακα. Η συγκεκριμένη επιχείρηση, με την κωδική ονομασία Operation PangeaIII, ήταν μέρος ενός λιγότερου γνωστού «πολέμου» των διωκτικών αρχών, ο οποίος εξελίσσεται κατά των πλαστών φαρμάκων σε παγκόσμιο επίπεδο. Μία επένδυση χιλίων δολαρίων σε πλαστά φάρμακα μπορεί να επιστρέψει στους παραγωγούς τους κέρδος 30.000 δολαρίων, δηλαδή δεκαπλάσιο οικονομικό όφελος από αυτό που έχουν οι προμηθευτές ηρωίνης. Μάλιστα, η διακίνηση πλαστών φαρμάκων μπορεί να έχει εξίσου σοβαρές επιπτώσεις για τη δημόσια υγεία. Μία γυναίκα 22 ετών στην Αργεντινή με ήπια αναιμία εμφάνισε ηπατική ανεπάρκεια όταν της χορηγήθηκαν πλαστές ενέσεις σιδήρου. Περισσότερα από 50 παιδιά στη Νιγηρία πέθαναν όταν έλαβαν φάρμακα που περιείχαν έναν τοξικό παράγοντα. Μία γυναίκα στον Καναδά έχασε τη ζωή της εξαιτίας πλαστών φαρμάκων που προμηθεύθηκε από το διαδίκτυο και περιείχαν συγκεντρώσεις μετάλλων, μεταξύ των οποίων αλουμίνιο, τιτάνιο και αρσενικό. Πλέον το πρόβλημα αφορά όλες τις περιοχές του κόσμου. Μερικά χρόνια πριν, τα πλαστά φάρμακα διατίθεντο κυρίως σε ασθενείς αναπτυσσόμενων χωρών όπου οι διακινητές εκμεταλλεύονταν τα κενά των ελεγκτικών μηχανισμών. Όμως, κυρίως εξαιτίας της πώλησης φαρμακευτικών ουσιών μέσω του διαδικτύου, το φαινόμενο έχει αποκτήσει παγκόσμια κλίμακα. Οι υπηρεσίες που έλαβαν μέρος στην επιχείρηση Operation Pangea III στόχευαν ειδικά στις διαδικτυακές πωλήσεις. Συμμετείχαν περισσότερες από 40 χώρες και ελέγχθηκαν 694 ιστοσελίδες. Από αυτές, οι 297 τέθηκαν εκτός λειτουργίας με την ολοκλήρωση των ερευνών. Ωστόσο, φαίνεται ότι απαιτούνται πολύ περισσότερες ενέργειες μέχρι να αντιμετωπισθεί πλήρως το πρόβλημα των πλαστών φαρμάκων διεθνώς.
Ποια φάρμακα χαρακτηρίζονται ως πλαστά;
Ένα φαρμακευτικό προϊόν χαρακτηρίζεται ως πλαστό εάν παράγεται και πωλείται με τρόπους που αποσκοπούν στην παραποίηση του αυθεντικού όσον αφορά την ταυτότητα ή την αποτελεσματικότητά του. Συγκεκριμένα, ένα πλαστό φάρμακο είναι δυνατό να περιέχει λανθασμένη (ή και μηδενική) ποσότητα του δραστικού συστατικού, να παρουσιάζει διαφορές ως προς τη βιοκινητική σε σχέση με το πραγματικό φάρμακο, να περιέχει συστατικά που δεν αναγράφονται στην ετικέτα (ασχέτως εάν είναι ή όχι επικίνδυνα) ή και να πωλείται σε συσκευασία που μιμείται την αυθεντική ή αναφέρει ανακριβή στοιχεία (π.χ. παραποίηση της ημερομηνίας λήξης του προϊόντος). Στις πλουσιότερες χώρες παραποιούνται κυρίως ακριβά νεότερα φάρμακα, όπως τα ορμονικά σκευάσματα, τα στεροειδή και τα αντι-ισταμινικά. Μεταξύ των συνηθέστερων φαρμάκων που πωλούνται παραποιημένα στον δυτικό κόσμο βρίσκεται το Viagra, το οποίο διατίθεται ευρέως από εταιρίες ηλεκτρονικού εμπορίου στο διαδίκτυο για την αντιμετώπιση της στυτικής δυσλειτουργίας. Αντίθετα, στις αναπτυσσόμενες χώρες, τα περισσότερα πλαστά φάρμακα αφορούν τη θεραπεία απειλητικών για τη ζωή νοσημάτων (π.χ. ελονοσία, φυματίωση, σύνδρομο επίκτητης ανοσοανεπάρκειας).
Προφανώς, τα πλαστά φάρμακα μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις για την υγεία των ατόμων που τα λαμβάνουν. Το εύρος αυτών των επιπτώσεων κυμαίνεται από την απουσία επαρκούς δραστικότητας, όταν το σκεύασμα χαρακτηρίζεται από μειωμένη ή μηδενική περιεκτικότητα της κύριας ουσίας, έως τη σημαντική πιθανότητα πρόκλησης παρενεργειών ή αλλεργικών αντιδράσεων εξαιτίας των επιπρόσθετων συστατικών σε σχέση με το φάρμακο που παραποιείται. Η εμφάνιση ανεπιθύμητων ενεργειών κατά τη χορήγηση μίας φαρμακευτικής ουσίας δεν αποκλείεται ακόμα και όταν χρησιμοποιούνται νόμιμα φάρμακα. Ωστόσο, η γνώση του ιστορικού και της κατάστασης της υγείας των ασθενών από τον ιατρό συμβάλλει στη σημαντική μείωση αυτού του κινδύνου. Όμως, όταν χορηγούνται πλαστά φάρμακα, η πιθανότητα παρενεργειών αυξάνεται καθώς η πραγματική σύνθεση του φαρμάκου δεν είναι γνωστή. Οι αλλεργικές αντιδράσεις και οι διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος (π.χ. ναυτία, έμετος, διάρροια) αποτελούν τις κυριότερες παρενέργειες των πλαστών φαρμάκων. Βαρέα μέταλλα και τοξικοί παράγοντες είναι δυνατό να προκαλέσουν εκδηλώσεις δηλητηρίασης, συμπεριλαμβανομένων των διαταραχών της καρδιακής λειτουργίας, των επιπέδων της γλυκόζης του αίματος και της ανταλλαγής των αερίων στον οργανισμό (εμφάνιση δύσπνοιας). Σε σοβαρότερες περιπτώσεις δεν είναι σπάνια η μετάπτωση σε οργανική ανεπάρκεια. Επίσης, ασθενείς με χρόνια νοσήματα, οι οποίοι έλαβαν ένα πλαστό φάρμακο, μπορεί να παρατηρήσουν επιδείνωση των συμπτωμάτων της παθολογικής κατάστασης. Τέλος, τα πλαστά αντιβιοτικά, με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε δραστικά συστατικά, συμβάλλουν στην ενίσχυση της ανάπτυξης ανθεκτικών (στα αντιβιοτικά) μικροβίων, καθώς η χορήγησή τους αποτελεί ουσιαστικά μία μορφή υποθεραπείας. Έτσι, επικρατούν εκείνα τα στελέχη, τα οποία είναι περισσότερα ανθεκτικά και προκαλούν στο μέλλον σοβαρότερες και δυσχερέστερα αντιμετωπίσιμες λοιμώξεις.
Κατά τη διάρκεια μίας επιδημίας μηνιγγίτιδας στον Νίγηρα το 1995, χορηγήθηκαν πλαστά εμβόλια σε 50.000 άτομα. Η χρήση αυτών των εμβολίων προκάλεσε τον θάνατο 2.500 κατοίκων της αφρικανικής χώρας. Ακόμα, η λήψη παρακεταμόλης σε σιρόπι οδήγησε σε 89 θανάτους στην Αϊτή το 1995 και σε 30 θανάτους μικρών παιδιών στην Ινδία το 1998, καθώς στα παραποιημένα σκευάσματα περιλαμβανόταν μία τοξική χημική ουσία που χρησιμοποιείται σε αντιψυκτικά. Εξίσου δραματική είναι η εκτίμηση ότι από το ένα εκατομμύρια θανάτων, για τους οποίους ενοχοποιείται η ελονοσία κάθε έτος, οι διακόσιες χιλιάδες θα ήταν δυνατό να αποφευχθούν εάν τα χορηγούμενα φάρμακα ήταν καλής ποιότητας και η αγωγή εφαρμοζόταν με τον ορθό τρόπο. Το 2001, μία μελέτη αποκάλυψε ότι το 38% των ανθελονοσιακών σκευασμάτων, που διατίθενται σε φαρμακεία της νοτιοανατολικής Ασίας, δεν περιέχουν κάποιο δραστικό συστατικό. Όμως, ακόμα και όταν περιέχουν δραστικές ουσίες, μπορεί να είναι παραποιημένα με διαφορετικό τρόπο. Το 1999, τουλάχιστον 30 άνθρωποι πέθαναν στην Καμπότζη επειδή τα φάρμακα περιείχαν – στην πραγματικότητα – μία παλαιότερη και λιγότερο δραστική ουσία έναντι της ελονοσίας. Ένα παραπλήσιο περιστατικό καταγράφηκε πριν από τρία χρόνια στην Τανζανία όταν διαπιστώθηκε ότι ανθελονοσιακά φάρμακα, που διατίθεντο από 40 φαρμακεία, δεν είχαν την απαιτούμενη δόση της δραστικής ουσίας. Ωστόσο, οι παράνομοι διακινητές έχουν επιτύχει να εισάγουν πλαστά φάρμακα ακόμα και στο νόμιμο σύστημα πώλησης φαρμακευτικών προϊόντων σε χώρες με αυστηρούς ελεγκτικούς μηχανισμούς. Παραδείγματα αποτελούν η πώληση πλαστών σκευασμάτων των φαρμάκων Lipitor (για τον έλεγχο της χοληστερόλης) και Zyprexa (αντιμετώπιση της διπολικής διαταραχής και της σχιζοφρένειας) σε ασθενείς στο Ηνωμένο Βασίλειο (2006 και 2007, αντίστοιχα). Τα σκευάσματα δεν περιείχαν οποιοδήποτε ενεργό συστατικό. Ένα άλλο ενδιαφέρον περιστατικό ήταν η παροχή πλαστών σκευασμάτων ενός παραδοσιακού αντιδιαβητικού φαρμάκου στην Κίνα το 2009, το οποίο περιείχε εξαπλάσια της κανονικής δόσης του δραστικού συστατικού και οδήγησε εννέα άτομα στο νοσοκομείο ενώ δύο πέθαναν. Συνεπώς, οι καταναλωτές πρέπει να γνωρίζουν ότι και τα ονομαζόμενα φυσικά (παραδοσιακά) φάρμακα μπορεί να αποτελέσουν τμήμα της δραστηριότητας των παράνομων προμηθευτών.
Ειδική κατηγορία αυτού του προβλήματος αποτελεί η παραγωγή και η πώληση πλαστών φαρμάκων σε χρήστες παράνομων ουσιών. Κατά αναλογία με το γενικό πρότυπο, το πλαστό φάρμακο μπορεί να μην περιέχει το δραστικό συστατικό (π.χ. πώληση σκόνης λακτόζης αντί κοκαΐνης) ή η περιεκτικότητα της δραστικής ουσίας να είναι μικρότερη από αυτή που αναφέρει ο διακινητής (με την προσθήκη μίας φθηνής αδρανούς ουσίας, όπως είναι η μαγειρική σόδα ή η λακτόζη). Επίσης, είναι πιθανό η δραστικότητα του προϊόντας να αυξάνεται τεχνητά (π.χ. με την προσθήκη στρυχνίνης ή PCP) ή το πλαστό φάρμακο να περιέχει διαφορετική δραστική ουσία (π.χ. πώληση μεθαμφεταμίνης αντί κοκαΐνης). Σε γενικές γραμμές, οι παράνομες ουσίες είναι ευκολότερο να παραποιηθούν καθώς δεν υπάρχουν νομοθετικά καθιερωμένα πρότυπα σχετικά με τη σύνθεση ή τη συσκευασία τους.
Η έκταση του προβλήματος
Η διακίνηση των πλαστών φαρμάκων είναι δύσκολο να αποκαλυφθεί και να αντιμετωπισθεί από τις αρχές. Έτσι, σε σημαντικό βαθμό, ο προσδιορισμός της ποσότητας των σκευασμάτων που προωθούνται στην αγορά κάθε έτος παραμένει σε επίπεδο εκτιμήσεων. Αν και η διακίνησή τους αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο, φαίνεται ότι το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο στις αναπτυσσόμενες χώρες όπου τόσο οι ελεγκτικοί μηχανισμοί όσο και το πλαίσιο εφαρμογής του νόμου παρουσιάζουν σημαντικές αδυναμίες. Στις περισσότερες βιομηχανικές χώρες (ΗΠΑ, Καναδάς, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Ιαπωνία και στο μεγαλύτερο τμήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης) η πώληση πλαστών φαρμάκων παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη καλύπτοντας ένα μικρότερο του 1% μερίδιο της αγοράς. Αντίθετα στην Αφρική και σε χώρες της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής, το πρόβλημα είναι περισσότερο σοβαρό. Επειδή τα διαθέσιμα στοιχεία προέρχονται από διαφορετικές πηγές, όπως είναι οι εθνικές ελεγκτικές αρχές, οι φαρμακευτικές εταιρίες και μη κυβερνητικές οργανώσεις, η στατιστική επεξεργασία τους παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες. Οι διαφορετικές μεθοδολογίες κατά την προετοιμασία των μελετών και των αναφορών, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε γεωγραφικής περιοχής και παράμετροι που συσχετίζονται με τις εκάστοτε ομάδες ασθενών δυσχεραίνουν ακόμα περισσότερο τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων. Εκτιμάται ότι άνω του 10% των φαρμάκων, που πωλούνται διεθνώς, είναι πλαστά και σε ορισμένες χώρες άνω του 50% των φαρμακευτικών προμηθειών αποτελείται από τέτοια σκευάσματα. Το 2003, ο Ρωσικός Σύνδεσμος Προστασίας των Πνευματικών Δικαιωμάτων πραγματοποίησε μία μελέτη σύμφωνα με την οποία το 12% των συνταγογραφούμενων φαρμάκων (που διατίθενται στη χώρα) είναι πλαστά. Παρόλα αυτά, πρέπει να σημειωθεί ότι τα ευρήματα των σχετικών μελετών παρέχουν μία εικόνα της κατάστασης κατά τη διάρκεια μίας σύντομης περιόδου. Οι παράνομοι προμηθευτές μεταβάλλουν συνεχώς τις μεθόδους που χρησιμοποιούν για να παραποιήσουν τις αυθεντικές ουσίες και μην εντοπισθούν από τις αρχές. Για παράδειγμα, μπορεί να τροποποιούν κάθε ημέρα τη διαδικασία παραγωγής ενός πλαστού φαρμάκου. Έτσι, αρκετά συχνά τα στατιστικά συμπεράσματα των μελετών είναι παρωχημένα ήδη με τη δημοσίευσή τους.
Εύκολα μπορεί να αντιληφθεί κάποιος ότι η σημαντική διαφορά μεταξύ του κόστους παραγωγής των πλαστών φαρμάκων και της τιμολόγησης που έχουν ως αυθεντικά, καθιστά αυτή την παράνομη δραστηριότητα ιδιαίτερα επικερδή. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προσδιόρισε τα ετήσια κέρδη της πώλησης των πλαστών φαρμάκων σε άνω των 32 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η σύνθεση των παραποιημένων φαρμάκων δεν είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθεί σε μεγάλες μονάδες, καθώς τα καθιερωμένα κριτήρια ασφάλειας και ποιότητας παραβιάζονται από την ίδια τη φύση της επιχείρησης. Η πλειοψηφία των παράνομων προμηθευτών στεγάζει τα εργαστήρια παρασκευής σε μικρά κτίρια αγροτικών περιοχών, ακόμα και σε απλές κατοικίες. Το χαμηλό κόστος παραγωγής συνδυάζεται με την αυξημένη παγκόσμια ζήτηση για φαρμακευτικές ουσίες. Ειδικά όταν οι τιμές των φαρμάκων είναι υψηλές και υπάρχουν σημαντικές διαφορές στην κοστολόγηση παρόμοιων σκευασμάτων, προκύπτει σοβαρό κίνητρο για τους υποψήφιους καταναλωτές να αναζητήσουν φάρμακα εκτός του καθιερωμένου τρόπου διάθεσης των προϊόντων. Συνεπώς, θεωρείται δεδομένο ότι η πτώχεια συμβάλλει σημαντικά τόσο στην αύξηση της έντασης όσο και στη διεύρυνση του προβλήματος, κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Μεγάλη ποσότητα πλαστών φαρμάκων προέρχονται από την Κίνα. Μόνο το 2002, οι αρμόδιες κινεζικές αρχές έκλεισαν 1.300 παράνομα εργαστήρια και ερεύνησαν σχετικές υποθέσεις αξίας περίπου 57 εκατομμυρίων δολαρίων. Όμως, δυστυχώς, τα παράνομα κυκλώματα συνεχίζουν τη δράση τους. Πριν από τρία χρόνια, οι υγειονομικές υπηρεσίες της Νιγηρίας εντόπισαν μία μεγάλη ποσότητα πλαστών φαρμάκων έναντι της ελονοσίας, στα οποία αναγραφόταν ως χώρα προέλευσης η Ινδία. Ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι στην πραγματικότητα είχαν παραχθεί στην Κίνα. Πάντως, η Ινδία θεωρείται η πρώτη χώρα παραγωγής πλαστών φαρμάκων. Σύμφωνα με ανακοίνωση του Οργανισμού για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη, το 7,5% των διεθνώς διακινούμενων πλαστών φαρμάκων προέρχεται από την Ινδία, το 7% από την Αίγυπτο και το 6% από την Κίνα.
Εταιρίες πώλησης φαρμάκων στο διαδίκτυο
Μία ιδιαίτερη διάσταση του προβλήματος αποτελεί η πώληση φαρμακευτικών ουσιών μέσω ειδικών ιστοσελίδων στο διαδίκτυο. Σε αυτή την περίπτωση είναι πιθανό να εκτεθούν σε σημαντικό κίνδυνο ακόμα και πολίτες χωρών όπου δεν παρατηρείται σοβαρή εσωτερική διακίνηση πλαστών φαρμάκων. Η αιτία είναι ότι η εταιρία ηλεκτρονικής πώλησης μπορεί να έχει την έδρα της σε περιοχές του κόσμου με πολύ χαλαρότερους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Είναι αλήθεια ότι η αγορά φαρμάκων από το διαδίκτυο εμπεριέχει πάντα έναν βαθμό κινδύνου. Ωστόσο, δεν πρέπει να θεωρείται ύποπτο το σύνολο των σχετικών ιστοσελίδων. Με σκοπό την προειδοποίηση των καταναλωτών στις ΗΠΑ, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων φροντίζει για την εύκολη αναγνώριση των εταιριών που προμηθεύουν φαρμακευτικά προϊόντα εγκεκριμένα από τον οργανισμό. Οι προμηθευτές αυτοί φέρουν τον υπερσύνδεσμο VIPPS (Verified Internet Pharmacy Practice Site) στην ιστοσελίδα τους.
Πολλές εταιρίες ηλεκτρονικής διάθεσης λειτουργούν νόμιμα, διασφαλίζοντας τα προσωπικά δεδομένα των καταναλωτών και προσφέροντας τα πλεονεκτήματα του διαδικτυακού εμπορίου. Ταυτόχρονα, όμως, υπάρχουν και άλλες που προωθούν δυνητικώς επικίνδυνες για την υγεία φαρμακευτικές ουσίες. Αρκετά συχνά, μάλιστα, φροντίζουν να διαθέτουν ιστοσελίδες που δίδουν μία ιδιαίτερα επαγγελματική και επιστημονικά άρτια εντύπωση στους επισκέπτες. Στο πλαίσιο μίας έρευνας, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ αγόρασε και κατόπιν ανέλυσε διάφορα προϊόντα, τα οποία παρουσιάζονταν σε ιστοσελίδες ως το γνωστό αντιϊκό φάρμακο Tamiflu (oseltamivir). Σε μία από τις αποστολές, η οποία έφθασε σε φάκελο χωρίς λογότυπο από την Ινδία, περιέχονταν λευκές ταμπλέτες που δεν ανέφεραν την ονομασία του φαρμάκου. Μετά από χημική ανάλυση, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι επρόκειτο για πούδρα και την ουσία παρακεταμόλη, ενώ σε καμία ταμπλέτα δεν διαπιστώθηκε η ύπαρξη της ορθής δραστικής ουσίας σύμφωνα με την παραγγελία. Επίσης, έχουν καταγραφεί περιστατικά στις ΗΠΑ κατά τα οποία άτομα, που είχαν παραγγείλει φάρμακα όπως το Ambien (ζολπιδέμη), το Xanax (αλπραζολάμη), το Lexapro (εσιταλοπράμη) και το Ativan (λοραζεπάμη), τελικά παρέλαβαν σκευάσματα της δραστικής ουσίας αλοπεριδόλης, ενός ισχυρού αντιψυχωσικού φαρμάκου. Ως συνέπεια της λήψης αυτής της ουσίας, πολλοί καταναλωτές χρειάστηκε να διακομισθούν στα επείγοντα περιστατικά των νοσοκομείων για την αντιμετώπιση παρενεργειών της αλοπεριδόλης, όπως είναι οι αναπνευστικές διαταραχές και οι μυϊκοί σπασμοί. Το 2007 καταγράφηκε άλλο ένα περιστατικό πώλησης πλαστών σκευασμάτων σε Αμερικανούς πολίτες μέσω ιστοσελίδων εταιριών που λειτουργούσαν εκτός ΗΠΑ. Αφορούσε στην απουσία οποιασδήποτε δραστικής ουσίας σε προϊόντα που διατίθεντο ως το φάρμακο Xenical για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.
Με σκοπό τον περιορισμό της διακίνησης πλαστών φαρμάκων μέσω του διαδικτύου, οι ειδικοί συμβουλεύουν τους καταναλωτές να αξιολογούν τις διάφορες ιστοσελίδες σύμφωνα με ορισμένα κριτήρια. Γενικά, οι αξιόπιστες ιστοσελίδες προέρχονται από εταιρίες, η έδρα των οποίων βρίσκεται σε χώρες με αυστηρούς ελεγκτικούς μηχανισμούς, παρέχουν στοιχεία επικοινωνίας πέρα από το διαδίκτυο (διεύθυνση, τηλέφωνα), πωλούν συνταγογραφούμενα φάρμακα μόνο εάν ο ενδιαφερόμενος διαθέτει την απαραίτητη συνταγή από τον ιατρό και – πιθανώς – να δίδουν τη δυνατότητα άμεσης ενημέρωσης από ειδικό επαγγελματία υγείας σε ερωτήσεις που έχουν οι ασθενείς. Αντίθετα, οι ύποπτες ιστοσελίδες δεν παρέχουν στοιχεία τηλεφωνικής επικοινωνίας, πωλούν τα ίδια φάρμακα σε σημαντικά χαμηλότερες τιμές σε σχέση με τους άλλους προμηθευτές και μπορεί να μην ζητούν την απαραίτητη συνταγή για την αποστολή συνταγογραφούμενων φαρμάκων.
Γενόσημα vs. πλαστά φάρμακα
Τα νόμιμα, χαμηλού κόστους γενόσημα (generic) φάρμακα δεν πρέπει να συγχέονται με τα πλαστά. Ως γενόσημα χαρακτηρίζονται τα φάρμακα που έχουν την ίδια ποιοτική και ποσοτική σύσταση με τα φάρμακα αναφοράς. Μάλιστα, η βιοϊσοδυναμία τους αποδεικνύεται μέσω κατάλληλων μελετών βιοδιαθεσιμότητας. Παράγονται και διατίθενται στην αγορά με διαφορετικές εμπορικές ονομασίες, όταν λήξει η προστασία πατέντας του φαρμάκου αναφοράς. Ωστόσο, έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο πλαστά φάρμακα να «μιμούνται» και γενόσημα φάρμακα. Είναι προφανές ότι η ύπαρξη των γενόσημων περιορίζει τα κέρδη των φαρμακοβιομηχανιών, οι οποίες εισήγαγαν στην αγορά τα φάρμακα αναφοράς. Για αυτόν τον λόγο, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η έκταση, που έχει λάβει σήμερα η συζήτηση για το πρόβλημα των πλαστών φαρμάκων, μπορεί να υποκρύπτει (τουλάχιστον εν μέρει) σκοπιμότητες οικονομικών συμφερόντων. Πιθανώς να μην είναι άσχετες με αυτό το ενδεχόμενο τόσο η συντηρούμενη στην κοινή γνώμη ασάφεια σχετικά με την ουσιώδη διαφορά των όρων «πλαστό» και «γενόσημο» φάρμακο, όσο και η αναμόχλευση των αμφιβολιών για την πραγματική αποτελεσματικότητα των γενόσημων έναντι των φαρμάκων αναφοράς. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι υπεύθυνοι του Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων στις ΗΠΑ, αντιλαμβανόμενοι τη σημασία που έχει η μη εξαγωγή τέτοιων συμπερασμάτων, τονίζουν ότι οι δράσεις των υπηρεσιών υγείας για την καταπολέμηση των πλαστών φαρμάκων σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθούν ως προσπάθεια περιορισμού των πωλήσεων φθηνότερων φαρμάκων. Από την άλλη πλευρά, βέβαια, υπάρχουν ορισμένα στοιχεία που συντηρούν τις προσπάθειες δόλιας συσχέτισης μεταξύ των γενόσημων και των πλαστών φαρμάκων. Για παράδειγμα, όπως αναφέρθηκε, η Ινδία καταλαμβάνει την πρώτη θέση ανάμεσα στις χώρες παραγωγής πλαστών φαρμάκων. Ταυτόχρονα, όμως, αποτελεί βασική χώρα προέλευσης γενόσημων φαρμάκων, τα οποία παράγονται από νόμιμες φαρμακευτικές εταιρίες.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΘΗΤΗΡΑ ΟΥΡΟΔΟΧΟΥ ΚΥΣΤΕΩΣ

