EBOLA: ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Τον Οκτώβριο του 2014, αρκετές εβδομάδες μετά την αρχική συνειδητοποίηση της κοινής γνώμης σχετικά με τον κίνδυνο εμφάνισης πανδημίας από τον ιό Ebola, ο Δρ Tom Frieden - διευθυντής του Κέντρου Ελέγχου & Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ - τόνισε ότι βάσει της τριαντάχρονης εμπειρίας του στις υπηρεσίες υγείας μπορεί να συγκρίνει τον Ebola μόνο με το AIDS. Όπως συμβαίνει σήμερα με τον ιό Ebola, δεν υπήρχε αποτελεσματικός τρόπος αντιμετώπισης του AIDS αρκετά χρόνια πριν. Κυρίως, η θεραπευτική προσπάθεια σε ασθενείς που έχουν προσβληθεί από τον ιό Ebola είναι υποστηρικτική και αποσκοπεί στον περιορισμό των συμπτωμάτων. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες τελευταίες προσεγγίσεις που δίδουν ελπίδες για την άμεση αντιμετώπιση του ιού. 

Η πρώτη αναφορά για τον ιό Ebola έγινε το 1976 μετά από επιδημικές εξάρσεις στο Νότιο Σουδάν και στο Βόρειο Ζαϊρ (σήμερα, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό). Από τότε έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 34 επιδημικές εξάρσεις στην Υποσαχάρια Αφρική. Παρόλο που δεν έχει επιβεβαιωθεί η συμμετοχή κάποιου ζώου στην επιδημιολογία της νόσου, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι νυχτερίδες αποτελούν την πηγή του ιού. Μαζί με τον ιό Marburg, ο Ebola ανήκει στην οικογένεια Filoviridae και είναι RNA-ιοί. Υπάρχουν 5 στελέχη του Ebola, 4 από την περιοχή της Αφρικής και 1 στις Φιλιππίνες. Ο ιός είναι ιδιαίτερα θανατηφόρος προκαλώντας αιμορραγικό πυρετό. Μεταδίδεται από άτομο σε άτομο με τα σωματικά υγρά (αίμα, ιδρώτας, δάκρυα, σάλιο, πιθανώς ακόμα και το σπέρμα) είτε διαμέσου των βλεννογόνων (στοματική και ρινική κοιλότητα, οφθαλμοί, γεννητικά όργανα, πρωκτός) είτε μετά από ρήξη της συνέχειας του δέρματος (π.χ. τρυπήματα με βελόνα). Εκτιμάται ότι η περίοδος επώασης ανέρχεται σε 7 - 10 ημέρες, δηλαδή πρέπει να περάσει το αντίστοιχο χρονικό διάστημα έως την εκδήλωση των συμπτωμάτων. Οι τυπικές κλινικές εκδηλώσεις περιλαμβάνουν κεφαλαλγία, ναυτία, έμετο, μυαλγίες, κόπωση, ερυθρότητα δέρματος, διάρροια, αιμορραγίες και διαταραχή του επιπέδου συνείδησης.

Σε σημαντικό βαθμό οι θεραπευτικές προσπάθειες επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των αιμορραγιών και της καταπληξίας (shock) που αποτελούν τις σοβαρότερες επιπλοκές της λοίμωξης. Οι ασθενείς πρέπει να τίθενται σε απομόνωση και να νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) με χρήση του κατάλληλου εξοπλισμού από το υγειονομικό προσωπικό. Οι θεραπευτικές στρατηγικές που έχουν χρησιμοποιηθεί περιλαμβάνουν:
1. Εντατική αναπλήρωση των απωλειών με χορήγηση ενδοφλέβιων διαλυμάτων.
2, Επανυδάτωση από το στόμα (λήψη νερού).
3. Χορήγηση θρεπτικών συστατικών, βιταμινών και ιχνοστοιχείων.
4. Αιμοκάθαρση και μηχανικός αερισμός σε ασθενείς με βλάβες νεφρών ή πνευμόνων τελικού σταδίου.
5. Φαρμακευτική υποστήριξη της αρτηριακής πίεσης και της αιματικής κυκλοφορίας.
6. Χορήγηση αίματος και παραγώγων αίματος.
7. Αναλγητικά φάρμακα για την ανακούφιση των ασθενών.
8. Αντιπυρετικά φάρμακα.
9. Αντιεμετικά φάρμακα.
10. Αντιδιαρροϊκά φάρμακα.
11. Αντιβιοτική αγωγή για την αντιμετώπιση δευτερογενών λοιμώξεων.

Αντιϊικά φάρμακα, όπως είναι η ριμπαβιρίνη που χρησιμοποιείται σε λοιμώξεις από άλλους RNA-ιούς, δεν είναι αποτελεσματικά στις περιπτώσεις λοίμωξης από τον ιό Ebola. Ωστόσο, διάφορες νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις αξιολογούνται προσφάτως σε διάφορες χώρες:
- Τον Σεπτέμβριο του 2014, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας πρότεινε τη χρήση αίματος και πλάσματος από ασθενείς που έχουν αναρρώσει από τη νόσο ως μέθοδο ανοσοποίησης. 
- Ένα διάλυμα μονοκλωνικών αντισωμάτων (Zmapp) που προσβάλλει τις πρωτεϊνες του ιού φαίνεται ότι ήταν αποτελεσματικό σε ορισμένους ασθενείς. Επίσης, άλλα μονοκλωνικά αντισώματα (HB-003, ZMab) παρουσίασαν ικανοποιητικά αποτελέσματα σε πρωτεύοντα (macaques).
- Η πλασμαφαίρεση είναι μία μέθοδος κατά την οποία αντλείται το πλάσμα του αίματος του ασθενούς, υφίσταται εξωτερική επεξεργασία και επιστρέφει στην κυκλοφορία του σώματος.
- Διάφορα μόρια που επιδρούν στον πολλαπλασιασμό του ιού βρίσκονται σε Φάση Ι κλινικών μελετών (π.χ. TMK-100201, TMK-100802).
- Ανάλογα νουκλεοσιδίων έχουν παρουσιάσει θετικά αποτελέσματα σε πειραματικές εργασίες με πρωτεύοντα (BCX4430) ή ποντίκια (favipiravir).
- Οι εκλεκτικοί τροποποιητές των οιστρογονικών υποδοχέων (π.χ. clomiphene, toremifene) ήταν δραστικοί στην αντιμετώπιση του Ebola σε ποντίκια.