2011-11-20T12:53:00.010+02:00

Σύμφωνα με ιστορικά κείμενα, οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι γνώριζαν την τεχνική καθετηριασμού της ουροδόχου κύστεως. Πιθανότατα έγινε γνωστή από τη Μέση Ανατολή μετά τον 6 π.Χ αιώνα. Ιατρικά εγχειρίδια από την περιοχή της Ινδίας που χρονολογούνται από τον 6 π.Χ αιώνα, αναφέρουν την ύπαρξη εργαλείου για την παροχέτευση των ούρων. Σε έγγραφα που χρονολογούνται από την εποχή του Ιπποκράτη, γύρω στο 400 π.Χ, ο καθετήρας παροχέτευσης ούρων αποτελούσε τμήμα του βασικού εξοπλισμού κάθε ιατρού.
Ο καθετήρας παροχέτευσης ούρων με το ελαστικό μπαλονάκι που χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα, δημιουργήθηκε από τον αμερικανό ουρολόγο Frederick E.B. Foley στη δεκαετία του 1930 και εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 1935, ως ανοικτό σύστημα παροχέτευσης. Λόγω, όμως, της αυξημένης εμφάνισης παθογόνων μικροοργανισμών, κατασκευάστηκε το κλειστό σύστημα παροχέτευσης των ούρων, το οποίο χρησιμοποιήθηκε ευρέως από τη δεκαετία του 1960.

Καθετήρες κύστεως από την αρχαία Ελλάδα. Κατασκευαζόταν από μπρούντζο ή σίδηρο, σε σχήμα S (για άνδρες) και ευθείς (για γυναίκες).

ΠΥΡΟΒΑΣΙΑ: Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΝΟΗΤΙΚΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΣΤΟ ΣΩΜΑ

2011-11-13T01:53:00.006+02:00

Χωρίς τη συστηματική αξιολόγηση διαφόρων επιστημονικών δεδομένων, η πυροβασία φαίνεται ως μία μεγάλη πρόκληση της ανθρώπινης αντοχής. Για χιλιάδες χρόνια αποτελούσε τμήμα ορισμένων λατρευτικών εκδηλώσεων σε πολλές περιοχές του κόσμου, στοιχείο που της προσέδιδε έναν μεταφυσικό χαρακτήρα. Τα Αναστενάρια, θρησκευτικό έθιμο που διατηρείται ακόμα και σήμερα, συνιστούν χαρακτηριστικό παράδειγμα από τον ελλαδικό χώρο. Ωστόσο, ήδη από τις αρχές του προηγουμένου αιώνα, η επιστημονική έρευνα έχει καταλήξει ότι η πυροβασία είναι δυνατό να ερμηνευθεί σχετικά εύκολα εάν συνυπολογισθούν οι υποκείμενες φυσικές αρχές. Βάσει αυτών των αρχών, ο αντικειμενικός μελετητής διαπιστώνει ότι οι πυροβάτες δεν βρίσκονται σε τόσο σοβαρό κίνδυνο, όσο η απλή παρακολούθηση των τελετών προκαλεί την εντύπωση ότι διατρέχουν. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι πρόκειται για μία πράξη, η οποία στερείται σημασίας για περαιτέρω μελέτη. Παράλληλα με τα φυσικά φαινόμενα, είναι πιθανό να επέρχονται συγκεκριμένες οργανικές μεταβολές στο σώμα των ατόμων που συμμετέχουν στις τελετές. Η εξέταση αυτών των μεταβολών μπορεί να συμβάλει στην πληρέστερη κατανόηση των μηχανισμών που δρουν στον ανθρώπινο οργανισμό.
Πολλές από τις θεωρούμενες ως ιδιαίτερες πνευματικές ικανότητες (π.χ. το «διάβασμα» της σκέψης του άλλου, η πρόβλεψη του μέλλοντος) αποτελούν υποκειμενικά φαινόμενα με αμφισβητήσιμα ευρήματα όταν τίθενται υπό επιστημονική μελέτη. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί την πράξη της πυροβασίας. Για αιώνες, χιλιάδες άνθρωποι έχουν περπατήσει με γυμνά πέλματα πάνω σε πυρωμένα κάρβουνα στο πλαίσιο τελετών θρησκευτικής – κυρίως – φύσης. Όσοι συμμετέχουν σε αυτές τις τελετές αναφέρουν συχνά ότι πρόκειται για μία κατάσταση, η οποία είναι αδύνατο να ερμηνευθεί από τους φυσικούς νόμους. Αποδίδουν τη μη πρόκληση σοβαρών εγκαυμάτων σε μυστηριώδεις δυνάμεις του ανθρώπινου νου ή στην παρέμβαση παραφυσικών και θεϊκών οντοτήτων. Υπάρχουν πολλές αναφορές σχετικά με την προετοιμασία που απαιτείται ώστε να περπατήσει κάποιος με γυμνά πέλματα πάνω στα πυρωμένα κάρβουνα. Μάλιστα, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η κατάλληλη προπαρασκευή, για μία ή δύο εβδομάδες, έχει απόλυτη σημασία για την επιτυχία της προσπάθειας. Στη Sri Lanka, η προετοιμασία των ατόμων περιλαμβάνει νηστεία, προσευχή, διαλογισμό, λατρευτικές ψαλμωδίες, συχνά λουτρά και αποφυγή των σεξουαλικών επαφών. Επίσης, έχουν διατυπωθεί διάφορες θεωρίες σχετικά με την ερμηνεία του φαινομένου. Στην πόλη Lankadas, τα άτομα κρατούν ομοιώματα Αγίων της Καθολικής Εκκλησίας, τα οποία θεωρούν ότι τους προφυλάσσουν από τη φωτιά. Οι ομοιότητες με τα Αναστενάρια είναι προφανείς. Μεταξύ των αναστενάρηδων, πυροβατούν μόνο οι εκλεκτοί κάθε χρονιάς, δηλαδή όσοι πιστεύουν ότι έλαβαν εντολή από τον Άγιο Κωνσταντίνο να περπατήσουν πάνω στα κάρβουνα.
Αντίθετα, άλλες προσεγγίσεις της πυροβασίας δεν στηρίζονται σε θρησκευτικά στοιχεία, επιχειρώντας ακόμα και επιστημονικοφανείς ερμηνείες του φαινομένου. Για παράδειγμα, ο Tony Robbins απορρίπτει την ιδέα της κινητοποίησης παραφυσικών δυνάμεων και ισχυρίζεται ότι το μόνο που απαιτείται είναι η υπέρβαση των φόβων του ανθρώπου και η αυξημένη συγκέντρωσή του. Για να ανταποκριθεί ένας άνθρωπος στην πρόκληση της πυροβασίας πρέπει να έχει ακλόνητη πίστη ότι τα πυρωμένα κάρβουνα δεν θα επιφέρουν εγκαύματα στα πόδια του. Κατά αυτή την έννοια, η δύναμη του νου παίζει κομβικό ρόλο. Πολλές ώρες προετοιμασίας, ακόμα και ημέρες, μπορεί να είναι απαραίτητες μέχρι το άτομο να φθάσει στην επιθυμητή πνευματική κατάσταση. Αυτή η επίδραση του νου πάνω στην ύλη θεωρείται ότι μεταβάλλει το φυσικό περιβάλλον, προλαμβάνοντας την πρόκληση των εγκαυμάτων. Στο βιβλίο «Health and Healing», ο ειδικός του χώρου της Εναλλακτικής Ιατρικής Andrew Weil αναφέρεται στη συγκεκριμένη επίδραση όταν γράφει ότι ο νους ή η δύναμη της συνείδησης έχουν τη δυνατότητα να τροποποιήσουν τη φυσική πραγματικότητα. Στην ίδια κατεύθυνση, ο Michael Sky, συγγραφέας του βιβλίου «Dancing with the fire», προσθέτει ότι η πυροβασία παρέχει αδιαμφισβήτητα στοιχεία σχετικά με τους τρόπους (ακόμα άγνωστους για την επιστήμη) που ο ανθρώπινος νους μπορεί να μεταβάλει την πραγματικότητα. Ο Tom Margrave, ο οποίος είναι εκπαιδευτής ατόμων που επιθυμούν να ασχοληθούν με την πυροβασία, πιστεύει ότι η ζωτική ενέργεια είναι η δύναμη που καθιστά εφικτή την πυροβασία. Προφανώς, η ύπαρξη αυτής της μορφής ενέργειας βρίσκεται εκτός των καθιερωμένων επιστημονικών γνώσεων. Αναγνωρίζεται ως κοινή σε όλα τα έμβια όντα και εναντιώνεται στην αύξηση της εντροπίας στη Φύση. Έχοντας πνευματικά χαρακτηριστικά, η ζωτική ενέργεια αλληλεπιδρά με το σώμα και το περιβάλλον ώστε να αποφευχθούν οι βλάβες του σώματος. Τέλος, η Karen Chow, η οποία έχει συμμετάσχει πολλές φορές σε ανάλογες τελετές, υποστηρίζει μία διαφορετική ερμηνεία της πυροβασίας στην προσωπική της ιστοσελίδα. Η θεωρία της βασίζεται στην παρατήρηση ότι πολλοί άνθρωποι, πριν περπατήσουν πάνω στα πυρωμένα κάρβουνα, βρίσκονται σε υπερδιέγερση. Πιστεύει, λοιπόν, ότι η κατάσταση αυτή επιτρέπει στα άτομα του ανθρωπίνου σώματος να πάλλονται σε συμφωνία με τη φωτιά, εμποδίζοντας την ανταλλαγή θερμότητας και αφήνοντας – τελικά – ανέπαφα τα πέλματα.
Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΟΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ
Η πυροβασία είναι μία εντυπωσιακή πράξη επειδή η κοινή αντίληψη αδυνατεί να ερμηνεύσει πώς οι πυροβάτες δεν υφίστανται εγκαύματα ή δεν αισθάνονται έντονο άλγος. Πρόκειται για δύο διαφορετικά ερωτήματα, παρόλο που προφανώς συνδέονται μεταξύ τους. Σύμφωνα με τον Tolly Burkan, ιδρυτή του ινστιτούτου μελέτης της πυροβασίας (Firewalking Institute of Research and Education – FIRE) στις ΗΠΑ, η απάντηση και στα δύο ερωτήματα βρίσκεται στην κατάλληλη προετοιμασία του ατόμου. Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας, η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης κατέχει κεντρική θέση. Ο πυροβάτης επιτυγχάνει μία κατάσταση επικεντρωμένης χαλάρωσης, στην οποία η κυκλοφορία του αίματος των κάτω άκρων είναι αυξημένη. Έτσι, η θερμότητα κατανέμεται ταχύτερα σε ολόκληρη την έκταση του σώματος, προλαμβάνοντας την πρόκληση εγκαυμάτων. Αντίθετα, εάν ο πυροβάτης δεν βρίσκεται στη σωστή ψυχοπνευματική κατάσταση, τα περιφερικά τριχοειδή του σώματος παραμένουν σε σύσπαση και η θερμότητα είναι αδύνατο να απομακρυνθεί ταχέως από τα πέλματα. Αυτό συμβαίνει όταν ένας άνθρωπος εμφανίζει στρες επειδή δεν είναι σίγουρος ότι μπορεί να ανταποκριθεί στην πρόκληση της πυροβασίας. Ο Tolly Burkan διοργάνωσε τα πρώτα σεμινάρια ενίσχυσης της αυτοεκτίμησης στα τέλη της δεκαετίας του ΄70, βασιζόμενος ακριβώς σε αυτή την ερμηνεία της πυροβασίας. Επίσης, ισχυρίζεται ότι η πρόκληση εγκαυμάτων σε ορισμένους πυροβάτες πρέπει να αποδοθεί στην ανεπαρκή νοητική τους προετοιμασία, την οποία θεωρεί ως τη μόνη ουσιαστική μεταβλητή του φαινομένου.
Παρόλα αυτά, παραμένει το ερώτημα σχετικά με την αιτία που οι πυροβάτες δεν αισθάνονται έντονο άλγος. Η αντίληψη του άλγους εμπεριέχει υποκειμενικά στοιχεία και είναι δυνατό να επηρεασθεί από πολλούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των συναισθημάτων και των μεταβολών της ψυχοπνευματικής κατάστασης του ατόμου. Κατά την πυροβασία, η πλειοψηφία των συμμετεχόντων αναφέρει την αντίληψη μηδενικού ή ελάχιστου άλγους. Ωστόσο, υπάρχουν και ορισμένοι που χαρακτηρίζουν την εμπειρία ως επώδυνη. Στις ΗΠΑ, πολλοί από τους εκπαιδευτές των σεμιναρίων πυροβασίας εφαρμόζουν μεθόδους αναπνευστικών ασκήσεων ή τεχνικές χαλάρωσης με σκοπό την τροποποίηση της υποκειμενικής αναγνώρισης του άλγους. Για να καταστούν ευκολότερα κατανοητοί οι μηχανισμοί, βάσει των οποίων επιτυγχάνεται αυτή η τροποποίηση, είναι σκόπιμη η αναφορά στην εμφάνιση του αισθήματος ναυτίας όταν ορισμένα άτομα ταξιδεύουν με κάποιο μέσο μεταφοράς (π.χ. πλοίο). Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ναυτία αποτελεί συνέπεια της ασυμφωνίας μεταξύ των πραγματικών μηνυμάτων, τα οποία μεταφέρονται στον εγκέφαλο με τις αισθητικές οδούς, και των αναμενόμενων μηνυμάτων που ο εγκέφαλος «προεξοφλεί» ότι θα ελάμβανε. Συγκεκριμένα, όταν κάποιος κάθεται στη θέση ενός πλοίου, ο εγκέφαλος θεωρεί ότι το σώμα είναι ακίνητο. Όμως, ταυτόχρονα δέχεται διάφορα αισθητικά μηνύματα κίνησης, κατάσταση που οδηγεί στο αίσθημα της ναυτίας. Φυσικά, δεν υποφέρουν όλοι οι άνθρωποι από αυτό το πρόβλημα. Είναι γνωστό ότι παρατηρούνται εξατομικευμένες διαφορές στον τρόπο επεξεργασίας των αισθητικών μηνυμάτων, οι οποίες επιτρέπουν σε ορισμένους ανθρώπους να έχουν μεγάλη αντοχή στα ταξίδια και άλλους τους αναγκάζουν να αισθάνονται ναυτία και μόνο με την είσοδό τους στο πλοίο. Αντίστοιχα, η αντίληψη του άλγους αποτελεί συνέπεια της επεξεργασίας μίας σειράς αισθητικών μηνυμάτων. Μάλιστα, οι εξατομικευμένες διαφορές στην επεξεργασία των μηνυμάτων ευθύνονται – ως έναν βαθμό – για τον υποκειμενικό χαρακτήρα του άλγους. Συχνά, ασθενείς με την ίδια παθολογική κατάσταση αναφέρουν διαφορετικά επίπεδα άλγους, χωρίς να χαρακτηρίζονται από άλλες σημαντικές διαφορές πέρα από όσες προκύπτουν κατά την εξατομικευμένη επεξεργασία σε εγκεφαλικό επίπεδο. Με την ίδια έννοια, η νοητική προετοιμασία, στην οποία υποβάλλονται οι πυροβάτες, μπορεί να επιτρέπει την τροποποίηση της επεξεργασίας των ερεθισμάτων που άγονται με τις αισθητικές οδούς προς τον εγκέφαλο. Έτσι, είναι πιθανό να αντιλαμβάνονται την εμπειρία της πυροβασίας ως μη επώδυνη. Η κατάσταση αυτή παρουσιάζει ομοιότητες με το αίσθημα της ευεξίας που νιώθουν οι δρομείς μεγάλων αποστάσεων. Παρόλη τη δεδομένη σωματική κόπωση, οι δρομείς αισθάνονται ότι βρίσκονται σε ιδιαίτερη καλή κατάσταση αν και έχουν διανύσει μεγάλη απόσταση, πιθανώς επειδή μεταβάλλονται κατάλληλα οι μηχανισμοί εγκεφαλικής επεξεργασίας των μηνυμάτων κόπωσης.
ΠΥΡΟΒΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΟΑΝΑΔΡΑΣΗ
Με σκοπό τη διατήρηση της ομοιοστασίας σε επίπεδο κυττάρων και συστημάτων, ισχύουν στον ανθρώπινο οργανισμό διάφορα επίπεδα αναφοράς σχετικά με ορισμένες βιολογικές παραμέτρους. Ανάμεσα σε αυτά, ο υποθάλαμος ρυθμίζει τα επίπεδα αναφοράς της θερμοκρασίας του σώματος. Ενδιαφέροντα συμπεράσματα είναι δυνατό να προκύψουν από την εξέταση της υποκειμενικής αντίληψης της θερμοκρασίας σε ασθενείς με μία λοίμωξη. Κατά τη φάση ανόδου του πυρετού, οι ασθενείς αισθάνονται ρίγος. Δηλαδή, νιώθουν ότι κρυώνουν ενώ – στην πραγματικότητα – η θερμοκρασία του σώματος αυξάνεται. Αυτό συμβαίνει επειδή τα επίπεδα αναφοράς της θερμοκρασίας ρυθμίζονται σε υψηλότερα όρια εξαιτίας της παθολογικής κατάστασης. Επομένως, τα επίπεδα αυτά είναι δυνατό να προσαρμόζονται σε συνάρτηση με τις υπάρχουσες συνθήκες. Βάσει αυτού του φαινομένου, έχει διατυπωθεί μία ερμηνεία της πυροβασίας υπό το πλαίσιο των μηχανισμών της βιοανάδρασης.
Η βιοανάδραση αποτελεί μία μέθοδο ενσυνείδητου ελέγχου των φυσιολογικών αποκρίσεων του οργανισμού. Διάφοροι επαγγελματίες υγείας (π.χ. ιατροί, ψυχολόγοι, φυσιοθεραπευτές) χρησιμοποιούν τέτοιες εφαρμογές με σκοπό την αντιμετώπιση παθολογικών καταστάσεων (όπως των διαταραχών άγχους) ή την ανακούφιση από το άλγος. Σε γενικές γραμμές, η βιοανάδραση περιλαμβάνει την παρουσίαση στον ασθενή βιολογικών παραμέτρων της λειτουργίας του οργανισμού μέσω οπτικών, ηχητικών ή άλλων μέσων. Ανάλογα με την εφαρμογή μπορεί να παρουσιάζονται δεδομένα σχετικά με τη μυϊκή τάση, τη θερμοκρασία του δέρματος, την εγκεφαλική λειτουργία ή την αναπνοή. Σκοπός είναι η συνειδητοποίηση αυτών των πληροφοριών από τον ασθενή, ώστε σταδιακά να επιτευχθεί ο ενσυνείδητος έλεγχος των συγκεκριμένων βιολογικών παραμέτρων και κατ΄ επέκταση να επέλθει θεραπευτικό αποτέλεσμα σε σχέση με το εκάστοτε πρόβλημα. Κατά τη μακροχρόνια ιστορία της πυροβασίας, οι συμμετέχοντες μπορεί ουσιαστικά να εφαρμόζουν τεχνικές βιοανάδρασης με στόχο την τροποποίηση των επιπέδων αναφοράς της θερμοκρασίας του σώματος. Δηλαδή, σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, οι πυροβάτες ήταν οι πρώτοι που εφάρμοσαν συστηματικά τέτοιες τεχνικές, παρόλο που ο όρος «βιοανάδραση» καθιερώθηκε μόλις το 1969 στις ΗΠΑ.

ΥΠΑΡΧΕΙ "ΖΩΗ" ΣΤΑ ΚΙΝΗΤΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ;

2011-11-02T21:37:00.006+02:00

Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2011 στην ιστοσελίδα Medscape, στο 92% των συσκευών κινητής τηλεφωνίας υπάρχουν μικροοργανισμοί όπως το βακτηρίδιο Escherichia coli. Η έρευνα διεξήχθη από το London School of Hygiene & Tropical Medicine και από το Πανεπιστήμιο Queen Mary of London σε 12 πόλεις του Ηνωμένου Βασιλείου. Ελήφθησαν 390 δείγματα από κινητά τηλέφωνα και από τα χέρια των χρηστών τους και εξετάσθηκαν για την ύπαρξη μικροοργανισμών. Έπειτα ελέγχθηκαν οι συνήθειες των ατόμων όσον αφορά το πλύσιμο των χεριών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι:
- στο 92% των συσκευών εντοπίστηκαν βακτηρίδια.
- στο 82% των χεριών ανιχνεύθηκαν βακτηρίδια.
- στο 16% των χεριών και στο 16% των κινητών τηλεφώνων απομονώθηκε ο μικροοργανισμός Escherichia coli (βακτηρίδιο που βρίσκεται φυσιολογικά στο παχύ έντερο και στα κόπρανα).
Αυτό συμβαίνει επειδή είτε δεν γίνεται σωστός καθαρισμός των χεριών μετά τη χρήση της τουαλέτας είτε οι συμμετέχοντες στην έρευνα έδωσαν ψευδείς απαντήσεις. Πάντως το 95% των συμμετεχόντων υποστήριξαν ότι πλένουν τα χέρια τους με σαπούνι. Οι υπόλοιποι προέβαλαν ως δικαιολογία ότι βιάζονταν ή το νερό ήταν κρύο. Υπήρξαν και ορισμένοι που υποστήριξαν ότι δεν πίστευαν ότι τα χέρια τους ήταν μολυσμένα.
Επίσης, είναι πιθανό τα άτομα να χρησιμοποιούν το κινητό τηλέφωνο για να στείλουν μηνύματα την ώρα που «βρίσκονται» στην τουαλέτα.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να ανατρέξετε στην ηλεκτρονική διεύθυνση: http://www.medscape.com/viewarticle/751569?src=mp&spon=24

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ STRESS ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

2011-10-23T03:42:00.005+03:00

Όταν ο ανθρώπινος οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση στρες, εμφανίζονται μία σειρά τυπικών σωματικών εκδηλώσεων. Ο καρδιακός ρυθμός και η αρτηριακή πίεση αυξάνονται, οι αναπνοές είναι ταχείες, παρουσιάζεται έντονη εφίδρωση στις παλάμες και αναπτύσσεται σημαντική τάση σε πολλές μυϊκές ομάδες. Εφόσον η κατάσταση αυτή παραταθεί χρονικά (εξαιτίας των ερεθισμάτων που την πυροδοτούν) και το άτομο δεν λάβει μέτρα για την αποτελεσματική διαχείρισή της, υπάρχει κίνδυνος να οδηγήσει στην εμφάνιση διάφορων παθολογικών καταστάσεων (π.χ. καρδιοπάθειες, αρτηριακή υπέρταση, αλλεργίες, άσθμα, ημικρανίες, πεπτικές διαταραχές, δερματοπάθειες). Με αυτόν τον τρόπο, οι μηχανισμοί επίδρασης του στρες στα διάφορα οργανικά συστήματα συμμετέχουν στην εκδήλωση των νοσημάτων.

Ανοσοποιητικό σύστημα. Τόσο τα αρνητικά, όσο και τα θετικά συναισθήματα φαίνεται ότι επηρεάζουν την ακεραιότητα του ανοσοποιητικού συστήματος. Σε μία μελέτη, κατά την οποία οι συμμετέχοντες εκτέθηκαν εσκεμμένα σε ιό του αναπνευστικού συστήματος, όσοι ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα άγχους ή αρνητικά συναισθήματα την περίοδο της έκθεσης ανέπτυξαν σοβαρότερες λοιμώξεις σε σύγκριση με τους υπόλοιπους. Επιπλέον, πρόσφατες μελέτες καταλήγουν στο ότι οι άνθρωποι, οι οποίοι βιώνουν περισσότερα θετικά συναισθήματα, εμφανίζουν μεγαλύτερη αντοχή έναντι των κρυολογημάτων. Στην πραγματικότητα, μία βραχυχρόνια στρεσογόνος κατάσταση ενισχύει τη λειτουργικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος. Όμως, εάν αυτή παραταθεί χρονικά, επέρχεται καταστολή των ανοσολογικών αποκρίσεων. Τόσο η κυτταρική όσο και η χυμική (παραγωγή αντισωμάτων) ανοσία διαταράσσονται από τη μακροχρόνια δράση στρεσογόνων παραγόντων, καθιστώντας τον άνθρωπο επιρρεπή σε λοιμώξεις από ιούς, βακτήρια, μύκητες ή παράσιτα. Ακόμα, αυξάνεται η ευπάθεια του ατόμου σε περιβαλλοντικές τοξίνες και στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Γενικά, η σχέση του στρες με το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ευρεία. Περιλαμβάνει μηχανισμούς μέσω των οποίων ερμηνεύεται η σημασία των στρεσογόνων παραγόντων για την εμφάνιση πολλών παθολογικών καταστάσεων, από το κοινό κρυολόγημα και τα αυτοάνοσα νοσήματα έως το AIDS και τις κακοήθεις νεοπλασίες. Πρόσφατα, ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας αποκάλυψαν τα πρώτα στοιχεία της σχέσης σε κυτταρικό επίπεδο. Κάθε κύτταρο φέρει μία μορφή «βιολογικών ρολογιών» που καλούνται τελομερίδια. Τα τελομερίδια είναι μικρά τμήματα DNA, τα οποία βρίσκονται στην άκρη κάθε χρωμοσώματος. Η διαδικασία της γήρανσης και διάφορα νοσήματα (π.χ. καρδιοπάθειες, οστεοπόρωση) έχουν συσχετιστεί με τη βράχυνση του μήκους των τελομεριδίων. Μάλιστα, προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι ένα ένζυμο (τελομεράση) προφυλάσσει τη λειτουργική ακεραιότητα των κυττάρων του ανοσοποιητικού, διατηρώντας το μήκος των τελομεριδίων. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κορτιζόλη (ορμόνη του χρόνιου στρες) καταστέλλει τη δράση της τελομεράσης. Το στοιχείο αυτό πιθανώς να ερμηνεύει την ύπαρξη βραχύτερων τελομεριδίων σε άτομα με χρόνιο στρες. Τα ευρήματα της μελέτης δεν υποδεικνύουν μόνο μία πιθανή ερμηνεία των στρεσογόνων επιδράσεων στο ανοσοποιητικό σύστημα, αλλά θέτουν επίσης τη βάση για την ανάπτυξη φαρμακολογικών μεθόδων αποτροπής των ανοσολογικών διαταραχών υπό συνθήκες παρατεταμένου στρες.
Καρδιαγγειακό σύστημα. Πολλοί κλινικοί ιατροί έχουν διαμορφώσει την άποψη ότι το άγχος, το οποίο συνδέεται με προβλήματα στην εργασία ή στις διαπροσωπικές σχέσεις, αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου, των καρδιακών και των εγκεφαλικών επεισοδίων, αφού έχει προηγηθεί μία σιωπηλή περίοδος αυξημένων τιμών της αρτηριακής πίεσης. Σε έναν ασθενή, όταν η σταθερή αύξηση των τιμών δεν μπορεί να αποδοθεί σε κάποιο αίτιο, τίθεται η διάγνωση της ιδιοπαθούς υπέρτασης. Η κατάσταση αυτή αφορά την πλειοψηφία των περιπτώσεων υπέρτασης. Είναι πιθανό συναισθηματικοί παράγοντες να συμβάλουν (τουλάχιστον εν μέρει) στην εμφάνιση της διαταραχής. Ωστόσο, η πλειοψηφία των ερευνητικών δεδομένων δεν υποστηρίζει την ύπαρξη αυτής της σχέσης. Αντίθετα, ο Δρ Samuel Mann, ο οποίος είναι αναπληρωτής καθηγητής στο New York Weill Cornell Medical Center, εκφράζει την άποψη ότι η σχέση μυαλού – σώματος παίζει σημαντικό ρόλο για την εμφάνιση της ιδιοπαθούς υπέρτασης. Θεωρεί ότι ασυνείδητες συγκρούσεις, οι οποίες προκαλούν στρες, οδηγούν στην αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Επειδή, όμως, αυτές παραμένουν εκτός του συνειδητού, διαφεύγουν της προσοχής τόσο των ιατρών όσο και των ίδιων των ασθενών.
Πεπτικό σύστημα. Η σχέση του στρες με την εμφάνιση έλκους στομάχου ή δωδεκαδακτύλου είναι σύνθετη. Η ανάπτυξη του έλκους συνδέεται με τη μακροχρόνια επίδραση στρεσογόνων παραγόντων και τα υψηλά επίπεδα έκκρισης γαστρικού οξέος. Ταυτόχρονα, ασθενείς με πεπτικό έλκος είναι συχνά επιρρεπείς στο στρες και τείνουν να εμφανίζουν χαρακτηριστικά αγχώδους συμπτωματολογίας. Η ανεπάρκεια ψευδαργύρου, η οποία διαπιστώνεται σε άτομα με χρόνιο άγχος, φαίνεται ότι παίζει ρόλο στην αυξημένη ευαισθησία του γαστρικού βλεννογόνου υπό την επίδραση των υψηλών επιπέδων του γαστρικού οξέος. Ακόμα, η λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, η οποία θεωρείται ως το παθολογικό υπόβαθρο για την ανάπτυξη των ελκών, υποδεικνύει παράλληλα ένα ασθενές ανοσοποιητικό σύστημα. Αρκετά συχνά, αυτό μπορεί να αποτελεί συνέπεια μίας παρατεταμένης περιόδου στρες, την οποία το άτομο δεν επέτυχε να διαχειριστεί ικανοποιητικά. Συνεπώς, η παθογένεια του πεπτικού έλκους περιλαμβάνει διάφορους οργανικούς και ψυχικούς παράγοντες, οι οποίοι αλληλεπιδρούν και οδηγούν στο παθολογικό αποτέλεσμα.
Άλλες διαταραχές του πεπτικού συστήματος, για την εμφάνιση των οποίων μπορεί να εμπλέκονται στρεσογόνοι παράγοντες, είναι η λειτουργική δυσπεψία, η διάρροια, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, η ελκώδης κολίτιδα και η νόσος Crohn. Δεν έχει πλήρως διευκρινιστεί η φύση των μηνυμάτων που μεταφέρονται στον άξονα σύνδεσης του εγκεφάλου με το πεπτικό σύστημα. Ωστόσο, είναι σίγουρο ότι το στρες διαταράσσει τη φυσιολογική ροή των μηνυμάτων. Οι ορμόνες του στρες καθιστούν τα κύτταρα του στομάχου και του εντέρου ιδιαίτερα ευαίσθητα στο άλγος. Έτσι, ακόμα και η αναμενόμενη κινητικότητα του γαστρεντερικού σωλήνα προκαλεί έντονη δυσφορία στο άτομο. Επίσης, διαταραχές της εντερικής κινητικότητας οδηγούν στην εμφάνιση διάρροιας ή δυσκοιλιότητας. Στα μέσα της δεκαετίας του ΄80 ορίστηκαν τα κριτήρια διάγνωσης περισσότερων από είκοσι παθολογικών καταστάσεων, οι οποίες ονομάσθηκαν λειτουργικές παθήσεις του γαστρεντερικού. Για να χαρακτηριστεί μία διαταραχή ως λειτουργική πρέπει να μην αποδίδεται σε τραύμα, λοίμωξη ή άλλη προφανή ανατομική βλάβη. Κεντρική θέση σε αυτή την ομάδα κατέχει το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Χαρακτηρίζεται από επώδυνους εντερικούς σπασμούς, μετεωρισμό και εναλλαγές δυσκοιλιότητας και διάρροιας. Οι εκδηλώσεις αυτές επιδεινώνονται σημαντικά σε περιόδους άγχους. Σύμφωνα με μία Αυστραλιανή μελέτη, το χρόνιο στρες ενοχοποιείται για το 97% των μεταβολών των συμπτωμάτων του συνδρόμου. Με παρόμοιο τρόπο, στρεσογόνοι παράγοντες συνδέονται με την εμφάνιση της λειτουργικής δυσπεψίας. Ωστόσο, το στρες φαίνεται να επηρεάζει και μη λειτουργικές παθήσεις του γαστρεντερικού (όπως η ελκώδης κολίτιδα και η νόσος Crohn), προκαλώντας υποτροπές σε περιόδους έντονης ψυχικής καταπόνησης.
Μυοσκελετικό σύστημα. Η αυξημένη μυϊκή τάση, οι μυϊκοί σπασμοί, η αυχεναλγία και η οσφυαλγία αποτελούν ιδιαίτερα συχνές καταστάσεις. Συνδέονται με περιόδους χρόνιου στρες και την αίσθηση αδυναμίας που πολλοί άνθρωποι νιώθουν όταν αντιλαμβάνονται ότι δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τους στρεσογόνους παράγοντες στη ζωή τους.
Δέρμα. Σύμφωνα με τα ευρήματα μελετών, το άγχος συσχετίζεται με το 40% των δερματικών παθήσεων. Οι δερματίτιδες και το έκζεμα αποτελούν συχνά άμεση συνέπεια των διαταραχών άγχους. Άλλες δερματοπάθειες, όπως η ψωρίαση, η κνίδωση, η ακμή και ο απλός έρπης, προκαλούνται ή επιδεινώνονται από το χρόνιο στρες.
Σεξουαλική λειτουργία. Η πρώιμη εκσπερμάτωση, οι διαταραχές της στυτικής λειτουργίας, η μειωμένη σεξουαλική διάθεση, ακόμα και οι διαταραχές της γονιμότητας (σε άνδρες και γυναίκες) έχουν συνδεθεί με την ύπαρξη μίας παρατεταμένης – μη επαρκώς διαχειριζόμενης στρεσογόνου κατάστασης. Μάλιστα, κάθε μία από αυτές τις διαταραχές είναι δυνατό να αυξήσει περισσότερο τα επίπεδα άγχους, οδηγώντας τελικά σε έναν φαύλο κύκλο.
Ρύθμιση του σωματικού βάρους. Σε μακροχρόνιες στρεσογόνες περιόδους, τα αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης στο αίμα οδηγούν στη συσσώρεση λιπώδους ιστού (ειδικά γύρω από τη μέση). Η συσσώρευση αυτή πιθανώς αποτελεί απάντηση του οργανισμού στον κίνδυνο ανεπάρκειας της τροφής. Για τον πρωτόγονο άνθρωπο, βασικό στρεσογόνο ερέθισμα ήταν η αδυναμία ανεύρεσης τροφής. Παρά την εντυπωσιακή κοινωνική και τεχνολογική εξέλιξη του ανθρώπου, φαίνεται ότι ορισμένα βιολογικά συστήματα έχουν παραμείνει και απαντούν στα ερεθίσματα με τους ίδιους αρχέγονους τρόπους εκείνης της εποχής.
Ρύθμιση της γλυκόζης αίματος. Κατά την αντίδραση μάχης ή φυγής, η αδρεναλίνη παρεμποδίζει τη δράση της ινσουλίνης. Έτσι, η γλυκόζη παραμένει στην αιματική κυκλοφορία σε καταστάσεις στρες. Εάν ο άνθρωπος βιώνει μία παρατεταμένη στρεσογόνο περίοδο και είναι επιρρεπής στην εμφάνιση σακχαρώδους διαβήτη, τότε τα αυξημένα επίπεδα γλυκόζης του αίματος σε συνδυασμό με την έκκριση της κορτιζόλης μπορεί να οδηγήσουν στην εμφάνιση της νόσου μετέπειτα στη ζωή. Επίσης, το άγχος επιδεινώνει την κλινική εικόνα ασθενών που ήδη πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη.
Τέλος, το στρες συνδέεται με πολλές ψυχοπνευματικές εκδηλώσεις. Η αϋπνία, οι διαταραχές μνήμης, το αίσθημα κόπωσης, η ευερεθιστότητα, η απάθεια, η μειωμένη συγκέντρωση, η κοινωνική απόσυρση και η αύξηση ή η μείωση της όρεξης αποτελούν μερικές μόνο από αυτές. Επίσης, το στρες καθιστά πιο επιρρεπή τον άνθρωπο σε ψυχικά νοσήματα και επιδεινώνει την κλινική εικόνα των ψυχιατρικών ασθενών. Η κατάθλιψη συνδέεται ισχυρά με την ύπαρξη στρεσογόνων συνθηκών. Τα αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης και οι διαταραχές των νευρομεταβιβαστών σεροτονίνη και νορ-αδρεναλίνη (χαρακτηριστικά ευρήματα του χρόνιου άγχους) εμπλέκονται στην παθογένεια της κατάθλιψης. Παράλληλα, η αδυναμία αποτελεσματικής διαχείρισης μίας παρατεταμένης στρεσογόνου περιόδου οδηγεί συχνά στην αυξημένη κατανάλωση οινοπνεύματος, στην έναρξη ή επίταση της καπνιστικής συνήθειας και στη χρήση υπναγωγών ή αγχολυτικών φαρμάκων. Σημαντικός αριθμός ατόμων, τα οποία βιώνουν έντονο άγχος, αναπτύσσουν μία σταθερή τριάδα εξαρτήσεων (κάπνισμα, αλκοολισμός, κατάχρηση καφεΐνης) προσπαθώντας να διαχειριστούν την κατάσταση. Όμως, με αυτόν τον τρόπο μειώνονται περαιτέρω οι ικανότητες προσαρμογής τους και αυξάνεται ο κίνδυνος να εμφανίσουν σοβαρά νοσήματα (π.χ. ηπατοπάθειες, καρκίνος).

ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

2011-10-23T03:31:00.005+03:00

Η κατανόηση της σύνδεσης του μυαλού με το σώμα προϋποθέτει γνώσεις Ψυχολογίας, Νευρολογίας και Ανοσολογίας. Γενικά, υπάρχουν δύο τύποι σύνδεσης μεταξύ του εγκεφάλου και του υπολοίπου σώματος:
1. Οι προσαγωγές οδοί, οι οποίες μεταφέρουν μηνύματα από το υπόλοιπο σώμα προς τον νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο. Μέσω αυτών των μηνυμάτων, ο εγκέφαλος αποκτά τις απαραίτητες πληροφορίες για τη ρύθμιση της ορμονικής έκκρισης.
2. Οι απαγωγές οδοί, οι οποίες μεταφέρουν μηνύματα από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό προς τους μύες, τους αδένες και τα υπόλοιπα όργανα του σώματος. Ορισμένα από αυτά τα μηνύματα αφορούν δομές και κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος.
Οι ορμόνες είναι χημικές ουσίες που παράγονται από τους ενδοκρινείς αδένες και απελευθερώνονται στην αιματική κυκλοφορία για τον έλεγχο της λειτουργίας διαφόρων οργάνων. Μεταξύ άλλων παραγόντων, οι ορμονικές εκκρίσεις επηρεάζονται και από συναισθηματικές μεταβολές που επιδρούν στον υποθάλαμο. Ο υποθάλαμος αποτελεί τη βασική περιοχή του εγκεφάλου όπου αλληλεπιδρούν το νευρικό και το ενδοκρινικό σύστημα. Μέσω χημικών μηνυμάτων ελέγχει τη λειτουργία της υπόφυσης, ενός κεντρικού αδένα ο οποίος με τη σειρά του ελέγχει τις ορμονικές εκκρίσεις άλλων ενδοκρινών αδένων του σώματος. Κατά αυτή την έννοια, η ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένης αυτής που προκαλείται από τις σκέψεις και τα συναισθήματα, είναι δυνατό να προκαλέσει την απελευθέρωση χημικών μηνυμάτων από την υπόφυση, τα οποία οδηγούν σε αύξηση των επιπέδων ορμονών (π.χ. της αδρεναλίνης) στην κυκλοφορία του αίματος. Συνεπώς, τα επίπεδα των ορμονών συνδέονται με μεταβολές της ψυχικής διάθεσης και, αντίστροφα, οι συναισθηματικές μεταβολές επηρεάζουν την έκκριση των ορμονών.
Ταυτόχρονα, μέσω των ίδιων κυκλωμάτων, ο εγκέφαλος διατηρεί υπό τον έλεγχό του τις αμυντικές λειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος. Έτσι, οι σκέψεις, τα συναισθήματα ή οι ιδέες είναι δυνατό είτε να προάγουν είτε να αναστείλουν τις ανοσολογικές αποκρίσεις του οργανισμού, πυροδοτώντας διαφορετικές βιοχημικές αντιδράσεις. Για αυτόν τον λόγο, η προσωπικότητα του ατόμου φαίνεται να επηρεάζει την εξέλιξη των νοσημάτων που εμφανίζει. Αντιλήψεις, ιδέες και συναισθήματα ενεργοποιούν επαναλαμβανόμενα τις ίδιες απαγωγές οδούς, διαμορφώνοντας εν μέρει τις πιθανότητες εμφάνισης των παθολογικών καταστάσεων και την πρόγνωσή τους στον άνθρωπο.
Το έντερο περιέχει περίπου όσα νευρικά κύτταρα περιλαμβάνονται στον νωτιαίο μυελό
Όλο και περισσότερα ερευνητικά δεδομένα συνηγορούν στο ότι το νευρικό και το πεπτικό σύστημα συνδέονται στενά μεταξύ τους. Μάλιστα, ο αριθμός των νευρικών κυττάρων στο έντερο είναι συγκρίσιμος με τον αντίστοιχο του νωτιαίου μυελού στη σπονδυλική στήλη. Υπάρχει μία συνεχής ανταλλαγή ηλεκτρικών και χημικών μηνυμάτων ανάμεσα στα δύο συστήματα. Πλέον, η σύνδεση θεωρείται τόσο ισχυρή ώστε οι ερευνητές κάνουν λόγο για την ύπαρξη ενός ανεξάρτητου άξονα εγκεφάλου – πεπτικού στο σώμα (brain – gut axis). Ο εγκέφαλος στέλνει χημικά μηνύματα (ακετυλοχολίνη, αδρεναλίνη) στο πεπτικό σύστημα, τα οποία ρυθμίζουν τις γαστρικές εκκρίσεις και την κινητικότητα του στομάχου και του εντέρου. Από την άλλη πλευρά, ηλεκτρικά σήματα από το πεπτικό προς τον εγκέφαλο συμβάλλουν στην αντίληψη της πείνας, της ναυτίας ή του άλγους.
Επίσης, είναι πιθανό το γαστρεντερικό σύστημα να επηρεάζει τη διαμόρφωση της συναισθηματικής κατάστασης του ατόμου. Το πνευμονογαστρικό είναι ένα μεγάλο νεύρο, το οποίο συνδέει τον εγκέφαλο με το πεπτικό. Σύμφωνα με την καθιερωμένη αντίληψη, βασικός λειτουργικός του ρόλος είναι η ρύθμιση της παραγωγής οξέος στον στόμαχο. Όμως, πλέον, οι ερευνητές γνωρίζουν ότι το 95% των νευρικών ινών, οι οποίες συνιστούν το πνευμονογαστρικό, είναι προσαγωγές, δηλαδή μεταφέρουν μηνύματα προς την αντίθετη κατεύθυνση. Αν και δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως η φύση αυτών των μηνυμάτων, διαπιστώθηκε ότι η διέγερση του νεύρου με διαφορετικές συχνότητες μπορεί να προκαλέσει στον άνθρωπο άγχος ή αίσθημα ευεξίας. Βάσει αυτών των ευρημάτων, ορισμένοι υποστηρίζουν ότι πιθανώς να αναθεωρηθεί η αντίληψη του μηχανισμού δράσης των εκλεκτικών αναστολέων επαναπρόσληψης της σεροτονίνης, μίας ιδιαίτερα σημαντικής ομάδας αντικαταθλιπτικών φαρμάκων. Τα φάρμακα αυτά πιστεύεται ότι περιορίζουν τα καταθλιπτικά συμπτώματα μέσω της αύξησης των επιπέδων της σεροτονίνης στον εγκέφαλο. Ωστόσο, το 95% της σεροτονίνης του οργανισμού εντοπίζεται στο πεπτικό σύστημα. Συνεπώς, υπάρχει πιθανότητα τα φάρμακα – στην πραγματικότητα – να δρουν αυξάνοντας τη σεροτονίνη στο έντερο και μεταβάλλοντας τα μηνύματα που μεταφέρονται μέσω του πνευμονογαστρικού στον εγκέφαλο.
Αξιολογώντας τη σημασία του μυαλού για τη σωματική υγεία
Το 1989, ο Δρ David Spiegel και οι συνεργάτες του στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Stanford των ΗΠΑ, πραγματοποίησαν μία πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη αξιολόγησης της θεραπευτικής δύναμης του μυαλού. Από μία ομάδα 86 γυναικών με καρκίνο μαστού τελικού σταδίου, οι μισές υποβλήθηκαν στην καθιερωμένη θεραπεία και οι υπόλοιπες, παράλληλα με αυτή, παρακολουθούσαν ένα πρόγραμμα εβδομαδιαίων υποστηρικτικών συνεδριών. Κατά τη διάρκεια των συνεδριών, οι συμμετέχουσες είχαν την ευκαιρία να μοιρασθούν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, η επιβίωση των ασθενών της δεύτερης ομάδας ήταν περίπου διπλάσια αυτής της πρώτης. Σε μία παρόμοια κλινική μελέτη το 1999, διαπιστώθηκε ότι το αίσθημα της απελπισίας συσχετίζεται με μικρότερη πιθανότητα επιβίωσης στις ασθενείς με καρκίνο μαστού. Άλλες κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι ο διαλογισμός επηρεάζει τη συναισθηματική κατάσταση και τα συμπτώματα ασθενών με διάφορες παθολογικές καταστάσεις (π.χ. αρτηριακή υπέρταση, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, καρκίνος).
Ευρήματα, όπως των ανωτέρω μελετών, αποκτούν μεγαλύτερη εγκυρότητα εάν είναι δυνατό να ερμηνευθούν βάσει μηχανισμών του ανθρωπίνου οργανισμού. Όταν ένα άτομο βρίσκεται σε κατάσταση σωματικού ή ψυχικού στρες, προκαλούνται συγκεκριμένες μεταβολές της νευροενδοκρινικής λειτουργίας του οργανισμού, οι οποίες ασκούν επιδράσεις σε όλα τα όργανα. Για παράδειγμα, το στρες, το οποίο προκαλείται από την επιθετικότητα και το άγχος, είναι δυνατό να οδηγήσει σε διαταραχές της καρδιακής λειτουργίας και της δραστηριότητας του ανοσοποιητικού συστήματος. Παρομοίως, το αίσθημα δυσθυμίας και η κατάθλιψη διαταράσσουν την εγγενή ικανότητα επανόδου σε ισορροπία του οργανισμού. Μάλιστα, συγκεκριμένα συναισθήματα και συμπεριφορές έχουν συνδεθεί με αντίστοιχες παθολογικές καταστάσεις. Έτσι, οι συμπεριφορές που χαρακτηρίζονται από επιθετικότητα πιστεύεται ότι αυξάνουν τον κίνδυνο της στεφανιαίας νόσου, της παχυσαρκίας (ιδιαίτερα της συγκέντρωσης λιπώδους ιστού στην κοιλιακή χώρα), της εμφάνισης του φαινομένου της αντοχής στην ινσουλίνη (μπορεί να οδηγήσει σε σακχαρώδη διαβήτη) και των δυσλιπιδαιμιών (υψηλά επίπεδα τριγλυκεριδίων και μείωση των επιπέδων της λιποπρωτεΐνης υψηλής πυκνότητας - HDL). Επίσης, η αρτηριακή υπέρταση έχει συνδεθεί με την αμυντική στάση στη ζωή, τη μη έκφραση των συναισθημάτων και το αίσθημα απελπισίας. Πάντως, σημειώνεται ότι δεν υπάρχουν ευρήματα που να υποστηρίζουν την απευθείας πρόκληση νοσημάτων εξαιτίας των αρνητικών συναισθημάτων. Μάλλον, οι ερευνητές καταλήγουν στο ότι το στρες και τα αρνητικά συναισθήματα αποτελούν νοσογόνους παράγοντες, οι οποίοι συμμετέχουν στην εκδήλωση των παθολογικών καταστάσεων. Ταυτόχρονα, υπάρχουν ορισμένα σωματικά συμπτώματα, τα οποία πλέον αναγνωρίζονται ως πιθανές εκδηλώσεις προβλημάτων της ψυχικής σφαίρας. Σε αυτή την ομάδα ανήκουν η εμφάνιση γενικευμένου άλγους σε διάφορα σημεία του σώματος, αλλά και η αυχεναλγία ή η οσφυαλγία, ο κνησμός, οι κεφαλαλγίες, η αύξηση της αρτηριακής πίεσης, το προκάρδιο άλγος και το αίσθημα παλμών στο στήθος, η δύσπνοια, οι μεταβολές της όρεξης, η δυσκοιλιότητα, η διάρροια και οι σεξουαλικές διαταραχές.
Τέλος, διάφοροι ερευνητές έχουν μελετήσει την επίδραση της θρησκείας στην κατάσταση της υγείας του ανθρώπου. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι σε μία πρόσφατη μελέτη ατόμων που είχαν εκτεθεί στον ιό HIV, όσοι πίστευαν στην ύπαρξη του Θεού χαρακτηρίζονταν από μεγαλύτερη πιθανότητα να ζήσουν περισσότερο σε σύγκριση με τους υπόλοιπους, παρόλο που όλοι έπασχαν από το σύνδρομο της επίκτητης ανοσοανεπάρκειας (AIDS). Γενικά, η πλειοψηφία των ερευνητών συμφωνεί ότι θρησκευτικά στοιχεία (π.χ. ελπίδα, συγχώρεση), η προσευχή και η ύπαρξη ενός υποστηρικτικού κοινωνικού περιβάλλοντος (όπως αυτό που αναπτύσσεται στις διάφορες θρησκευτικές κοινότητες) έχουν αξιοσημείωτη επίδραση στην υγεία και στη διαδικασία της θεραπείας.

ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΘΕΡΑΠΕΙΩΝ ΜΥΑΛΟΥ - ΣΩΜΑΤΟΣ

2011-10-23T03:22:00.005+03:00

Οι θεραπείες μυαλού – σώματος είναι δυνατό να βοηθήσουν ασθενείς με διάφορα νοσήματα, καθώς προάγουν τη χαλάρωση, βελτιώνουν τις ικανότητες προσαρμογής, περιορίζουν την ένταση και το άλγος και μειώνουν την αναγκαιότητα χορήγησης φαρμακευτικών ουσιών. Στις ΗΠΑ, παράλληλα με τη φαρμακοθεραπεία, εφαρμόζονται συχνά τέτοιες τεχνικές για την ανακούφιση από το χρόνιο άλγος. Κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές σε ασθενείς με αρθρίτιδα, επιφέροντας αξιόλογο αναλγητικό αποτέλεσμα (για τουλάχιστον τέσσερα έτη) και μειώνοντας τον αριθμό των επισκέψεων στον ιατρό. Όταν εφαρμόζονται σε άλλες περιπτώσεις οξέος ή χρόνιου άλγους (π.χ. κεφαλαλγίες, οσφυαλγία), παρουσιάζουν ποικίλου βαθμού αποτελεσματικότητα, η οποία εξαρτάται τόσο από το δείγμα των ασθενών όσο και από την τεχνική που τίθεται υπό μελέτη. Η αποτελεσματικότητα των θεραπειών μυαλού – σώματος σε ασθενείς με διάφορους τύπους καρκίνου έχει μελετηθεί στο πλαίσιο μεγάλου αριθμού μελετών. Διαπιστώθηκε ότι μπορεί να συμβάλουν στη βελτίωση της συναισθηματικής κατάστασης και στην προαγωγή της ποιότητας της ζωής των ασθενών, στην ενίσχυση των στρατηγικών προσαρμογής στη νόσο και στον περιορισμό των εκδηλώσεων που είτε οφείλονται στον καρκίνο είτε στην εφαρμοζόμενη θεραπεία (π.χ. ναυτία και έμετος εξαιτίας της χημειοθεραπείας). Ορισμένοι ερευνητές κατέληξαν ότι ασκούν επιδράσεις και σε παραμέτρους της λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος, ωστόσο παραμένει ασαφές εάν αυτές έχουν την απαιτούμενη βαρύτητα ώστε να επηρεάζουν την πορεία της νόσου ή την πρόγνωση. Σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο, οι θεραπείες μυαλού – σώματος φαίνεται ότι ενισχύουν την αποτελεσματικότητα των συμβατικών καρδιολογικών παρεμβάσεων, περιορίζοντας τη θνησιμότητα και τον κίνδυνο επανεμφάνισης ενός καρδιακού επεισοδίου τουλάχιστον για δύο έτη. Άλλες παθολογικές καταστάσεις, για την αντιμετώπιση των οποίων οι θεραπείες μυαλού – σώματος θεωρείται ότι έχουν θέση, είναι η αρτηριακή υπέρταση, το άσθμα, η παχυσαρκία, οι διαταραχές άγχους, ο σακχαρώδης διαβήτης, οι εκδηλώσεις της εμμηνόπαυσης (ευερεθιστότητα, εξάψεις, κατάθλιψη), η ελκώδης κολίτιδα, η νόσος Crohn και οι λειτουργικές παθήσεις του πεπτικού.
Οι πλέον αντιπροσωπευτικές θεραπείες μυαλού – σώματος είναι η βιοανάδραση, οι διάφορες τεχνικές χαλάρωσης, η ύπνωση και η γνωσιακή – συμπεριφορική ψυχοθεραπεία:
- Βιοανάδραση. Μέσω της βιοανάδρασης, ο άνθρωπος εκπαιδεύεται να ελέγχει συγκεκριμένες σωματικές λειτουργίες, οι οποίες φυσιολογικά εξελίσσονται ασυνείδητα (όπως η ρύθμιση του καρδιακού ρυθμού ή της αρτηριακής πίεσης). Οι διαδικασίες αυτές είναι δυνατό να εκτιμηθούν ποσοτικά και να παρουσιασθούν σε οθόνη, την οποία παρακολουθεί το άτομο. Με αυτόν τον τρόπο αποκτά γνώση των εσωτερικών διεργασιών στο σώμα του. Κατόπιν, επιχειρεί να τις ελέγξει συνειδητά σε όσο το δυνατό μεγαλύτερο βαθμό, αποσκοπώντας – για παράδειγμα – στη μείωση των τιμών της αρτηριακής πίεσης. Η βιοανάδραση θεωρείται αποτελεσματική σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις, αλλά εφαρμόζεται συχνότερα για την αντιμετώπιση της κεφαλαλγίας τάσεως, των ημικρανιών και του χρόνιου άλγους.
- Τεχνικές χαλάρωσης. Υπάρχουν διάφορες τεχνικές χαλάρωσης, οι οποίες είναι δυνατό να εφαρμοστούν για την προαγωγή της σωματικής και ψυχικής ευεξίας και την αντιμετώπιση παθολογικών καταστάσεων. Σκοπός της τεχνικής της αυτογενούς χαλάρωσης (autogenic training) είναι η επίτευξη μίας κατάστασης βαθιάς χαλάρωσης μέσω της νοερής απεικόνισης και της αύξησης της επίγνωσης των σωματικών λειτουργιών. Το άτομο φαντάζεται έναν γαλήνιο τόπο και κατόπιν επικεντρώνεται στις σωματικές αισθήσεις, κατευθυνόμενο από τα κάτω άκρα προς την κεφαλή. Για παράδειγμα, είναι δυνατό να επικεντρωθεί στην αναπνοή του ή σε έναν ήρεμο καρδιακό ρυθμό. Κατά την εφαρμογή της μεθόδου της προοδευτικής μυϊκής χαλάρωσης, το άτομο προκαλεί σύσπαση και χαλάρωση των διαφόρων μυϊκών ομάδων με βραδύ ρυθμό, αρχίζοντας από τα δάχτυλα των ποδιών και ολοκληρώνοντας τις ασκήσεις στην κεφαλή.
- Διαλογισμός. Ο διαλογισμός αποτελεί μία από τις συχνότερα εφαρμοζόμενες μεθόδους μυαλού – σώματος. Συνιστά μία ενσυνείδητη νοητική διαδικασία, η οποία οδηγεί σε σειρά οργανικών μεταβολών που περιγράφονται με τον όρο απόκριση χαλάρωσης. Οι τεχνικές διαλογισμού παρουσιάζουν ποικιλία. Σύμφωνα με μία από αυτές, οι διαλογιζόμενοι επαναλαμβάνουν μία λέξη ή φράση (mantra). Μία άλλη τεχνική περιλαμβάνει τη διαρκή επικέντρωση του ατόμου στις σκέψεις και στις αισθήσεις του, όπως αυτές προκύπτουν ανά πάσα στιγμή κατά τον διαλογισμό. Ερευνητές έχουν επιχειρήσει να προσδιορίσουν τις περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες ενεργοποιούνται κατά τη διάρκεια του διαλογισμού, μέσω μελετών λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI). Αποδείχθηκε ότι διάφορες περιοχές, που εμπλέκονται στη λειτουργία της προσοχής και στη ρύθμιση του αυτόνομου νευρικού συστήματος, είναι ενεργές. Τα στοιχεία αυτά παρέχουν μία νευροχημική και ανατομική βάση για την ερμηνεία της επίδρασης του διαλογισμού σε διάφορες σωματικές λειτουργίες. Ακόμα, ο διαλογισμός έχει συνδεθεί με αυξημένη δραστηριότητα του πρόσθιου τμήματος του αριστερού εγκεφαλικού ημισφαιρίου, το οποίο συσχετίζεται με τη βίωση θετικών συναισθημάτων.
- Ύπνωση. Κατά τη διάρκεια της ύπνωσης, το σώμα βρίσκεται σε χαλάρωση, αλλά ορισμένα άτομα είναι ιδιαίτερα υποβόλιμα στις προτροπές του θεραπευτή. Στις ΗΠΑ, σημαντικός αριθμός επαγγελματιών ψυχικής υγείας εφαρμόζει την ύπνωση για την αντιμετώπιση των εξαρτήσεων, του άλγους, των διαταραχών άγχους και των φοβιών.
- Γνωσιακή – συμπεριφορική ψυχοθεραπεία. Βασικός στόχος της γνωσιακής – συμπεριφορικής ψυχοθεραπείας είναι η αναγνώριση και η μεταβολή συγκεκριμένων ιδεών, οι οποίες αποτελούν το υπόστρωμα για την εκδήλωση της παθολογικής συμπεριφοράς. Έτσι, υπό την καθοδήγηση του θεραπευτή, ένα άτομο το οποίο πάσχει από μία φοβία εκτίθεται εσκεμμένα στις συνθήκες ή στο αντικείμενο που του προκαλεί τον φόβο. Ή ένας καταθλιπτικός ασθενής μαθαίνει να αντικαθιστά τις αρνητικές σκέψεις και τα δυσφοριογόνα συναισθήματα με θετικές ιδέες.
Θεραπείες μυαλού – σώματος στα παιδιά
Η μειωμένη φυσική δραστηριότητα και οι αρνητικές διατροφικές επιλογές κατά την παιδική και εφηβική ηλικία συσχετίζονται με τη μετέπειτα εμφάνιση παχυσαρκίας και ορισμένων νοσημάτων της ενήλικης ζωής (π.χ. αρτηριακή υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, σακχαρώδης διαβήτης). Παρόλο που οι κλινικοί ιατροί επιθυμούν την πρώιμη αντιμετώπιση των υποκείμενων διαταραχών, η χορήγηση φαρμάκων σε παιδιά και εφήβους ενέχει τον κίνδυνο σοβαρών παρενεργειών. Για αυτόν τον λόγο, η ερευνητική προσπάθεια στρέφεται σε μη φαρμακολογικές μεθόδους. Σε μία πρόσφατη μελέτη διαπιστώθηκε ότι ο διαλογισμός συμβάλλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης των παιδιών, βελτιώνει τη συνολική κατάσταση της υγείας τους και είναι εύκολο να διδαχθεί από τους δασκάλους στις σχολικές τάξεις. Άλλωστε, προηγούμενα ευρήματα υποστηρίζουν ότι βελτιώνει, επίσης, την παρακολούθηση του μαθήματος από τους μαθητές. Σε μία άλλη μελέτη αναφέρεται ότι η yoga παρέχει επιπρόσθετα θεραπευτικά οφέλη σε παιδιά με σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής με υπερκινητικότητα (παράλληλα με την εφαρμογή φαρμακολογικών παρεμβάσεων). Τέλος, διάφορες μελέτες έχουν δείξει ότι το tai-chi ενισχύει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, αυξάνει τη μυϊκή δύναμη και την ευκαμψία, βελτιώνει την ισορροπία και έχει συνολικά θετικές επιδράσεις στην υγεία των παιδιών.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΜΥΑΛΟΥ - ΣΩΜΑΤΟΣ;

2011-10-23T03:09:00.006+03:00

Οι θεραπείες μυαλού – σώματος επικεντρώνονται στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των νοητικών λειτουργιών του ανθρώπου, των συμπεριφορών που εκδηλώνει και της σωματικής του υγείας. Βασικός σκοπός αυτών των θεραπευτικών μεθόδων είναι η επίτευξη πληρέστερης επίγνωσης των σωματικών και ψυχονοητικών λειτουργιών, ώστε να μπορέσει το άτομο να βελτιώσει την κατάσταση της υγείας του. Ουσιαστικά, στηρίζονται στην παραδοχή ότι ο άνθρωπος έχει εγγενείς αυτοθεραπευτικές ιδιότητες, παρόλο που οι εφαρμοζόμενες τεχνικές διαφέρουν ανάλογα με τη συγκεκριμένη θεραπεία που επιλέγεται. Οι θεραπείες μυαλού – σώματος ανήκουν στις μεθόδους της Ολιστικής Ιατρικής και στην πλειοψηφία τους έχουν ιστορία χιλιάδων ετών. Εξαιτίας της επικράτησης του τρόπου θεώρησης των νοσημάτων βάσει της δυτικής Ιατρικής, αντιμετωπίζονταν μέχρι πρόσφατα με καχυποψία στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Ωστόσο, μία σειρά από ερευνητικά δεδομένα έχουν μεταβάλει ως έναν βαθμό αυτή τη στάση, τόσο όσον αφορά την επιστημονική κοινότητα όσο και την κοινή γνώμη.
Διαχρονικά, τα πνευματικά φαινόμενα, οι νοητικές λειτουργίες, η συνείδηση και η σχέση τους με την υλική υπόσταση του ανθρώπου έχουν αποτελέσει βασικό πεδίο της φιλοσοφικής αναζήτησης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο προσδιορισμός της μορφής που λαμβάνει η αλληλεπίδραση του μυαλού και του σώματος κατέχει κεντρική θέση. Απαντήσεις στο συγκεκριμένο ερώτημα επιχειρούν να δώσουν δύο – αντίθετες μεταξύ τους – σχολές σκέψης. Η πρώτη θεωρεί ότι το μυαλό και το σώμα είναι δύο διαφορετικές οντότητες. Φυσικά, υπάρχουν διαφοροποιήσεις μεταξύ των θεωριών των διαφόρων φιλοσόφων. Ορισμένοι δέχονται ότι ο νους είναι μία απόλυτα διακριτή οντότητα, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι αποτελεί σύνολο ανεξάρτητων πνευματικών στοιχείων που πηγάζουν από τον εγκέφαλο, αλλά δεν περιορίζονται σε αυτόν. Από την άλλη πλευρά, η δεύτερη σχολή σκέψης εκφράζει την αρχή ότι ο νους και το σώμα δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως διαφορετικές οντότητες.
Όσο το πρόβλημα της σχέσης του μυαλού και του σώματος παραμένει στο επίπεδο της φιλοσοφικής αναζήτησης, παρόλο που κινητοποιεί την ανθρώπινη σκέψη, δεν φαίνεται να αφορά άμεσα την καθημερινότητα. Όμως, τις τελευταίες δεκαετίες, όλο και περισσότεροι ασθενείς στις δυτικές χώρες (συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας) αναζητούν λύση στο πρόβλημα της υγείας που αντιμετωπίζουν υποβαλλόμενοι σε μία από τις λεγόμενες θεραπείες μυαλού – σώματος. Αν και σχετικά καινούργιες για την κοινή γνώμη της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής, οι ολιστικές αυτές προσεγγίσεις έχουν διατηρηθεί για χιλιάδες χρόνια στις ανατολικές κοινωνίες. Σύμφωνα με την Ολιστική Ιατρική, η σχέση μυαλού – σώματος παίζει βασικό ρόλο στην προσπάθεια αποκατάστασης της υγείας και ο θεραπευτής οφείλει να εξετάσει και να συνυπολογίσει τις σωματικές, ψυχικές και πνευματικές παραμέτρους κάθε ασθενούς. Συνεπώς, η στόχευση της δυτικής Ιατρικής για τη μεμονωμένη αποκατάσταση των εκάστοτε σωματικών διαταραχών (μέσω της φαρμακοθεραπείας ή των υπολοίπων μεθόδων) εκφράζει μία μονοδιάστατη προσέγγιση στη θεραπευτική των νοσημάτων. Αντίθετα, οι θεραπείες μυαλού – σώματος αποσκοπούν στην επιστράτευση της δύναμης των ιδεών και των συναισθημάτων του ασθενούς για την αντιμετώπιση των σωματικών προβλημάτων.
Τα περισσότερα αρχαία θεραπευτικά συστήματα, όπως είναι η Παραδοσιακή Κινεζική Ιατρική και η Αγιουρβέδα (Ayurveda), επικεντρώνονται στις διάφορες όψεις της σχέσης μυαλού – σώματος. Βασιζόμενα σε μία παράδοση άνω των 2.000 ετών, περιλαμβάνουν θεραπευτικές πρακτικές που στηρίζονται στην παραδοχή ότι το μυαλό κατέχει σημαντική θέση στη διαδικασία της θεραπείας. Στην ίδια κατεύθυνση, ο Ιπποκράτης αναγνώριζε την ύπαρξη πνευματικών χαρακτηριστικών σε αυτή τη διαδικασία και θεωρούσε ότι η θεραπεία μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τον συνυπολογισμό των συμπεριφορών του ασθενούς και των περιβαλλοντικών επιδράσεων που δέχεται. Επίσης, ήταν από τους πρώτους που υποστήριξαν τη σημασία της αυτοθεραπευτικής δύναμης κάθε ανθρώπου (σε συνδυασμό με τη χορήγηση των κατάλληλων φυσικών συνταγών). Αν και η θεώρηση των νοσημάτων σε σωματικό και πνευματικό επίπεδο διατηρήθηκε στα ανατολικά θεραπευτικά συστήματα, ορισμένες εξελίξεις στον δυτικό κόσμο, μετά τον 16ο αιώνα, οδήγησαν στην αποδοχή του διαχωρισμού της ψυχοπνευματικής διάστασης του ανθρώπου από το σώμα. Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, ο διαχωρισμός αυτός πηγάζει από το ρεύμα της Αναγέννησης και του Διαφωτισμού. Όσον αφορά συγκεκριμένα την Ιατρική, διάφορα επιτεύγματα (όπως η ανακάλυψη του μικροσκοπίου, του στηθοσκοπίου ή οι χειρουργικές τεχνικές) προσέφεραν πρόσβαση στους μελετητές της εποχής σε έναν «καινούργιο κόσμο» κυττάρων, ιστών και ανεξερεύνητων οργανικών λειτουργιών, ο οποίος φαινόταν απομακρυσμένος από τον κόσμο των ιδεών και των συναισθημάτων. Η μετέπειτα ανακάλυψη των βακτηρίων και (ακόμα πιο πρόσφατα) των αντιβιοτικών παρείχε επιπλέον επιχειρήματα για την απόρριψη της ιδέας ότι η ψυχοπνευματική κατάσταση του ανθρώπου μπορεί να επηρεάσει τη σωματική υγεία.
Με φιλοσοφικούς όρους, είναι προφανές ότι η σύγχρονη δυτική Ιατρική οικοδομήθηκε σύμφωνα με τη σχολή σκέψης που εκλαμβάνει το μυαλό και το σώμα ως ανεξάρτητες οντότητες. Ωστόσο, ήδη από τον προηγούμενο αιώνα, ορισμένοι δυτικοί επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η συγκεκριμένη θεραπευτική κατεύθυνση παραβλέπει σημαντικά στοιχεία. Τη δεκαετία του ΄20, χάρη στο ερευνητικό έργο του Walter Cannon αποκαλύφθηκε η άμεση σχέση του στρες με νευροενδοκρινικές αποκρίσεις στα ζώα. Ο ερευνητής περιέγραψε το φαινόμενο της ενεργοποίησης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και της έκκρισης αδρεναλίνης όταν ένα ζώο βρίσκεται αντιμέτωπο με μία απειλητική κατάσταση. Υπό αυτές τις σωματικές συνθήκες, το ζώο καλείται να επιλέξει εάν θα παραμείνει στον τόπο για να υπερασπιστεί τον εαυτό του ή θα τραπεί σε φυγή (αντίδραση μάχης ή φυγής). Αργότερα, διαπιστώθηκε ότι αντίστοιχες φυσιολογικές διεργασίες εξελίσσονται και στον άνθρωπο.

Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το θέμα της πνευματικής συνιστώσας της θεραπείας επανήλθε αναγκαστικά στο προσκήνιο. Με αφορμή την έλλειψη της μορφίνης στο πεδίο της μάχης, ο ιατρός Henry Beecher χορηγούσε φυσιολογικό ορό στους τραυματισμένους στρατιώτες για την ανακούφιση από το άλγος. Διαπιστώνοντας ότι η πρακτική αυτή επέφερε αποτέλεσμα, συνέχισε τις μελέτες του μετά τη λήξη του πολέμου και έδειξε ότι έως και το 35% της θεραπευτικής επίδρασης κάθε φαρμάκου μπορεί να αποδοθεί στην πίστη του ασθενούς για την αποτελεσματικότητά του (φαινόμενο placebo). Το 1964, ο ψυχίατρος George Solomon παρατήρησε την επιβάρυνση της κλινικής εικόνας ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα όταν εκδηλώνουν καταθλιπτικά συμπτώματα. Βάσει αυτής της παρατήρησης άρχισε να μελετάει την επίδραση των συναισθημάτων στη διεργασία της φλεγμονής και – γενικότερα – στο ανοσοποιητικό σύστημα. Το πεδίο έρευνας που προέκυψε από τις μελέτες του ονομάσθηκε Ψυχονευροανοσολογία. Ακόμα, τις δεκαετίες του ΄60 και του ΄70, ο ιατρός Herbert Benson πραγματοποίησε έρευνες σχετικά με τους μηχανισμούς βάσει των οποίων ο διαλογισμός επηρεάζει την αρτηριακή πίεση. Σε αυτόν τον ερευνητή αποδίδεται ο όρος «απόκριση χαλάρωσης» (relaxation response). Το 1975, επετεύχθη πληρέστερη κατανόηση των αλληλεπιδράσεων μυαλού – σώματος χάρη στα ευρήματα του ψυχολόγου Robert Ader, ο οποίος έδειξε ότι νοητικά και συναισθηματικά στοιχεία είναι δυνατό να επηρεάσουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Σήμερα, στον δυτικό κόσμο έχει αναγεννηθεί το ενδιαφέρον για τα παραδοσιακά θεραπευτικά συστήματα (όπως είναι η yoga και ο διαλογισμός), αλλά και σχετικά με πιο σύγχρονες μεθόδους θεραπείας μυαλού - σώματος. Η «εκπαίδευση» του μυαλού να επικεντρώνεται στο σώμα, χωρίς να επιτρέπεται οποιαδήποτε διάσπαση της προσοχής, αποτελεί το σημείο – κλειδί κατά την εφαρμογή τους. Μόνο σε αυτή την κατάσταση αυξημένης συγκέντρωσης θεωρείται ότι το άτομο είναι δυνατό να βελτιώσει την υγεία του. Απαλλαγμένες σε μεγάλο βαθμό από την αμφισβήτηση παλαιότερων δεκαετιών, οι συγκεκριμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις διδάσκονται πλέον σε αντίστοιχα προγράμματα αναγνωρισμένων πανεπιστημίων των ΗΠΑ και άλλων χωρών του δυτικού κόσμου. Παραδείγματα αποτελούν η βιοανάδραση, η γνωσιακή – συμπεριφορική ψυχοθεραπεία και οι διάφορες τεχνικές χαλάρωσης. Πράγματι, οι θεραπείες μυαλού – σώματος αντιστοιχούν σε μεγάλο τμήμα των υπηρεσιών συμπληρωματικής – εναλλακτικής Ιατρικής που παρέχονται σε ασθενείς στις ΗΠΑ. Το 2002, άνω του 30% του ενήλικου πληθυσμού της χώρας είχε υποβληθεί σε βιοανάδραση, ύπνωση και ορισμένες τεχνικές χαλάρωσης – οραματισμού.

ΧΡΗΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ

2011-10-22T01:04:00.007+03:00

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΧΡΗΣΗΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ
Με αφορμή το θλιβερό γεγονός του θανάτου διαδηλωτή στη διάρκεια των κινητοποιήσεων της 20-10-2011, επανήλθε στο προσκήνιο η επικινδυνότητα της χρήσης χημικών ουσιών – δακρυγόνων από τις δυνάμεις επιβολής της Δημόσιας Τάξης. Ο ΙΣΑ τον Ιούνιο του 2011 πάρων στο Ιατρείο Πρώτων Βοηθειών στη Πλατειά Συντάγματος στη διάρκεια ανάλογων κινητοποιήσεων, έθεσε το θέμα της επικινδυνότητας από τη χρήση χημικών ουσιών από τις Δυνάμεις Τάξεις και μάλιστα απέστειλε στο Γενικό Χημείο του Κράτους προς ανάλυση χρησιμοποιηθέντα φιαλίδια χημικών. Τα αποτελέσματα ανάλυσης έδειξαν μεταξύ άλλων την ύπαρξη της χημικής ουσίας CS, η όποια σύμφωνα και με την άποψη της Ένωσης Ελλήνων Χημικών, κατατάσσεται στα χημικά όπλα, με σοβαρές έως και πολύ σοβαρές επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό. Επισημαίνεται ότι με απόφαση του ΟΗΕ (2603/16-12-1969) απαγορεύεται η χρήση αυτού του τύπου των χημικών ουσιών από τα κράτη μέλη για πολεμικούς σκοπούς. Ακόμη η σύμβαση του Παρισιού του 1993, που έχει επικυρωθεί και από την Ελλάδα, προβλέπει την απαγόρευση παραγωγής χημικών ουσιών για στρατιωτικούς σκοπούς και εμείς προσθέτουμε ποσό μάλλον για ειρηνικά διαδηλώνοντες πολίτες. Ο ΙΣΑ προειδοποιεί για μια φόρα ακόμη την Επίσημη Πολιτεία και την Κυβέρνηση να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να βάλουν τέλος στη χρήση χημικών ουσιών κατά των διαδηλωτών, που μπορούν να οδηγήσουν από παροδικές βλάβες της υγείας μέχρι το χειρότερο, πριν να είναι πολύ αργά. Τέλος εκτιμούμε ότι τους δύσκολους καιρούς για την πατρίδα, μόνο η αποκατάσταση της κοινωνικής ειρήνης και ο σεβασμός των δεινοπαθούντων πολιτών, μπορούν να μας εμπνεύσουν την ελπίδα για έξοδο από το αδιέξοδο και όχι η καλλιέργεια ενός κλίματος αντιπαράθεσης της πολιτικής εξουσίας με τους πολίτες.

ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

2011-10-21T17:41:00.006+03:00

ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

2011-10-21T17:31:00.004+03:00

ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

2011-10-21T17:22:00.008+03:00

ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΗΠΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

2011-10-21T17:15:00.006+03:00

ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ

2011-10-21T17:08:00.005+03:00

ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

2011-10-21T17:02:00.004+03:00

ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

2011-10-21T16:57:00.007+03:00

ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

2011-10-21T16:52:00.006+03:00

ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

2011-10-21T16:41:00.005+03:00

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

2011-10-21T14:36:00.006+03:00

Ο καθορισμός της έκτασης της νόσου αποτελεί σημαντική παράμετρο για την πρόβλεψη της πορείας του καρκίνου και την επιλογή της καταλληλότερης θεραπείας σε ασθενείς με καρκίνο του προστάτη. Βάσει του Gleason score και των αρχικών επιπέδων του PSA αποφασίζεται η εφαρμογή απεικονιστικών μελετών για να ελεγχθεί εάν ο καρκίνος έχει χορηγήσει μεταστάσεις σε απομακρυσμένες θέσεις.
Σπινθηρογράφημα Οστών
Ορισμένοι ασθενείς συνιστάται να υποβληθούν σε σπινθηρογραφική μελέτη του σκελετού, η οποία παρέχει στοιχεία σχετικά με την ενδεχόμενη ύπαρξη οστικών μεταστάσεων. Για τη λήψη του σπινθηρογραφήματος χορηγείται ενδοφλέβια μία ραδιενεργός ουσία (ραδιοφάρμακο) που συγκεντρώνεται εκλεκτικά στα οστά. Κατόπιν, με τη χρήση ειδικής κάμερας (γ-camera), καταγράφεται η εκπεμπόμενη ακτινοβολία από το σώμα του ασθενούς. Η καταγραφή αυξημένης ραδιενεργού συγκέντρωσης σε ορισμένες θέσεις του σκελετού αποτελεί ένδειξη διασποράς της νόσου, καθώς οι οστικές βλάβες κατά κανόνα συγκεντρώνουν μεγαλύτερη ποσότητα ραδιοφαρμάκου από τον φυσιολογικό σκελετό.
Ορισμένοι ιατροί επιλέγουν να μην υποβάλλονται οι ασθενείς σε σπινθηρογράφημα οστών εφόσον τα επίπεδα PSA είναι χαμηλότερα των 10 ng/mL (μικρή πιθανότητα χορήγησης μεταστάσεων). Ωστόσο, άλλοι θεωρούν σκόπιμη την πραγματοποίηση του σπινθηρογραφήματος ώστε να έχει θέση μελέτης αναφοράς για σπινθηρογραφήματα που μπορεί να απαιτηθούν στο μέλλον. Από την άλλη πλευρά, η σπινθηρογραφική μελέτη του σκελετού αποτελεί απαραίτητη εξέταση σε ασθενείς με:
- Επίπεδα PSA άνω των 20 ng/mL.
- Gleason score 8 – 10.
- Ψηλαφητή βλάβη και από τις δύο πλευρές του προστάτη.
- Νόσος πέρα από τον προστάτη.
Σπινθηρογράφημα ProstaScint
Το σπινθηρογράφημα ProstaScint μπορεί να εφαρμοστεί για τον εντοπισμό καρκινικών κυττάρων του προστάτη σε λεμφαδένες ή άλλα όργανα (απομακρυσμένες μεταστάσεις). Χρησιμοποιούνται ειδικά αντισώματα που προσκολλώνται σε πρωτεϊνη της μεμβράνης των καρκινικών κυττάρων. Τα αντισώματα υποδεικνύουν τα καρκινικά κύτταρα με ένα ραδιοϊσότοπο του οποίου η εκπεμπόμενη ακτινοβολία ανιχνεύεται από την κάμερα. Ωστόσο, η εξέταση αυτή δεν θεωρείται ιδιαίτερα ακριβής και εφαρμόζεται συνήθως όταν τα επίπεδα PSA αρχίζουν να ανέρχονται και πάλι μετά από χειρουργική αντιμετώπιση της νόσου ή ακτινοθεραπεία.
Αξονική ή μαγνητική τομογραφία
Εάν τα ευρήματα της δακτυλικής εξέτασης, τα επίπεδα PSA και το Gleason score υποδεικνύουν διασπορά της νόσου, η εφαρμογή αξονικής ή μαγνητικής τομογραφίας συμβάλλει στην ανάδειξη διηθημένων λεμφαδένων.
Ταυτόχρονα, αξιολογούνται νέες απεικονιστικές τεχνικές για τη διάγνωση της παρουσίας ή της επέκτασης του καρκίνου του προστάτη, όπως είναι οι μελέτες ΡΕΤ (positron emission tomography) και PET/CT. Χάρη στα ερευνητικά δεδομένα που ενδεχομένως θα προκύψουν μπορεί να καταστούν ακριβέστερη η διάγνωση της υποτροπής της νόσου και ευκολότερος ο εντοπισμός των μεταστάσεων.

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΠΡΟΔΙΕΓΕΡΣΗΣ

2011-10-13T20:44:00.006+03:00

ΣΥΝΔΡΟΜΟ WOLF - PARKINSON - WHITE

ΣΥΝΔΡΟΜΟ LOWN - GANONG - LEVINE
ΙΝΕΣ MAHAIM

ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΚΟΙΛΙΩΝ

2011-10-13T20:00:00.007+03:00

ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΙ ΣΚΕΛΩΝ

2011-10-11T23:14:00.005+03:00

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΚΟΙΛΙΩΝ
ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΔΕΞΙΟΥ ΣΚΕΛΟΥΣ (RBBB)

ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΑΡΙΣΤΕΡΟΥ ΣΚΕΛΟΥΣ (LBBB)

ΗΜΙΣΚΕΛΙΚΟΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΙ (LAH & LPH)

ΔΙΔΕΣΜΙΔΙΚΟΣ & ΤΡΙΔΕΣΜΙΔΙΚΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

2011-10-11T22:22:00.006+03:00

ΕΞΕΛΙΞΗ ΗΚΓ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ
ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΠΑΡΜΑΤΑ Q
ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΑΝΑΣΠΑΣΗ ΤΟΥ ST
ΑΝΑΣΠΑΣΗ ΤΟΥ ST

ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΙΣΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ

2011-10-11T00:19:00.005+03:00

Η Αναγεννητική Ιατρική μπορεί να μεταβάλει δραστικά τον τρόπο άσκησης της Ιατρικής για την αντιμετώπιση διαφόρων ομάδων παθολογικών καταστάσεων. Σε αυτές περιλαμβάνονται ο τομέας των μεταμοσχεύσεων οργάνων, η αποκατάσταση των σοβαρών τραυμάτων γενικά αλλά και των κακώσεων του μυοσκελετικού συστήματος ειδικότερα, η θεραπευτική αντιμετώπιση του σακχαρώδους διαβήτη τύπου Ι, της καρδιακής ανεπάρκειας και διαφόρων εκφυλιστικών νοσημάτων, η αποκατάσταση των βλαβών του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος και η προσπάθεια αποτελεσματικής αντιμετώπισης του καρκίνου. Γενικά, οι μέθοδοι της Αναγεννητικής Ιατρικής αποσκοπούν στην επιδιόρθωση των κατεστραμμένων ιστών, συνήθως, με την εφαρμογή των αρχών της Ιστομηχανικής και τη χρήση βλαστικών κυττάρων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μία ειδική ιατρική συσκευή αποτελεί τμήμα της θεραπευτικής διαδικασίας.
ΙΣΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ
Η πηγή των κυττάρων, που χρησιμοποιούνται στις εφαρμογές της Ιστομηχανικής, ποικίλλει. Κυρίως, επιλέγονται κύτταρα του ίδιου του ασθενούς, ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος ανοσολογικής αντίδρασης. Τα βλαστικά κύτταρα, τα οποία λαμβάνονται από ώριμους ιστούς (αίμα, οστά, μύες, αιμοφόρα αγγεία, δέρμα, τριχοθυλάκια, έντερο, εγκέφαλος, ήπαρ), είναι δυνατό να διαφοροποιηθούν στους τύπους των κυττάρων του ιστού από τον οποίο προέρχονται. Τα κύτταρα αυτά είναι δύσκολο να απομονωθούν, καθώς διακρίνονται δύσκολα από τα λειτουργικά κύτταρα των ιστών. Η διαδικασία απομόνωσής τους βασίζεται σε πρωτεΐνες της κυτταρικής μεμβράνης που αναγνωρίζονται ως μοριακοί δείκτες των βλαστικών κυττάρων. Ο προσδιορισμός επιπλέον μοριακών δεικτών και η βελτίωση των τεχνικών κυτταρικής απομόνωσης θα διευκολύνουν σημαντικά την εξέλιξη των εφαρμογών της Αναγεννητικής Ιατρικής. Σύμφωνα με τους Chen και Discher, τα μεσεγχυματικά βλαστικά κύτταρα επηρεάζονται από τα μηχανικά χαρακτηριστικά του περιβάλλοντός τους. Συγκεκριμένα, διαφοροποιούνται σε κύτταρα του ιστού που περισσότερο προσομοιάζει με τα χαρακτηριστικά του υλικού που αναπτύσσονται. Γενικά, φαίνεται ότι τα χημικά σήματα του περιβάλλοντος των βλαστικών κυττάρων καθορίζουν – σε σημαντικό βαθμό – τη διαδικασία της διαφοροποίησης. Όμως, οι ερευνητές αντιμετωπίζουν δυσκολία να κατευθύνουν τη διαφοροποίηση των εμβρυονικών βλαστικών κυττάρων προς προεπιλεγμένους κυτταρικούς τύπους. Για την υπέρβαση αυτού του προβλήματος μελετάται η χρήση υλικών με κατάλληλα χαρακτηριστικά και χημική σύσταση. Σε αυτό το πεδίο ερευνάται η αποτελεσματικότητα και ορισμένων μικρομοριακών ενώσεων, εκτός των σηματοδοτικών πρωτεϊνών. Επίσης, τα τελευταία έτη, έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στην παραγωγή κυττάρων με ιδιότητες εμβρυονικών βλαστικών κυττάρων από ώριμους ιστούς (π.χ. κύτταρα δέρματος). Σύμφωνα με τους Yamanaka και Thomson, αυτό είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί με την επανα-ενεργοποίηση συγκεκριμένων γονιδιακών οδών. Η εισαγωγή τεσσάρων κυρίων ρυθμιστικών γονιδίων σε ώριμα κύτταρα του δέρματος οδηγεί στη μετατροπή τους σε εμβρυονικά βλαστικά κύτταρα. Αυτό επιτυγχάνεται με τη χρήση ειδικών ιών. Δεδομένων, όμως, των κινδύνων που εμπεριέχει η χρήση των ιών, μελετάται η επίτευξη του ίδιου αποτελέσματος βάσει άλλων προσεγγίσεων που επιπλέον απαιτούν και την ενεργοποίηση μόνο ενός γονιδίου. Τα τροποποιημένα αυτά κύτταρα είναι δυνατό να αποτελέσουν εναλλακτική πηγή κυττάρων, για τις εφαρμογές της Ιστομηχανικής, σε σχέση με τα εμβρυονικά βλαστικά κύτταρα.
Παλαιότερα, οι ερευνητές υπέθεταν ότι, για την ανάπτυξη ενός ιστού, αρκούσε η τοποθέτηση των κατάλληλων κυττάρων σε εγγύτητα μεταξύ τους. Έως ένα σημείο, αυτό αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα. Όμως, αναγνωρίζεται πλέον η σημασία του κατάλληλου περιβάλλοντος και των χημικών αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στα κύτταρα και μεταξύ των κυττάρων και του περιβάλλοντος. Κάθε ιστός εκτελεί συγκεκριμένες λειτουργίες, τις οποίες οι τεχνητοί ιστοί θα πρέπει να είναι ικανοί να πραγματοποιήσουν. Ειδικά για σύνθετους ιστούς (π.χ. ηπατικός), όπου διάφοροι κυτταρικοί τύποι δρουν συντονισμένα, η μικροαρχιτεκτονική και η τοποθέτηση των κυττάρων στα τεχνητά υποκατάστατα θα πρέπει να αναπαράγουν τα χαρακτηριστικά των φυσικών ιστών, ώστε να εκτελούν τις ανάλογες λειτουργίες. Κατά τις πρώιμες μελέτες της Ιστομηχανικής χρησιμοποιήθηκαν εκμαγεία από διάφορα υλικά που έτειναν να ικανοποιήσουν την τρισδιάστατη δομή των φυσικών ιστών. Διάφορες βελτιώσεις έχουν αυξήσει το επίπεδο της πολυπλοκότητας των τεχνητών ιστών και έχουν αναπαράγει το διακυτταρικό τους περιβάλλον με μεγαλύτερη πιστότητα. Για την επίτευξη αυτών των βελτιώσεων αξιοποιήθηκαν γνώσεις από διάφορα επιστημονικά και τεχνολογικά πεδία, στα οποία περιλαμβάνονται η τεχνογνωσία των εκτυπωτών ηλεκτρονικών υπολογιστών, η μελέτη της σύνθεσης ειδικών πολυμερών υλικών και η Νανοτεχνολογία. Γενικά, η δομή του εκμαγείου θα πρέπει να προσομοιάζει στη μορφή του ιστού που πρόκειται να υποκατασταθεί. Τα φυσικά ή βιοδιασπώμενα – συνθετικά υλικά παρέχουν στα κύτταρα τη δομή στήριξης και τα βιοχημικά σήματα για την ανάπτυξη των τεχνητών ιστών. Δηλαδή, τα υλικά αυτά δρουν ως πλαίσια στήριξης κατά τη διαδικασία της αναγέννησης του ιστού, με τον ίδιο τρόπο που οι σκαλωσιές στηρίζουν τα υλικά κατασκευής ενός κτιρίου σε φάση ανοικοδόμησης. Σε ιδανικές συνθήκες, παρέχουν τα βέλτιστα επίπεδα στήριξης και χημικών σημάτων, ενώ – παράλληλα – αποδομούνται χωρίς συνέπειες για τον οργανισμό (όταν ολοκληρωθεί η αναγέννηση). Τυπικά, το εκμαγείο θα πρέπει να έχει αποδομηθεί και αντικατασταθεί από τον καινούργιο ιστό εντός ενός χρονικού διαστήματος μερικών μηνών στον οργανισμό του λήπτη.
Οι τεχνητοί ιστοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την υποκατάσταση οστικών ή χόνδρινων δομών και μαλακών ιστών (δέρμα, αγγεία, συμπαγή όργανα) που έχουν καταστραφεί εξαιτίας μίας νόσου ή ενός τραυματισμού. Χιλιάδες ασθενείς έχουν ωφεληθεί ήδη από τη χρήση των υποκαταστάτων δέρματος και χόνδρινου ιστού. Πάντως, δεν έχει ολοκληρωθεί η αξιολόγηση όλων των εφαρμογών σε εργαστηριακό επίπεδο, ενώ περίπου 25 θεραπευτικές διαδικασίες βρίσκονται σε φάση κλινικών μελετών. Σε αυτές περιλαμβάνεται η ανάπτυξη ουροδόχου κύστης, κερατοειδούς χιτώνα, βρόγχων και αιμοφόρων αγγείων. Σύμφωνα με τον Grekos, η επίτευξη της αναγέννησης κατεστραμμένων ιστών με την εμφύτευση βλαστικών κυττάρων σε αυτούς, οδήγησε στην ιδέα της ανάπτυξης τεχνητών οργάνων από βλαστικά κύτταρα του ίδιου του ασθενούς. Μάλιστα, η διαδικασία περιλαμβάνει τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί από τη NASA (National Aeronautic Space Association). Η πλέον επιτυχημένη εφαρμογή των αρχών της Ιστομηχανικής βασίζεται στα ευρήματα του Badylak και των συνεργατών του. Αυτή η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε την υποβλεννογόνια στιβάδα εντέρου ή ουροδόχου κύστης χοίρου για την κατασκευή του απαιτούμενου εκμαγείου. Περισσότεροι από 500.000 ασθενείς έχουν υποβληθεί σε θεραπεία που αξιοποιεί αυτή την τεχνολογία. Αν και κάθε τύπος ιστού θα μπορούσε – θεωρητικά – να αναπτυχθεί, βάσει των αρχών της Ιστομηχανικής, πρέπει να αναγνωριστεί ότι οι διάφοροι ιστοί εμφανίζουν διακριτά χαρακτηριστικά, τα οποία διαφοροποιούν τις αντίστοιχες ερευνητικές προσεγγίσεις.
Τα τεχνητά υποκατάστατα δέρματος και χόνδρινων δομών αποτέλεσαν μία από τις πρώτες διαθέσιμες εφαρμογές της Αναγεννητικής Ιατρικής στην κλινική πράξη, λόγω των περιορισμένων απαιτήσεων σε εσωτερική αγγείωση αυτών των ιστών. Αντιθέτως, στους περισσότερους ιστούς, η εσωτερική αιμάτωση είναι εκτεταμένη με αποτέλεσμα η δυσκολία διασφάλισης της παροχής αίματος να έχει αποτελέσει παράγοντα περιορισμού του μεγέθους των τεχνητών ιστών. Συνεπώς, πολλές μελέτες επικεντρώνονται στην ανάπτυξη αιμοφόρων αγγείων, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την άρδευση των τεχνητών ιστών. Κάθε ιστός, ο οποίος έχει πάχος μεγαλύτερο των 100 μικρών (εκατομμυριοστά του μέτρου), χρειάζεται ένα αγγειακό σύστημα ώστε κάθε κύτταρο να είναι αρκετά κοντά στα τριχοειδή για να προσλάβει το οξυγόνο και τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά. Έχουν αναπτυχθεί διάφορες προσεγγίσεις για τη δημιουργία αιμοφόρων αγγείων, τόσο εκτός όσο και εντός των ιστών. Πολλές τεχνικές βασίζονται στη βελτιωμένη κατανόηση των περιβαλλοντικών απαιτήσεων των ενδοθηλιακών κυττάρων, τα οποία σχηματίζουν τα τριχοειδή και επενδύουν εσωτερικά τα μεγάλα αγγεία, και την τεχνογνωσία κατασκευής δομών σε εξαιρετικά μικρή κλίμακα. Για τη διαμόρφωση του δικτύου των τριχοειδών έχουν αξιοποιηθεί οι τεχνικές εγχάραξης των μικροηλεκτρονικών κυκλωμάτων των ηλεκτρονικών υπολογιστών και των κινητών τηλεφώνων. Οι Vacanti και Borenstein έχουν επιτύχει την εγχάραξη δικτύων μικροκαναλιών σε αποδομούμενα εκμαγεία από πολυμερή, τα οποία μιμούνται τα δίκτυα των τριχοειδών των ιστών. Εντός αυτών των μικροκαναλιών, είναι δυνατή η καλλιέργεια ενδοθηλιακών κυττάρων για τον σχηματισμό αιμοφόρων αγγείων. Εναλλακτική προσέγγιση αποτελεί η χρήση μεμβρανικού φίλτρου που διαχωρίζει τα αιμοφόρα κανάλια από τα λειτουργικά κύτταρα του ιστού. Μία άλλη μέθοδος που επιχειρεί να διαχωρίσει τα κύτταρα του ιστού από την αιματική κυκλοφορία, επιτρέποντας – όμως – την ανταλλαγή των ουσιών, περιλαμβάνει τη χρήση ένυδρων πολυμερών υλικών (hydrogels). Τα υλικά αυτά προσομοιάζουν χημικά με την εξωκυττάρια ουσία που περιβάλλει φυσιολογικά τα κύτταρα σε κάθε ιστό. Τα λειτουργικά κύτταρα ενσωματώνονται στο υλικό και ειδικά κανάλια διαμορφώνονται για τη σύνδεση αυτών των κυττάρων με τα ενδοθηλιακά κύτταρα. Για την ανάπτυξη μεγαλύτερων αγγείων, οι Niklason και Langer έχουν αναπτύξει μία τεχνική κατά την οποία ειδικά εκμαγεία, που φέρουν λεία μυϊκά και ενδοθηλιακά κύτταρα, εκτίθενται σε ειδικές συνθήκες εντός ενός βιοαντιδραστήρα. Τεχνητές αρτηρίες που έχουν αναπτυχθεί βάσει αυτής της προσέγγισης παραμένουν λειτουργικές μετά από την τοποθέτησή τους σε πειραματόζωα και αναμένεται να χρησιμοποιηθούν για την άρδευση των τεχνητών ιστών. Παρόλο που η ανάπτυξη τριχοειδών και μεγαλύτερων αγγείων εκτός του σώματος αποτελεί πρωτοποριακή μέθοδο, η επιβίωση του τεχνητού ιστού προϋποθέτει την ταχεία σύνδεσή του με την αιματική κυκλοφορία του οργανισμού του λήπτη. Συνεπώς, η ενεργοποίηση του οργανισμού για τον σχηματισμό αγγειακών συνδέσεων είναι εξίσου σημαντική προϋπόθεση της επιτυχίας των εφαρμογών. Για παράδειγμα, ο Mooney έχει δείξει ότι η ελεγχόμενη απελευθέρωση παραγόντων ανάπτυξης από πολυμερή υλικά ή το εκμαγείο της δομής μπορεί να ενεργοποιήσει τον σχηματισμό αγγείων, τα οποία εισέρχονται στον τεχνητό ιστό. Επίσης, βρίσκεται σε φάση κλινικών μελετών ένα τρισδιάστατο εκμαγείο, το οποίο περιέχει λεία μυϊκά και ενδοθηλιακά κύτταρα και χρησιμοποιείται για την αποκατάσταση αγγειακών βλαβών βάσει της δράσης αυξητικών παραγόντων. Παρόλες τις προόδους στην αναγέννηση των αγγειακών δομών, η ανάπτυξη μεγάλου μεγέθους τεχνητών οργάνων (με δίκτυο αιμάτωσης) και αγγειακών μοσχευμάτων παραμένει μία πρόκληση για το μέλλον. Επίσης, θα πρέπει να μειωθεί ο χρόνος που απαιτείται για την έναρξη επαρκούς αιμάτωσης των τεχνητών ιστών από τον οργανισμό, καθώς πολλά κύτταρα καταστρέφονται εξαιτίας της ανεπάρκειας θρεπτικών συστατικών. Τέλος, μελετώνται βελτιώσεις της σύνδεσης των κυττάρων του τεχνητού ιστού με αυτών του οργανισμού του λήπτη.

ΗΛΕΚΤΡΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΙΣΧΑΙΜΙΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

2011-10-10T23:12:00.007+03:00

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΕΠΑΡΜΑΤΩΝ Τ ΣΕ ΙΣΧΑΙΜΙΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΑ ΗΚΓ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΙΣΧΑΙΜΙΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΑΡΜΑΤΟΣ Ρ & ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ PQ

2011-10-10T21:46:00.013+03:00

ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΑΡΜΑΤΟΣ Ρ

ΔΙΑΣΤΗΜΑ PQ
ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ PQ